1960 yılı bilgisayar destekli tasarımın (CAD) icadından bu yana, ürün tasarımcılarının farklı uygulamalar için sac metal bileşenler ve parçalar tasarlaması çok daha kolay hale geldi. Ancak bu tasarımları oluşturmak için uygun bir üretim yöntemi bulma ihtiyacı her zaman sorun olmuştu. CNC makineleri yüksek doğruluk sunar ve sıkı toleransları karşılar, ancak yüksek maliyet ve malzeme israfı gibi dezavantajları da beraberinde getirir. 3D baskı bu malzeme israfı sorununu ortadan kaldırırken, konu 3D baskı olduğunda ürün tasarımcılarının metal seçenekleri sınırlıdır. Ürün tasarımcılarının uygun maliyetli sac metal parçaları doğru bir şekilde oluşturmalarına yardımcı olan popüler bir üretim yöntemi soğuk dövmedir.
Soğuk Dövme tam olarak nedir ve süreci bu kadar özel yapan nedir? Bu yazımda, soğuk dövme sürecini açıklayacağım.
Soğuk Dövme Nedir?
Soğuk dövme, bir zımba ve bir kalıp altında bir parça hammaddeyi plastik olarak deforme eden ve sıkıştıran bir metal şekillendirme ve üretim sürecidir. İşlem tipik olarak, sıcak dövme gibi daha yüksek sıcaklıklardan ziyade oda sıcaklığında gerçekleşir.
- Daha büyük kuvvete ihtiyaç duyar, sünek malzeme ister. Parça boyutları çok iyi çıkar.
- Orta ve küçük ebatlı parçalar soğuk olarak dövülür. Yüzey pürüzlülüğü iyidir.
Soğuk Şekil Vermenin Dezavantajları
- Şekillendirme işleminde daha büyük kuvvetler ve güçler gerekir.
- Başlangıç iş parçasının yüzeylerinden, hadde curufları ve kirliliklerin uzaklaştırılması gerekir.
- Süneklik ve pekleşme, yapılabilecek şekillendirme miktarını sınırlar.
- Bazı durumlarda ilave şekil verme için metalin tavlanması gerekir.
- Yine bazı durumlarda ise metal, soğuk işlenemeyecek derecede sünek olmayabilir.
Kullanılan kalıpların tipine bağlı olarak soğuk dövme iki tip olabilir:
- Açık kalıp dövme
- Kapalı kalıp dövme
Açık Kalıp Dövme
- İş parçasına örs, çekiç, pres veya şahmerdan ile uygulanan kuvvetle dövme, yığma tesiri altında şekil vermeye denir.
- Açık kalıp dövme ve basma pahalı bir yöntemdir. Bu işleme esnasında malzemelerin özellikleri iyileştiğinden diğer şekil verme yöntemlerine göre tercih edilir. Bu yöntemle imal edilecek olan parçaların mümkün olduğu kadar basit ve sayıları az olmalıdır. Karışık şekilli parçaların bu nedenle imali güç ve bazı hallerde de imkansızdır.
Bu silindirik iş parçası için gerekli dövme kuvveti aşağıdaki gibi hesaplanmaktadır:
Kapalı Kalıp Dövme
- Kapalı kalıp dövme, iş parçasının bir veya daha fazla özel şekilli kalıp arasına yerleştirilmesini içeren bir dövme işlemidir.
- Malzeme arzu edilen parçanın şekline sahip kalıplarda yapılmaktadır.
- Kapalı kalıpta dövme esnasında malzeme biraz fazla konur ve çapak oluşur. Çapağın iki görevi vardır; 1. Fazla malzemenin çıktığı emniyet valfi, 2. Uygun basınç ayarlanarak en ince kesitlerin doldurulabilmesidir.
- Çapaksız kapalı kalıp dövmede kalıp hacmi kadar malzeme konması gereklidir. Özellikle kompleks geometrilere bu yöntemle şekil verilmektedir.
Kapalı kalıp soğuk dövme işlemi gerçekleştirmek için gerekli dövme kuvveti aşağıdakiler kullanılarak hesaplanmaktadır:
Farklı şekil türleri için k değerleri aralığı Tablo 1’de verilmiştir.
-
KAYNAKÇA- www.globalspec.com
