Yangın söndürücülerini araçlarda , çalıştığımız fabrikalarda ve oturduğumuz binalarda sık sık görmekteyiz. Fakat birçok insan tek çeşit yangın söndürme cihazı olduğunu zannetmektedir. Halbuki yangın türüne ve kullanım alanlarına göre birçok çeşit yangın söndürme cihazı kullanılmaktadır. Gelin hep birlikte yangın söndürücü çeşitlerini ve kullanım alanlarını inceleyelim.
Yangın Sınıfları Nelerdir?
Yangın sınıfları, yangının türüne ve ne tür yangın söndürücünün kullanılacağına bağlı olarak belirlenir. Genellikle, yangınlar aşağıdaki 6 temel kategoride sınıflandırılmaktadır:
A sınıfı yangınlar: Genellikle katı malzemelerden kaynaklanan yangınlar olarak tanımlanır. Örneğin ahşap, kağıt, tekstil, plastik ve köpük gibi maddeler A sınıfı yangınlara örnektir.
B sınıfı yangınlar: Sıvı ve sıvılaştırılmış gazlardan kaynaklanan yangınlar olarak tanımlanır. Örneğin petrol, benzin, yağ, alkol ve boyalar B sınıfı yangınlara örnektir.
C sınıfı yangınlar: Gazlar gibi yanıcı gazlardan kaynaklanan yangınlar olarak tanımlanır.
D sınıfı yangınlar: Metal yangınları olarak bilinir. Bu yangınlar genellikle magnezyum, titanyum, sodyum ve potasyum gibi yanıcı metallerin yanması sonucu oluşur.
E sınıfı yangınlar: Elektrikli ekipmanların yanması sonucu ortaya çıkan yangınlardır.
F sınıfı yangınlar: Yağ yangınları olarak bilinir. Bu yangınlar, ağırlıklı olarak mutfaklarda ve yağ işleme tesislerinde meydana gelir.
Yangın sınıfları, yangın söndürücü kullanımı için rehberlik sağlamaktadır. Yangına müdahale etmek için doğru yangın söndürme cihazları seçmek çok önemlidir.
Yangın Söndürücü Çeşitleri ve Kullanım Alanları
Yangın söndürücü çeşitleri, yangının nedenine, yerine ve tipine bağlı olarak değişebilir. En yaygın 5 yangın söndürücü türleri şunlardır:
Sulu Yangın Söndürücüler
Sulu yangın söndürücüler, A sınıfı yangınlar için uygun olan bir yangın söndürme aracı türüdür. Bu söndürücüler, yangın üzerine su püskürtülerek yangının söndürülmesine yardımcı olurlar.
Bu söndürücülerin en büyük avantajı, suyun ucuz ve kolay bulunabilen bir madde olmasıdır. Ayrıca, çevreye zararsızdır. Bu nedenle, bu tip söndürücüler evler, ofisler, okullar gibi yerlerde kullanılmaktadır.
Elektrik yangınlarında su, elektrikle temas ederek tehlikeli bir durum yaratabilir. Ayrıca sıvı yanıcı maddelerin üzerine su püskürtmek, yangını yayabilir ve yangının kontrolünü zorlaştırabilir. Bu nedenle, bu söndürücülerin dezavantajı, elektrik yangınları ve sıvı yanıcı maddelerden kaynaklanan yangınlarda kullanılamamasıdır.
Bu söndürücülerin farklı boyut ve kapasiteleri vardır. Genellikle yangın söndürme tüpleri ve yangın hortumları şeklinde kullanılırlar. Bu söndürücülerin kullanımı sırasında dikkat edilmesi gereken bazı faktörler vardır. Örneğin, kullanılacak suyun temiz olması, yangına yeterli miktarda suyun püskürtülmesi ve kullanım sırasında uygun koruyucu ekipmanların kullanılması gibi.
Köpüklü Yangın Söndürücüler
Köpüklü yangın söndürücüler, hem A hem de B sınıfı yangınlar için uygun olan bir yangın söndürücü türüdür. Bu söndürücüler, yangınla mücadele ederken aynı zamanda yüzey gerilimini azaltarak alevlerin söndürülmesine yardımcı olurlar.
Bu tip söndürücülerin temel bileşenleri su, köpükleyici ajan ve propellant gazdır. Bu söndürücüler, yangının üzerine püskürtüldüğünde köpük tabakası oluşturarak yanıcı maddenin hava ile temasını keserler. Bu sayede, yangının söndürülmesine yardımcı olur ve yeniden alevlenmesini engeller.
Bu tip söndürücüler, petrol rafinerileri, havaalanları, gemiler, sanayi tesisleri ve otoparklar gibi geniş alanlarda kullanılır. Bu nedenle, bu söndürücülerin doğru şekilde seçilmesi ve kullanılması son derece önemlidir. Ayrıca, bu söndürücülerin çevreye zararlı olabilecek kimyasal maddeler içerebileceği unutulmamalıdır. Bu nedenle, yangın söndürme ekipmanlarının düzenli olarak bakımı ve periyodik testleri yapılmalıdır.
Karbondioksit (CO2) Yangın Söndürücüler
CO2 yangın söndürücüler, yangının oksijen kaynağını keserek yangını söndürmeye yardımcı olan bir tür yangın söndürme aracıdır. Bu söndürücüler, genellikle B sınıfı, C sınıfı ve E sınıfı yangınlar için kullanılmaktadır.
CO2 gazı, söndürücü olarak kullanıldıktan sonra ortamda herhangi bir kalıntı bırakmadan havaya dağılır. Bu sayede, kullanıldıkları alanlarda kalıntı bırakmazlar. Bu özellik bu söndürücülerin en büyük avantajıdır. Ayrıca bu söndürücüler, elektrikli ekipmanlarda, bilgisayar sistemlerinde ve diğer hassas ekipmanlarda kullanılabilmeleri nedeniyle tercih edilirler.
CO2 gazları, insan sağlığına büyük zarar verebilmektedir. Bu nedenle, yeterli havalandırma olmadan kullanılmamalıdır. Aksi takdirde, insan vücudunda oksijen yetersizliği nedeniyle solunum problemlerine neden olmaktadır. Ayrıca bu söndürücüler, bir kez kullanıldıktan sonra yeniden doldurulamazlar.
Bu söndürücüler, yangın riski yüksek endüstriyel tesisler, bilgisayar odaları, elektrik panoları, deniz taşıtları ve uçaklar gibi yerlerde kullanılmaktadır.
Kuru Kimyevi Toz Yangın Söndürücüler
Kuru kimyasal toz yangın söndürücüler, A, B ve C sınıfı yangınlar için uygun olan bir yangın söndürme aracı türüdür. Bu söndürücüler, yanıcı maddelerin yanmasını durdurarak yangının söndürülmesine yardımcı olurlar. Bu söndürücülerin en büyük avantajı, çeşitli yangın sınıflarına uygun olmalarıdır. Dezavantajı ise, kullanım sırasında yoğun bir duman ve toz bulutu oluşmasına neden olurlar. Söndürücüden çıkan duman ve toz, insan sağlığına çok büyük zararlar verebilmektedir. Bu nedenle, kullanım esnasında dikkatli olunması gereklidir. Ayrıca, bu tür söndürücülerin kullanımı sonrasında temizlik işlemi gerektirir.
Bu söndürücüler, yüksek riskli endüstriyel tesisler, depolar, büyük gemiler, uçaklar gibi yerlerde tercih edilir. Bu söndürücülerin farklı boyut ve kapasiteleri vardır. Genellikle yangın söndürme tüpleri veya yangın hortumları şeklinde kullanılırlar.
Islak Kimyasal Yangın Söndürücüler
Islak kimyasal yangın söndürücüler, özellikle ticari mutfaklar ve restoranlar gibi yüksek sıcaklıkta yağlı yangınların yaygın olduğu yerlerde kullanılmaktadır. Ayrıca B sınıfı yangınlar ve K sınıfı yangınlar için de kullanılabilirler.
Bu söndürücüler, yağ yüksek sıcaklıkta tutuştuğunda, ısıyı düşürme ve kimyasal reaksiyonları bozma özelliğine sahip özel olarak tasarlanmış kimyasal bileşenler içermektedir. Bu sayede, yağlı yangınlar sırasında etkili olmaktadır. Ayrıca bu söndürücüler, yangının tekrar alevlenme riskini azaltmaktadır.
Bu söndürücüler doğru kullanılmaması durumunda maddi hasara ve tehlikeli yanıklara neden olabilmektedir. Bu nedenle, bu tür yangın söndürücülerin kullanımı, eğitimli personel tarafından gerçekleştirilmelidir.
Kaynakça
1-https://www.acesecurity.co.uk/blog/what-are-the-different-types-of-fire-extinguishers-and-their-uses
2-https://chemicalengineeringworld.com/fire-extinguisher-types-and-uses/
