Mavi Ekonomi; Avrupa Komisyonunun okyanus, deniz ve kıyılardan denizcilik sektörleriyle sürdürülebilir faydaları hedefleyen uzun vadeli stratejisidir. Denizlerin sürdürülebilir kullanımıyla son yüzyılda ekonomik büyümeye pozitif etkiler sağlanmaya başladı.
Mavi Ekonomi Anlayışının Ortaya Çıkışı
2008 yılında ABD merkezli ekonomik kriz ile bilinçsiz tüketim sonucu ekolojik riskler ortaya çıkmış, bunun sonucunda ülkeleri çözüm aramaya yöneltmiştir. Mavi Ekonomi kavramı küresel kriz sonrasında 2010’daki The Blue Economy kitabında Gunter Pauli tarafından ilk kez öne sürülmüştür. 2015’de Birleşmiş Milletlerin Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri 2030 Gündeminde (UNDP) de 14. madde olarak kayıtlara geçmiştir. Kaynakları bilinçsiz kullanma, çevre atıkları gibi sorunlara çevre ile uyumlu kalkınma arayışları gündeme gelmiştir.
Mavi Ekonominin Amaçları
Denizler yeryüzündeki insan kaynaklı karbon dioksitin %30’unu absorbe ediyor. Küresel ısınma sonucu deniz suyu sıcaklığındaki artışlar sucul canlıların yaşamını tehdit etmekte. Okyanusun en derin yerindeki Mariana Çukurunda bile plastik parçacıklarıyla kirlenmiş durumda.
UNDP’nin 14. maddesindeki Sudaki Yaşam, deniz ve okyanusların tüm canlılar için korunmasını amaçlıyor. Mavi Ekonomi ile doğal kaynakları bilinçli kullanma, yenilebilir enerjilerle doğa ile dost, çevreye duyarlı politikalar üretiliyor. Sadece denizcilik faaliyetlerinin dışında tüm sektörler arası ekonomik faaliyetleri içermekte. Temel olarak mavi ekonomi akılcı, sürdürülebilir ve kapsayıcı büyümeyi hedef alır. Mavi Büyüme, yılda 500 milyar avroluk ortalama brüt katma değere sahip. 2030 yılına kadar mavi ekonominin küresel üretime katkısı 3 trilyon dolara çıkacağı tahmin ediliyor.
Mavi Ekonominin Çalışma Alanları?
- Balıkçılık Faaliyetleri (Su ürünleri avcılığı ve denizcilik faaliyetleri)
- Deniz Ürünleri Ticareti (Gıda)
- Gıda Dışı Su Ürünleri Ticareti (Eczacılık, kozmetik, hayvancılık)
- Su Altı Kültürü
- Deniz Biyoteknolojisi/Enzim Teknolojisi
- Deniz Dibi Madenciliği
- Gaz ve Petrol
- Deniz Suyundan Tatlı Su Eldesi
- Yenilebilir Enerji
- Gemicilik ve Gemi Yapımı
- Deniz Yolu Taşımacılığı
- Kıyı Kentleşmesi
- Turizm
- Mavi Karbon
- Atık Su Yönetimi
- Habitat ve Türlerin Korunması
Mavi Ekonomide Gelişen Bazı Bölgeler
Bretanya Bölgesi (Fransa): Bakteri, virüs, mikro ve makro alg çalışmalarıyla denizel biyoteknoloji çalışmaları. Kozmetik, sağlık, gıda, biyoyakıt gibi alanlarda faaliyetler gerçekleştiriyor.
Ida-Viru (Estonya): Akuakültür, rüzgar enerjisi, turizm, sağlık sektörü alanlarında gelişmeler sağlıyor.
Kanarya Adaları (İspanya): Bölgesel ekonomik gelişmeleri (turizm, okyanus enerjisi, gemi yapımı) desteklemek amacıyla yerel üniversitelere katma değer sağlıyor.
Mavi Büyümeye Üye Ülkelerin Katkıları
2019’daki Mavi Ekonomi raporuna göre bazı ülkelerin mavi büyümeye verdiği toplam istihdam ve brüt katma değerleri:
İngiltere → 36,1 milyar €
Almanya → 23 milyar €
Fransa → 20,2 milyar €
Danimarka → 9,8 milyar €
Ülkemizde Mavi Ekonominin Yeri
- Ortadoğu Teknik Üniversitesi Deniz Bilimleri Enstitüsü, Mersin’de kurduğu Mavi Merkez ile yaptığı çalışmalar sayesinde mavi büyümeye öncülük ediyor.
- Ülkemizde balık üretimi, avcılığı ve deniz hizmetlerinde ÖTV indirimiyle yakıt desteği sağlanmakta.
- Deniz bilimleri, su ürünleri, gıda güvencesi gibi öncelikli alanlar kapsamındaki şirket ve üniversitelerin AR-GE çalışmaları için birçok kamu, kurum ve kuruluşlar tarafından desteklenmekte. Mavi ekonominin ülke ekonomisine yıllık katkısı tam olarak bilinmemektedir.
Kaynakça
- https://s3platform.jrc.ec.europa.eu
- https://www.tr.undp.org
- https://periscope-network.eu
- https://www.aquatera.co.uk
- https://ims.metu.edu.tr
- http://www.cevreciyiz.com
- Türkiye’de sürdürülebilir mavi ekonomi için balıkçılık desteklerinin değerlendirilmesi
