Geçtiğimiz günlerde Eskişehir Kırka Maden Tesisleri’nde lityum karbonat üretimine başlandı. Yıllık 1200 ton ithalatı olan lityum karbonat, yeni kurulan tesiste ilk yıl 10 tonluk üretimin ardından sonraki yıllarda 600 ton üretim hedefleniyor. Bu sayede yıllık lityum karbonat ithalatının azaltılması planlanıyor. Eti Maden Tesisleri Teknoloji Geliştirme Daire Başkanı Derya Maraşlıoğlu, üretilen lityum karbonatın yerli bataryalarda kullanılabilecek kalitede olduğunu söyledi.
Lityum Karbonat Üretimi
Tesiste ilk aşamada bor madeni üretiliyor. Bor üretilirken ortaya çıkan sıvı atıkların içerisinde PPL düzeyinde lityuma rastlandı. Bileşik halde bulunan lityumu, lityum karbonata çevirmek için Eti Maden tesislerinde 3 yıllık Ar-Ge çalışmaları yürütüldü. Tamamen yerli kaynaklarla yürütülen ve tüm süreci Eti Maden’e ait olan bu çalışmalar sonucunda atıkların %80’i geri kazandırılarak çevreye de katkıda bulunuyor. Yani sıvı atıkların dönüştürülmesi sayesinde lityum karbonat bileşiği elde ediliyor.
Ülkemizde lityum kullanımının %60’ı batarya sektöründedir. 1 yıl içerisinde açılan pilot tesiste lityum-iyon bataryalar için gereken kalitede lityum karbonat üretilebiliyor. Bu ihtiyaç doğrultusunda üretilen lityum karbonatın yerli otomobilin de (TOGG) bataryasında kullanılabileceği belirtildi.
Lityum Karbonatın Diğer Kullanım Alanları
Lityum karbonat (Li2CO3) beyaz tuz görünüşüne sahiptir. Sanayide kullanımının yanı sıra sağlık sektöründe de yaygın olarak kullanılmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü’ nün esansiyel ilaçlar listesinde bulunur.
- Fırının içine girecek camların erime sıcaklığını düşürerek bozulmasını engeller.
- Demir oksit gibi bileşiklerin canlılığını artırır.
- Sertleştirme zamanını azaltmak için çimento ve yapıştırıcılara eklenir.
- Bipolar bozukluk, gut, romatizma gibi hastalıkların tedavisinde ilaç olarak eczanelerde satılır.
- Bir katot üzerinde bulunan lityum karbonatın gazla tepkimeye girmesi katı hal karbondioksit dedektörlerinde önemli rol oynar. Ayrıca lityum tuzunun kırmızı alev şeklinde yandığı bilinmektedir. Bu sayede havai fişeklere kırmızı renk verir.
Son olarak lityum yüksekliğinin zehir etkisi yarattığı bilinmelidir. Böbreklerin idrardaki suyu geri soğurmasına yardımcı olan bir hormonu tetiklediği için ciddi susuzluğa yol açabilir.
Kaynaklar
- cnnturk.com
- wikipedia.org
- bilim.org
