Plastik Nedir?
Plastik petrolden elde ediliyor. Bu yüzden petrol fiyatları arttıkça plastiğin fiyatı da artar. Plastik polimer bileşik sınıfına giriyor. Polimer monomer adı verilen küçük moleküllerin kovalent bağlarla birbirine bağlanmasıyla oluşturduğu iri moleküller olarak tanımlanmaktadır.
Günümüzde yaygın olarak kullanılan plastiklerin bir bölümünün camsı geçiş sıcaklığı, Tg oda sıcaklığının üzerinde. Bilindiği gibi Tg’nin altında polimerler camsı ve kırılgandır. Bu sıcaklığın üzerinde ise genellikle kauçuğumsu davranış gösterirler. Ve çarpma dirençleri yüksek olur.
Selülozikler, viniller, akrilikler gibi polimerlerin camsı geçiş sıcaklıkları kullanılır. Buna tipik örnekler PVC’dir.
Plastik Atık Ticareti
Plastikler doğada uzun süreler çözülmeden kalabildiği için plastik çöpleri dünya çapında doğaya zarar veriyor. Bazı hayvanların midelerinde birikerek veya bedenlerine dolaşarak ölümlerine yol açabiliyor.
Ayrıca mikroplastik denen küçük parçacıklara ayrılarak suya, hayvanlara ve bu iki kaynaktan da insan bedenine geçiyor. Mikroplastiklerin insan sağlığına nasıl etkileri olabileceği ise henüz bilinmiyor.
Bunun önüne geçmek için tek kullanımlık plastik ürünler yerine, geri dönüşümlü plastik ürünlerin kullanımına rağbet arttı.
Ürünler çöpe yerine geri dönüşüm kutularına atılıyor. Geri dönüşüm tesislerinde yeniden kullanılabilen birer plastik haline dönüşüyor.
Science Advances dergisinde 2017 yılında yayımlanan bir araştırmaya göre 2015’te üretilen plastiklerin %55’i çöpte. %25,5’i enerji üretim tesislerinde yakıldı. %19,5’i ise geri dönüştürüldü.
Fakat dünyada en çok plastik tüketen ülkeler arasında yer alan bazı gelişmiş ülkelerde bunu sağlayabilecek yeterli geri dönüşüm tesisi bulunmuyor.
Bazı yönetimler de atık yakma tesislerinin havaya kirletmesi nedeniyle bunları kendi ülkelerinde veya bölgelerinde kurmak istemiyor.
Eurostat verilerine göre AB’de plastik paketlerin %78,5’i ayrıştırıp toplanmaktadır. Fakat bunların yalnızca %41,5’u AB sınırları içinde geri dönüşüyor.
Bu ülkeler plastik atıklarını geri dönüştürmek üzere diğer ülkelere gönderiyor. Bunun için para ödüyor. İlk sıralarda ülkemiz geliyor.
Bunu genellikle yoksul ülkeler tercih ediyor.
Atıkların her zaman geri dönüştürülmediği, denetimin az olduğu bu ülkelerde bazen yakıldığı, bazen de çöpe atıldığı belirtiliyor.
AB plastik atıkların yalnızca geri dönüşüm için diğer ülkelere gönderilmesine izin veriyor. Fakat bunun denetlenmesi pek de mümkün olmuyor.
Dünyanın en büyük plastik atık ithalatçılarından Çin’in 2017’de çöp ithalatını yasakladı. Bu alanda yeni ülkelerin öne çıkmasına yol açtı.
AB’ye aday ülkelerde 2020’de 2016’ya kıyasla Türkiye’ye 20 kat daha fazla plastik atık gönderdi.
Geçen Yıl İngiltere’deki Plastiğin Yüzde 40’ı Türkiye’ye İhraç Edildi!
Raporda İngiltere’nin 2020 yılında Türkiye’ye ihraç ettiği plastik atıkların 210 bin ton civarında olduğu, atıkların Türkiye’de geri dönüştürmek yerine, bir kısmının yollara, tarlalara ve su kaynaklarına atıldığını ve buralarda yakıldığını tespit etti.
Türkiye’de kendi atıklarımızı geri dönüştürmek yerine dışarıdan para ile satıp alıp doğayı kirletecek bilinçsiz hareketler yapmamız bizi daha büyük sorunlara itiyor. Ülkemizde zaten bir çok çevre kirliliği mevcutken, bu tarz menfaatlerin yapılması içler acısı durumda.
Araştırmacılar rapor için Adana’daki 10 çöp sahasını inceledi ve İngiltere’de faaliyet gösteren Tesco, Asda, Co-op, Aldi, Sainsbury’s, Lidl ve Marks & Spencer gibi süpermarketlere ait plastik poşetler ve yine bu şirketlerin ürünlerini buldu.
Rapora göre Akdeniz kıyılarında da, İngiliz markası tuvalet kağıdı ambalajları da dahil olmak üzere, sahil boyunca İngiltere’den ithal edilmiş plastik bulundu.
Polietilen Atık İthalatı Neden Yasaklandı?
2020 yılında Avrupa’dan ithal edilen plastiğin %70’i polietilen içeriyor. 180.000 kişi imza atarak mücadele etti. Ticaret Bakanlığı yeni tebliğ ile polietilen atık ithalatını yasakladı. Kendi ülkemizin atık yönetimini kontrol edemezken dışarıdan alınan atıklarla iyice çıkmaza giriyoruz. Doğamıza yaptığımız bilinçsiz davranışın bize çok kötü sonuçları olacak. Geri dönüşüm, geri kazanım bilincini topluma aşılamaya çalışırken bu şekilde olaylar yaşanması kötü sonuçlara neden oluyor.
Plastik sektörü karara tepkili. Belki bu yasak ülkemiz açısından iyi olur. Ülke içi atık yönetimine eğilim artabilir. Geri kazanım yapmayan firmalar bu politikayı edinebilirler. Bakanlıkça gerçekleştirilen daha sık denetimler ile bu işlemin hızlanması mümkün.
Türkiye’de son 10 yılda çöp ithalatı yüzde 7 bin 300 oranında arttı ve yıllık 600 bin tona çıktı.
Bence düşünülmesi gereken ülkelerin bu atıklardan neden kurtulmak istedikleri. Kendi yaşam alanlarını kirletmemek için olabilir mi ?
Referanslar:
1.https://www.bilgiustam.com
2.https://www.bbc.com
3.https://www.kesinbilgi.com
4.https://icdn.ensonhaber.com
5.https://tireplast.com.tr
6.https://www.resizenow.com
