Yazar: Büşra ŞENTÜRK

Küresel ısınmasının hızlanmasıyla buzullarda erimeler de başladı. Bilim insanları Tibet buzullarından örneklemeler sonucunda ilginçtir ki buzullarda hapsolmuş %98’i yeni tür olan 1000’e yakın bakteri keşfetti. Buzulların erimesiyle serbest kalacak potansiyel tehlikeli olan bakterilerin özellikle Çin ve Hindistan’ı etkileyeceğinden söz edilmekte. Küresel iklim krizi sonucunda serbest kalacak dirençli türlerin doğada nasıl bir etki yaratacağı merak konusu. Buzul içinde donan mikroorganizmaların bu süre zarfında nasıl ölmediklerini, buzul araştırmaların amacının neler olduğunu bu yazımda irdeleyeceğim. Tibet Buzulları Tibet Platosu, Grönland ve Antarktika’dakilerden sonra dünyanın üçüncü büyük buz kaynaklarıdır. Bazı bilgilere göre 15 bin yıldan beri var oldukları bilinen buzulların son 10 yıl öncesine…

Günümüzde ambalaj kullanımımız özellikle pandemi sonrası oluşan bulaşıyı önleme düşüncesiyle artmıştı. Ambalaj materyalleri düşünüldüğüne çoğunu plastikler oluşturmakta. Petrol türevlli plastiklere karşın doğada kolay çözünebilen, içeriği ise yenebilecek kadar güvenli ürünler geliştirilir mi? Değişen dünya ve gelişen biyoteknolojilerle mümkün. Bu yazımda plastiklere benzer yapıda olan hem biyobozunur hem de yenilebilir malzemelerden bahsedeceğim. Plastik Plastik; özelliği ve kullanım alanları düşünüldüğünde asrın malzemesi olsa da doğada çözünmesi uzun yıllar alması en büyük dezavantajıdır. Geniş kullanım yelpazesinin sonunda 7. kıta oluşturduğu bir boyuta ulaştı. 2020 yılındaki araştırmaya göre mikroplastik parçacığı bir annenin plasentasında ardında son yapılan çalışmalarda insan kanında bulundu. Devamında DNA’yı bozma boyutuna…

Mercan transplantasyonu diğer adıyla “mercan ekimi” Türkiye’de ilk kez 2019 yılında Marmara Denizi’ndeki Tavşan Adası’na yapıldı. Deniz Yaşamı Koruma Derneği, TÜBİTAK ve İstanbul Üniversitesi’nin ortak çalışmalarda gerçekleştiren uygulamada %70’in üzerinde başarı sağlandı. Peki mercanlar nedir? Neden transplantasyona ihtiyaç duyuldu? Denizlerimiz için mercanlar neden önemli? Mercanlar deniz ekosistemi için neden kilit türler olduğunu bu yazımızda bahsedeceğim. Mercanlar Deniz ve okyanuslarda sabit duruşundan ve sert yapısından dolayı bitkiler olarak bilinse de mercanlar aslında omurgasız hayvanlardır. Kendini substrata(sert yüzey-deniz tabanı) sabitledikten sonra gelişimi o substrat üzerinde devam ettirir. Anthozoa sınıfındaki deniz omurgasızlarına ait olan mercanların her birine “polip” denilmektedir. Polipler bir araya gelerek…

Günümüzde artan enerji ihtiyacı karşılamak için yenilebilir enerji kaynağı olan hidroelektrik santrallerine yönelimler arttı.  Her faaliyetin doğada bir etkisi olduğu gibi doğru yapılmayan HES’lerin de ekosisteme verdiği tahribatlarda bulunmaktadır. Su kalitesi ve miktarı, su berraklığı, ısı derecesi, tür çeşitliğini gibi sucul ekosisteminin doğal yapısını temelinden bozan etkiye sahiptir. Göç eden balıklarında yaşadığı en önemli sorun ise akarsu kaynaklarına ulaşamamasıdır. En büyük nedeni; nehir ve akarsulardaki bent, regülatör ve HES’lere yapılmayan balık geçitleridir. Balıklar yaşamları boyunca göç ederler. Bu göçler günlük göç şeklinde olduğu gibi yıllık göçlerde şeklinde de gerçekleşmektedir. Göç sebeplerin temeli beslenme ve üreme amaçlıdır. Su parametrelerindeki değişiklikler, kirlilik,…

Spirulina, filament yapılı çok hücreli mikroskobik mavi-yeşil siyanobakterilerdir. Azteklerin 400 yıl boyunca tükettiği spirulina günümüzde DSÖ tarafından dünyanın süper gıdası olarak kabul etti. Gıda takviyesi, yem katkısı gibi alanlarda popülaritesine kavuşan spirulinanın sağlık alanında da geniş kullanımı mevcut. NASA’da uzay beslenmesinde kompakt besin içeriğinden dolayı hem tüketilmekte hem üretim denemeleri yapılmaktadır. Spirulina Nedir? Tuzlu, tatlı ve acı sularda doğal olarak bulunan spirulinanın Arthrospira maxima ve Arthrospira platensis türleri üretilmektedir. Diğer yaygın bilinen tür isimleri ise Spirulina maxima, S. platensis’tir. Üretimde değişmekle birlikte yaklaşık %60 oranında protein, %5-10 oranında yağ, vitamin, mineral, ve antioksidanlardan oluşmaktadır. İçerdiği fikosiyanin özelliğinden dünyanın güçlü antioksidanı olmasının…

”Türkiye’de Denizel Ekosistemin Korunması ve Sürdürülebilirliği için Deniz Okuryazarlığı” kursu ilk olma özelliğini taşımaktadır. International Ocean Institue (IOI) ve Türk Deniz Araştırmaları Vakfı’nın işbirliği ile çevrimiçi olarak gerçekleşecek. Eğitimlerle toplumsal deniz okuryazarlığının geliştirmeyi amaçlıyor. Her yaştan ve meslek grubundan kişilerin başvuruları kabul edilen kursun eğitimleri ise Türk denizlerinde uzman kişiler vermektedir. Tarihte Okyanus/Deniz Okuryazarlığı İnsanoğlunun gerçekleştirdiği faaliyetler sonucunda deniz veya okyanus ekosistemlerini nasıl etkilediği farkında değildir. Hatta günlük yapılan rutin eylemlerin denizlerimizin nasıl etkilemiş olabileceğinin arasındaki bağlantıyı genellikle kuramıyor. Okyanus körlüğü olarak adlandırılan bu durumun çözülmesi için günümüzde farkındalık eğitimleri verilmeye başlandı. Bireysel farkındalığın artmasıyla küresel boyutta anlaşılmasına yardımcı olabileceği…

Dünyada en çok yasak avcılığı yapılan canlı türlerin arasında yer alan yılan balıkları aşırı avcılık yüzünden nesli tehlike altında. Yılan balıkları yıllık göçlerle tatlı ve tuzlu sular arasında üreme yolculuğundan yetiştiriciliği yapılamayan canlılardır. Yıllar süren araştırmalara rağmen yılan balıklarının göç etme dürtülerini, atalarının beslendikleri yere gelmesi gerektiği bilgisine nasıl sahip oldukları gizemini korumaktadır. Ömrü boyunca sadece bir kez üreme göçü yapan yılan balıkları dünya üzerinde 16 türü bulunmaktadır. Ekonomik açıdan önemli ve besicilik  yapılan 3 tür vardır. Japon yılan balığı (Anguilla japonica), Amerika yılan balığı (A. rostraca lesueur) ve Avrupa yılan balığı (Anguilla anguilla)’dır. Amerikan ve Avrupa yılan balıkları Atlantik…

Dünya nüfusunun 8 milyara yaklaşmasıyla sağlıklı gıda üretiminin yerine endüstriyel üretime bırakmaya başladı.  Endüstriyel ölçekli üretimde pestisitler, ilaçlar, koruyucu maddelerin kullanımı gün geçtikçe artıyor. Artan gıda talebine cevap vermek için kullanılan tüm gübre ve kimyasallar toprak, su, canlıları dolayısıyla tüm ekosistemi tehdit etmektedir. Sürdürülebilir gıda üretiminde alternatif üretim modelleri oluşturmak amacıyla yeni üretim modelleri gelişmekte. Bu yazımında akuponik sistemlerin neler olduğunu, üretim modelleri, avantajlarını- dezavantajlarından bahsedeceğim. Akuaponik Nedir? AKUAPONİK (Aquaponics),  aquaculture ve hydroponics kelimelerinden türetilen kontrollü balık yetiştiriciliğinin yanında topraksız tarımında bir arada gerçekleştiği faaliyetlerdir. Akuaponikteki kapalı devre sistemle(RAS) hem balık yetiştiriciliği yapılmakta hem de tarım. Bitki yetiştiriciliğinden gerekli olan…

Mavi Ekonomi; Avrupa Komisyonunun okyanus, deniz ve kıyılardan denizcilik sektörleriyle sürdürülebilir faydaları hedefleyen uzun vadeli stratejisidir. Denizlerin sürdürülebilir kullanımıyla son yüzyılda ekonomik büyümeye pozitif etkiler sağlanmaya başladı. Mavi Ekonomi Anlayışının Ortaya Çıkışı 2008 yılında ABD merkezli ekonomik kriz ile bilinçsiz tüketim sonucu ekolojik riskler ortaya çıkmış, bunun sonucunda ülkeleri çözüm aramaya yöneltmiştir.  Mavi Ekonomi kavramı küresel kriz sonrasında 2010’daki The Blue Economy kitabında Gunter Pauli tarafından ilk kez öne sürülmüştür.  2015’de Birleşmiş Milletlerin Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri 2030 Gündeminde (UNDP) de 14. madde olarak kayıtlara geçmiştir.  Kaynakları bilinçsiz kullanma, çevre atıkları gibi sorunlara çevre ile uyumlu kalkınma arayışları gündeme gelmiştir. Mavi…

Atık sular, temel yaşam suyunun endüstriyel, tarımsal, evsel gibi kullanım sonucunda ortaya çıkan kirlenmiş sulardan oluşur. İnsan nüfusunun artmasıyla da atık su miktarlarında artışlar meydana gelmekle birlikte Covid-19 salgınıyla beraber hız kazandı. Atık Su Kaynakları Konutlar Hastaneler Tarımsal Alanlar Endüstri Kuruluşları Maden Ocakları Cevher Yıkama ve Zenginleştirme Tesisleri Termik Santraller vb. Atık Sular Nasıl Arıtılır? Suyun kullanım sonucunda fiziksel, kimyasal ve bakteriyolojik yapısının değişmesiyle atık sular oluşur. Akarsu, deniz gibi su ortamlarının ekolojik dengesinin bozmamak adına arıtma yöntemleri uygulanıyor. Bu yöntemler atık su yapısına göre birincil, ikincil ve ileri arıtım yöntemleridir. Birincil arıtma yöntemi çöken ve yüzen atıkların fiziksel olarak…