Hibrit araç, elektrikli ya da kullanımı sırasında emisyon üretmeyen araçların varlığı her geçen gün artmaktadır. Araçlardan kaynaklı emisyonları azaltabilmenin en etkili yollarından biri budur. Bu teknolojilerin sektörde hız kazanmasında Elon Musk’ın payı büyüktür. Bu yazıda yeni ve geleneksel teknolojinin karışımı hibrit araçlara bakalım.
Hibrit Araç Nedir?
Geleneksel içten yanmalı motorun, elektrik motoruyla beraber çalıştığı sistemdir. İçten yanmalı motor, elektrik motoru, pil, yakıt tankı ve dinamo gibi belirleyici parçalardan oluşmaktadır. Elektrik motoru kullanımından dolayı Hibrit Elektrikli Araç (HEV, Hybrid Electric Vehicle) olarak da adlandırılmaktadır. Frenleme sırasında rejeneratif frenleme sayesinde kendi kendini şarj eden ve pili doldurmak için harici bir kaynağa ihtiyaç duyan tipleri vardır.
Rejeneratif Frenleme
Hibrit ve elektrikli araçlarda ayağınızı gazdan çektiğiniz andan itibaren frenleme yapmaya başlarsınız. Frenleme sırasında oluşan ısı ise atık ısı olur. Bu ısının parçalara zarar vermemesi ve boşa gitmemesi için bu sistem bulunmuştur. Rejeneratif frenleme sayesinde oluşan ısı elektrik enerjisine çevrilerek ihtiyaç halinde kullanılmaktadır. İhtiyacın dışında pilde depo edilmektedir. Geri kazanılan enerjinin depo edilmesi pili tamamen doldurduğu yada çok yüksek bir kazanım olduğu anlamına da gelmemektedir.
Hibrit araçlarda güç kaynaklarının aracı tahrik etme sistemine göre 3 sınıfa ayrılmaktadır. Seri-hibrit, paralel-hibrit ve seri-paralel-hibrit.
-
Seri Hibrit
Motor ve güç kaynaklarının seri olarak bağlandığı sistemlerdir. Diğer ismi “Menzili Uzatılmış Araç” (EREV, Extended Range Electric Vehicle)’tır. Motor, jeneratör ile bataryayı şarj etmektedir. Elektrik motoru direkt olarak tekerlekleri tahrik ettiği için karmaşık dişli sistemine ihtiyaç yoktur. Elektrik motoru ile içten yanmalı motor beraber çalışmamaktadır. Jeneratör, motor, elektrik motoru, batarya sistemlerinin eklenmesi aracın ağırlığını da arttırmaktadır.
-
Paralel Hibrit
Motor ve güç kaynaklarının paralel olarak bağlandığı sistemlerdir. Elektrik motoru ile içten yanmalı motorun gücü tork dönüştürücülerde birleştirilip tekerlekleri birlikte tahrik etmektedirler. Bu durumda ise seri hibrit gibi verimli çalışamazlar. Nedeni ise, içten yanmalı motorun tek bir noktada sürekli verimli bir şekilde çalıştırılamıyor oluşudur.
-
Seri-Paralel Hibrit
İki sistemin birleştirildiği kombinasyonlardır. Motor, elektrik motoru, jeneratör birbirine bağlıdır. Birbirine bağlarken “Planet Dişli Grubu” sistemleri kullanılmaktadır. İki sistemin avantajlarının toplamıdır. Maksimum verimlilik sağlar. İki sistemin de parçalarının kullanılmasında dolayı ağırlığı bir hayli arttırmaktadır.
Neden Hibrit Araç Almalıyız Yada Almamalıyız
-
Daha Çevreci
Hibrit araçlar emisyonsuz bir hayat için başlangıç niteliğindedir. Elektriğin üretilmesi için çıkan emisyon haricinde emisyon değerleri daha düşüktür. Şehir içi trafikte elektrik motorunun devreye girmesi gürültü kirliliğini ciddi derecede azaltacaktır. Sıkışık ve saatler süren trafikte psikolojimizi olumsuz etkileyecek bir unsurun ortadan kalkmasını sağlamaktadır.
-
Bakım Maliyeti
Avantajı, elektrikli motoru ile içten yanmalı motorun beraber çalışması parçaların çalışma aralıklarının azalmasını sağlamaktadır. Bu da parçaların ömrünün uzamasını sağlar. Dezavantajı ise, hibrit teknolojisi yeni bir teknolojidir. Bu da yetişmiş teknisyenin olmaması anlamına gelir. Bakımlarını düzenli yaptırmakta maliyetli olabilmektedir.
-
Sürüş
Şehir içi yada düşük hızlarda elektrik motorunu kullanmak sessiz ve rahat bir sürüş imkanı tanımaktadır. Yüksek hızlarda ise geleneksel motorun sürüş hazzını alırsınız. Bu iki keyfi aynı araçta alabiliyor olmak her iki tarafı da memnun edecektir.
-
Tüketim
Elektrikli araçların günümüzdeki en büyük engeli şarj süresidir. Uzun yolculuklarda şarj istasyonlarının sayısı ve yeterliliği kullanıcı için önem arz etmektedir. Hibrit araçlarda elektrik motorunun dışında içten yanmalı motorun da kullanılabilmesi sayesinde yolda kalmanız engellenmektedir. Yakıt doldurma süreniz de minimumda kalacaktır. Bu yönüyle de güzel bir geçiş teknolojisidir.
Tüm bu artı ve eksiklerini düşündüğümüzde tercih etme noktasında yeni bir teknoloji olduğunu hatırlamakta fayda vardır. Yıllara göre satış rakamlarına baktığımızda ise hibrit araç alımında azalma değil artış söz konusudur. 2020 yılının ilk 6 ayında satılan hibrit sayısı 4698 adettir. 2021 yılının ilk 6 ayında ise bu rakam 11,851 adet olmuştur. Benzer bir artış ise elektrikli araç satışlarında da gerçekleşti. 2020 yılının toplamında gerçekleşen satış rakamını bu yılın ilk 6 ayında yakaladık.
Bir teknolojinin gelişmesinde kurumlar kadar son kullanıcının da etkisi büyüktür. Olaya hakimiyet ve etkilediği konularla olan özümleme ne kadar derin olursa teknolojiyi anlamak da o kadar kolay olmaktadır. Önce hibrit araçları anlamak daha sonra ülkemiz ve diğer ülkelerdeki ilerlemeleri yakından takip etmemiz gerekmektedir. Bu sayede hibrit araç kullanımını topluma adapte etmiş oluruz.
-
Kaynakça
- www.afd.energy.com
- www.tehad.org
