İnsan kaynakları yönetiminin farklı sektörlerdeki dinamiklerinin birçok yönden ele alındığı makale serisinin üçüncü makalesinde de gıda sektörü ele alınacaktır. İlk iki makalede de olduğu gibi; sektör ihtiyaçlarına yönelik dönüşümler ve dönüşümlerin Türkiye ve dünya genelinde faaliyet gösteren öncü şirketlerin nasıl uygulandığı detaylı bir biçimde bahsedilecektir.
Gıda sektörünün seçilme nedeni; gıda üreten firmaların bazılarının sadece tek tipte gıda üretmesinin (sadece çikolata üretmek gibi), bazılarının da birçok gıdayı aynı anda üretmesinin ve diğer sektörlerde de faaliyet gösteren firmaların bünyesine katılmasının arasında makale serisinde ele alınan istihdam politikaları ve beceri ve yetkinlik düzeyi başlıkları açısından farklılıklar göstermesidir. Bu üç durumun yani; sadece gıda üretmek üzerine olan iki durumun ve diğer sektörlerle beraber gıda sektöründe aktif olmanın üzerine olan bir durumun daha iyi anlaşılması için her birine örnek verelim. Bu örnekleri de Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa ve Türkiye üçlüsünün her birinden vererek daha geniş bir çerçeve çizelim.
Durum 1: Sadece gıda sektöründe faaliyet gösterip tek tip gıdayı üretmek.
ABD
- “Good Culture” isimli bir lor peyniri firmasıdır. Sadece lor peyniri üretimine odaklandığı için ürününü çeşitli teknolojilerle destekleyerek modernleştirerek müşteri algısını da değiştirdiği için satışlarını arttırdı.
Avrupa
- “Valrhona” isimli bir Fransız firmasıdır ve sadece çikolata üretimine odaklanır.
Türkiye
- “Öncü Salça” firması Gaziantep’te faaliyet gösterir ve sadece salça üretimiyle bilinir.
Durum 2: Sadece gıda sektöründe faaliyet gösteren ama birden fazla gıda üretimi yapmak.
ABD
- “Blue Diamond Growers” isimli ve merkezi California’da bulunan firma yoğunlukla badem üretimiyle bilinse de; badem sütü, unu ve atıştırmalıklar gibi birçok gıdayı kendi bünyesinde üretir durumdadır.
Avrupa
- “Barilla” firması; popüler ve İtalya merkezli bir firma ve her ne kadar makarna üretmesiyle popüler olsa da sadece makarna değil aynı zamansa sos, unlu mamul ve bisküvi de üretmektedir.
Türkiye
- “Eti” firması; Eskişehir merkezli ve çoğu müşterinin reklamlardan aşina olduğu gibi bisküvi, kek, çikolata, gofret ve tuzlu atıştırmalıklar gibi çeşitlilik gösteren gıdayı bünyesinde üretmektedir.
Durum 3: Gıda sektörünün yanı sıra farklı sektörlerde de faaliyet göstermek.
ABD
- “PepsiCo” firması; New York merkezli olup hem gıda sektörün de hem de dijital pazarlama çözümleri, tarım ve lojistik gibi bir sürü sektörde de faaliyetlerini sürdürüyor.
Avrupa
- “Orkla ASA” firması; Norveç merkezli olup gıda ile eş zamanlı olarak (gıdada daha çok deniz mahsulleri ile ilgili faaliyetleri var.) alüminyum ürünleri ve finansal yatırımlarda da aktiftir.
Türkiye
- “Koç Holding”; Türkiye’nin en köklü şirketlerinden ve topluluklarından birisi olup gıda sektörünün yanında otomotiv, enerji ve finans sektörlerinde de faaliyetlerini sürdürmektedir.
Verilen örnekler durumların anlaşılmasını kolaylaştırdığına göre aynı örnekler üzerinden üç durumu da “İstihdam Politikaları” ve “Beceri ve Yetkinlik Düzeyleri” alt başlıklarıyla mercek altına alalım.
İşe Alım Politikaları
Durum 1: Sadece gıda sektöründe faaliyet gösterip tek tip gıdayı üretmek.
Good Culture (ABD)
- Küçük ve sektörde uzmanlaşmış bir ekip oluşturmak.
- Teknik ve üretimde aktiflik gösteren personele öncelik verilmesi.
Valrhona (Fransa)
- Çikolata üretildiği için el işçiliğine (farklı farklı şekillerde olma) ve kalite kontrol öncelikli işe alım.
- Mesleklerle ilgili de gastronomi sınıfı çoğunlukta olmak üzere, kalite için mühendislik tarzı meslekleri istihdam etmek.
Öncü Salça (Türkiye)
- Üretimin yanında paketleme konusunda da deneyimli ve bilgili personel almak.
- Hijyen standartlarının ön planda olmasından dolayı standartları uygulayarak işe alım yapmak.
Durum 2: Sadece gıda sektöründe faaliyet gösteren ama birden fazla gıda üretimi yapmak.
Blue Diamond Growers (ABD)
- Bademden türeme gıdalar üretildiğinden tarım ve ürün işleme, yani farklı bir formda ürün elde edebilme kapasiteli personeller önceliklidir.
- Badem sütü ve unu gibi gıdalar hayvansal ürünlere karşı duyarlı kişiler tarafından (çoğunlukla) tüketildiğinden beslenme bilgisi de üst düzeyde olan diyetisyenler gibi meslek gruplarına da yer verilir.
- Batch Production yani çoklu üretimin getirdiği proje yönetimi ve inovasyon gibi yetenekleri olan personeller de işe alıma dahil edilir.
Barilla (İtalya)
- Unlu mamuller alanında uzmanlaşmış şefler ve firmanın tedarik zinciri çok yoğun olduğundan, tedarik zincirini yönetebilecek meslek grupları ve pazarlama ekipleri işe alıma dahildir.
Eti (Türkiye)
- Çoklu üretim olduğu için ABD ve Avrupa kısmındaki iki firma ile benzerdir.
Durum 3: Gıda sektörünün yanı sıra farklı sektörlerde de faaliyet göstermek.
Orkla ASA (Norveç)
- Çok sektörde faaliyet gösteren bir yapısı olduğu için global ölçekte bir işe alım politikası izler. Bu yüzden de işe alım takımının yöneticileri merkezden seçilir ve ortak kanunlar uygulanır.
- Liderlik konusunda deneyimli olunması da avantaj sağlar.
PepsiCo (ABD)
- Ek olarak adayların potansiyellerine ve esnekliklerine bakılır. Yani zaman temelli bir istihdam politikası vardır.
Koç Holding (Türkiye)
- Farklı sektörlere lider olacak personel arayışı ve rotasyonlar için de stratejik pozisyonlar açma ve işe alım yapmak vardır.
Beceri ve Yetkinlik Düzeyleri
Durum 1: Sadece gıda sektöründe faaliyet gösterip tek tip gıdayı üretmek.
Good Culture (ABD)
- Gıda teknolojisi konusunda derin bilgi.
- Kalite kontrol standartlarına ve detaylarına hakim olmak.
Valrhona (Fransa)
- Tat profili ve üretim mühendisliği bilgisi.
- İncelik ve hassasiyet.
- İnovasyon ve kalite yönetimi.
Öncü Salça (Türkiye)
- Hijyen ve operasyonel standartlar.
- Üretim teknikleri ve paketleme teknikleri bilgisi.
Durum 2: Sadece gıda sektöründe faaliyet gösteren ama birden fazla gıda üretimi yapmak.
Blue Diamond Growers (ABD)
- Beslenme bilgisi.
- Proje yönetimi ve agile yani çevik olma becerisi.
- İşleme deneyimi.
Barilla (İtalya)
- Kalite kontrol teknolojileri bilgisi.
- Tedarik zinciri konusunda bilgi ve yönetebilme becerisi.
Eti (Türkiye)
- İnovasyon ve ürün çeşitliliği geliştirebilme (AR-GE).
- Departmanlar arası yalın koordinasyon.
Durum 3: Gıda sektörünün yanı sıra farklı sektörlerde de faaliyet göstermek.
Orkla ASA (Norveç)
- İleri seviyede yabancı dil bilgisi,
- Üretim süreçlerini ve bünyede bulunan markaları koordine edebilmek.
PepsiCo (ABD)
- GREAT5 modeli geliştirilmiştir firma tarafından. Açılımı da: G (büyüme), R (ilişkiler), E (uygulama), A (çeviklik) ve T (düşünme) kelimelerine karşılık gelmektedir.
- İletişim ve takım çalışması diğer tüm firmalarda olduğu gibi ön plandadır. Ancak burada potansiyele, yani olasılığa daha fazla yatırım vardır.
Koç Holding (Türkiye)
- Sektörel yüksek yetkinlik (teknik beceri),
- Stratejik pozisyonlara uygun liderlik olarak listelenir.
Serinin üçüncüsü olan bu makale; ilk iki makalede de olduğu gibi genel amacı çerçevelemiş, sonrasında seçilen gıda sektörünün seçilme nedenini açıklamış, örnekle anlaşılır hale getirmiş ve final olarak örnekler üzerinden “İşe Alım Politikaları” ve “Beceri ve Yetkinlik Düzeyleri” alt başlıklarını incelemiştir.
Kaynakça:
- https://i.pinimg.com/1200x/a0/85/48/a08548e5e82f5e5b18ee3d2ac0281635.jpg
- https://www.koc.com.tr/insan-kaynaklari
- https://www.koc.com.tr/
- https://en.wikipedia.org/wiki/
- https://www.pepsico.com/our-impact/esg-topics-a-z/employee-learning-and-development
- https://www.etiinternational.com/eti-hr-approach
- https://www.glassdoor.com/Interview/Barilla-Group-Interview-Questions-E10545.htm
- https://www.indeed.com/cmp/Blue-Diamond-Growers/faq/hiring-process
