Motorun ürettiği tahrik enerjisini tüm tekerlere ilettiği sistemlere 4×4 sistem denir. Dört çeker araçlarda ön ve arka aksta diferansiyel kutusu vardır. Vites kutusunun yanında dağıtıcı dişli kutusu bulunmaktadır. Dağıtıcı dişli kutusu sayesinde çekiş kuvveti ilave bir şaft miliyle ön ve arka diferansiyele iletilmektedir. Bu sayede 4 tekerden çekiş sistemi sağlanır. 4×4 sistemlerde her teker üzerine eşit miktarda güç düşer. Bu şekilde aracın ilerlemesi daha da kolaylaşmış olur.
4×4 sistemler denilince karşımıza iki farklı sistem çıkar. Bunlar 4WD ve AWD çekiş sistemleridir.
4WD (4 Wheel Drive) Çekiş Sistemi
İki çeşidi vardır: Seçilebilir ve Sürekli.
Seçilebilir sistemin bulunduğu araçlar 4×2 sistemle de yol alabilmektedirler ve ihtiyaç duyulduğunda 4×4 sisteme geçiş yapabilmektedirler. Arazi şartlarında gayet iyi performans gösterebilirler ve ayriyeten 4WD çekiş sistemi bulunan araçlarda “low range” yani ağır devir takviyesi de bulunmaktadır. Bu sayede kaygan zeminlerde gazdan bağımsız 4 tekerin yavaş dönmesi sağlanır. Bu sisteme sahip araçların asfaltta kullanılması pek tavsiye edilmez.
Özellikler:
- 4×4 sistemlerin atasıdır.
- Normal sürüş arkadan itiş ile gerçekleşmektedir.
- Merkez diferansiyel yoktur.
- Genellikle pikap modellerde kullanılmaktadır.
Sürekli 4×4 sistemler genellikle arazi şartlarında tercih edilmektedir. Merkez diferansiyele sahiptirler. Bir de merkezi diferansiyelin kilitlenebilir özellikte olması 4 tekerin aynı anda çekiş yapmasını sağlar. Böylece, arazi şartlarında rahat şekilde yol alabilmeleri sağlanmış olur. Bu sistemin en kullanışlı 4×4 sistemi olduğu söylenebilir. Seçilebilir 4×4 sistemin aksine hem asfalta hem de arazide kullanılabilirler. 4×4 low yani takviye de bulunduğu için sürekli sistemdeki araçlar arazi içinde rahatlıkla kullanım imkânı sunmaktadır. Bu sistemdeki araçların maliyetleri fazla olduğundan satış fiyatları da fazladır.
Özellikler:
- 4 çeker sistem vardır, 4×2 sisteme geçilemez.
- Merkez diferansiyel vardır ve kilitlenebilir.
- Ekstra takviye vardır.
- En pahalı çekiş sistemidir.
AWD (All Wheel Drive) Çekiş Sistemi
AWD çekiş sistemi şu şekilde çalışmaktadır:
Çekişi arka tekerleklere ileten bir mil, mil sonu ile çekişi arka diferansiyel arasında değişken tork üreten bir özel kavrama bulunmaktadır. Aracın ön tekerlekleri tutunma ile ilgili problem yaşadığında çekiş fazlası güç arkaya uzanan mil aracılığıyla özel kavramaya getirilmektedir. Bu şekilde arka diferansiyel, ön diferansiyelle ortak çalışmaya başlar ve ön diferansiyele bağlı hareket eder. Sistem genellikle ihtiyaç duyulduğunda otomatik olarak kendisi devreye girer.
AWD sistemi ön ve arka diferansiyelle yaptığı oransal güç paylaşımı nedeniyle araziye pek uygun değildir. Bu yüzden asfaltta kullanılması daha doğru olacaktır. Karlı yollar ve yağmurlu yollarda daha iyi performans göstermektedir. Orta diferansiyel bulunmadığından ağır devir takviyesi “low range” bulunmamaktadır. Ana tasarım amacı spor otomobillerde kuru yol tutuşunu arttırmak ve yağmurlu, karlı veya buzlu yollarda güvenli sürüşü sağlamaktır.
4WD – AWD Karşılaştırması
Seçilebilir ve sürekli 4×4 sistemleri daha çok arazi araçlarında tercih edilmektedir. 4WD sistemli araçlar ağır olmalarından dolayı daha fazla yakıt tüketirler ve pahalıdırlar. Seçilebilir 4×4 sistemli araçlar çok fazla asfalt yüzü görmezler fakat sürekli 4×4 sistemli araçlar lüks SUV modellerinde kullanıldığı için tam tersi durum oluşabilmektedir ve kullanıcılar araçlarını araziye sokmaktan çekinirler. AWD sistemli araçlar ise arazide istenen performansı gösteremezler. Zaten yapılma amacı olarak yağmurlu, karlı havalarda güvenli sürüşü sağlamak ve spor otomobillerde yol tutuşu arttırmak olduğu için arazide tercih edilmezler.
Kaynakça:
- www.arabam.com
- www.sekizsilindir.com
- www.suzuki4x4turkiye.com
- otomobilteknoloji.blogspot.com
