Son yıllarda hızlı artış gösteren nüfus ile birlikte sanayileşme, tarımsal faaliyetler ve diğer sektörlerin su tüketiminde de artış yaşanmaktadır. Bu artış ve iklim değişikliğinin etkileri su kalitesi azalmasını, su kirliliği artışını ve miktar açısından ciddi problemleri de beraberinde getirmektedir.
Su kalitesi suyun fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerinin göstergesidir. Kalite standartlarının belirlenirken, suyun kullanım amacı (içme suyu, tarım, sanayi, enerji vb.) ve su sınıfları (nehir, göl, kıyı-geçiş suları ve yeraltı suları) esas alınmaktadır. Suyun kalitesi temel olarak fiziksel ve kimyasal parametrelere dayanır, ölçümler de bu parametreler doğrultusunda yapılır. Ölçümler, çevre mühendisleri tarafından su kaynaklarına gidilerek toplanıp, laboratuvarlarda analiz edilir. Bu durum, hem zaman kaybına hem de yüksek maliyetlere sebebiyet veriyor. Üstelik birçok su kaynağına ulaşım da oldukça zor gerçekleştiriliyor.
Gebze Teknik Üniversitesi’nin yaptığı çalışma sayesinde, artık su kaynağından örnek almadan suyun kalitesi gözlemlenebilecek. Yapılan çalışma ile, TÜBİTAK projesi kapsamında derin ağlara dayanan uydu tabanlı suyun kalitesini ölçen bir tahmin modeli geliştirildi. Bu modelin uygulanması için Kızılırmak Deltası’nda yer alan Balık Gölü seçildi. Balık Gölü’nün bulunduğu bölge, 1998 yılından beri Türkiye’de karşılaşılan kuş türlerinin %74’üne ev sahipliği yapması bakımından büyük önem taşıyor.
2017-2019 yılları boyunca gölden toplanan ve analiz edilen örnekleri kullanan model ile, 5 günde bir göle gitmeye ve örnek analizi yapmaya gerek kalmadan su kalitesi haritası belirleniyor. Uydunun 5 günde bir çektiği görüntüler alınıyor, geliştirilen makine öğrenmesi modeli sayesinde 6 farklı kirlilik parametresi ışığında regresyon analizi gerçekleştiriliyor. Bu analiz ile güncel kirlilik haritaları elde ediliyor.
Kaynaktan örnek almaya gerek olmadan gözlem sağlayan bu teknoloji, Türkiye’de ilk olma niteliği taşıyor. Ayrıca hem kısa hem de uzun vadede su kalitesi izleme sisteminin geliştirilmesi bakımından cesaret verici bir örnek teşkil ediyor.
Kaynaklar
- www.aa.com.tr
- www.tarimorman.gov.tr
- sites.google.com
