Yaz döneminde artan sıcaklıklarla birlikte birçok noktada görülen orman yangınlarını üzülerek takip ediyoruz. Yangınların çıkış nedeni tam olarak belirlenemese de yetkililer, istatistiklere bakıldığında %90 ihtimalle insan kaynaklı faktörlerin yangınların başlamasında rol aldığını düşünüyor. Nedeni her ne olursa olsun, ortada bir gerçek var ki birçok canlıya ev sahipliği yapan ve aldığımız oksijeni kendilerine borçlu olduğumuz ormanlarımız yok olmaya devam ediyor.
Yazımızın konusu olan karşı ateş metotunun teknik detaylarına geçmeden önce, geçtiğimiz günlerde İzmir’de çıkan ve yaklaşık 53 saat sonra kontrol altına alınabilen orman yangınında yaşanmış mühendislik adına üzücü bir olaydan bahsetmek istiyorum. Yangının hızlıca ilerleyişi karşısında yakın civardaki köylere sıçramaması ve hızının düşürülmesi için yetkili orman mühendisi Özkan Özbedel karşı ateş metotunu uygulamaya çalışıyor. Fakat mühendisin elindeki pürmüzle ormanlık alanı ateşe verdiğini gören ve olayın sıcaklığıyla durumu yanlış değerlendiren yerel halk mühendisle tartışmaya giriyor, işini yapmasından alıkoyuyor ve dahası durum darp etme noktasına geliyor. Olayın arkaplanı araştırıldığında Özbedel ve ekibinin daha birkaç gün önce aynı metotla yangının Eskiorhanlı köyüne sıçramasını engelledikleri öğreniliyor. Aynı zamanda Özbedel’in farklı zamanlarda yangın konusunda pek çok etkinliğe katıldığına dair haberlere de ulaşılabiliyor. Ayrıca Özbedel’in 4 Temmuz 2018’de Antalya’da, Ukrayna’dan gelen bir ekibe yangın yönetim sistemi dersleri veren kişiler arasında olduğu görülüyor.
Olayın çıkış noktası hakkında kısa bir bilgilendirme yaptıktan sonra karşı ateş metotunun teknik özelliklerinden bahsedelim.
Karşı Ateş Nedir?
Yangının yaklaşılarak söndürülmesinin mümkün olmadığı durumlarda, yani yangının genişleyerek büyüdüğü örtü veya tepe yangınlarında dolaylı mücadele metotlarını kullanmak gerekir. Karşı ateş metotu yangınla dolaylı mücadele yöntemlerinden birisidir. Karşı ateş, basitçe yangına karşı yangını kullanma metotudur.
Karşı ateşin amacı hızla ilerleyen yangının önündeki yanıcı maddeleri azaltarak veya tamamen yok ederek yangının büyümeden kontrol altına alınmasını sağlamaktır. Karşı ateş tekniğinin kullanılmasını etkileyen faktörlere aşağıdaki maddeler örnek verilebilir:
- Tutuşturma işlemi rüzgara paralel oluşturulan emniyet yolu boyunca yapılmalıdır.
- Rüzgar yönüne göre açılan emniyet yolları rüzgar yer değiştirmesi durumunda kullanılamaz, yeni kontrol hatları oluşturulmadır.
- İlaveten açılan iç yollar ve yangının yavaş ilerlemesinden dolayı yakma periyodunun uzaması, maliyeti nispeten yükseltir.
- İnce yanıcı madde nemi %20’nin altına düştüğü durumlarda yakma işlemi yapılamaz.
- Tutuşturma işlemini tek bir kişi gerçekleştirmelidir.
Yazımı “Ağaç diken kendinden başkasını sevdiğini de gösterir.” sözüyle bitirmek istiyorum. Umuyorum ki gelecek nesillere bulduğumuzdan daha iyi bir dünya bırakabiliriz.
Kaynakça ve İleri Okuma:
- Orman Yangınlarının Önlenmesi ve Söndürülmesinde Uygulama Esasları, Orman Genel Müdürlüğü
- Kontrollü ve Amaçlı Yakma, Prof. Dr. Ertuğrul Bilgili, Aralık 2014
- İzmir’de üniformalı kişinin ‘kasıtlı’ olarak yangın çıkardığı iddiası, teyit.org, 21/08/2019
- Can You Really Fight Fire with Fire?, Robert Lamb, https://science.howstuffworks.com
