Yangın söndürme uçakları, son günlerde eksikliğiyle ülkemizde ana gündem maddesi haline geldi. Su bombardıman uçakları ya da tanker uçaklar olarak bilinen bu uçaklar, bazı uçakların dönüştürülmesiyle ya da direkt tanker uçak olarak üretilebilmektedirler. Bu yazıda dünya çapında kullanılan bazı yangın söndürme uçaklarının teknik özelliklerine yer verilmiştir.
Canadair CL-415
Ülkemizdeki yangın söndürme operasyonlarının da yıldızı olan bu uçak, Canadair ve Bombardier ortak üretimidir. 6 Aralık 1993’te ilk uçuşunu gerçekleştirmiştir. 1994-2015 yılları arasında üretimi olmuştur. 2 kişilik mürettabat taşıyabilen bu uçak, 20.4 metre uzunluğa ve 9.01 metre yüksekliğe sahiptir. Kanat açıklığı 28.38 metre, kanat alanı ise 100 metrekaredir. Boş ağırlığı 13.608 kg, yangın operasyonları sırasında ise maksimum kalkış ağırlığı 19.890 kilogramdır. Yaklaşık 6136.15 litre su taşıyabilmektedir. Maksimum hızı 359 km/h olan bu uçak gücünü 2 adet P&W Canada PW123AF turboprop motordan almaktadır. Sırasıyla filolarında Kanada 65 , Hırvatistan 6 , Fransa 12, Yunanistan 18, İtalya 19, Güney Kore 1, Malezya 2, Fas 5, İspanya 21, ABD 4 ve Türkiye 9 adet bu uçaktan bulundurmaktadır.
McDonnell Douglas DC-10 Air Tanker
McDonnell Douglas her ne kadar yaşanan DC-10 facialarından sonra yolcu taşımacılığından elini çekse de, DC-10’lar kargo operasyonları için vazgeçilmez olmuşlardır. 2006 yılında kargo operasyonları için kullanılan 5 adet DC-10 yangın söndürme uçağına dönüştürülmüştür. 3 kişilik mürettebat taşıyabilen bu uçak, 55 metre uzunluğa ve 17 metre yüksekliğe sahiptir. Maksimum kalkış ağırlığı 195,049 kg olan bu uçak yaklaşık 45000 litre su taşıyabilmektedir. Gücünü 3 adet GE CF6-6D’den alan DC-10’un menzili 6,482 km’dir. ABD üretimi bu uçakların ana kullanıcısı 10 Tanker Air Carrier’dir. ABD’de oluşan yangınlarda aktif olarak kullanılmaktadırlar.
Beriev Be-200 Altair
Rus uçak üreticisi Beriev tarafından üretilen bu uçak, 1998 yılında ilk uçuşunu gerçekleştirmiştir. 2003 yılında hizmete girmiştir ve hala üretimi devam etmektedir.
Toplamda 12 adet üretilen bu uçaklar, Rus sivil savunma bakanlığına bağlıdır. 32 metre uzunluğa ve 8.9 metre yüksekliğe sahip bu uçakların kanat açıklığı 32.8 metredir. 117.4 metrekare kanat alanına sahip Be-200, 2 adet mürettebatla beraber yaklaşık 12 ton su taşıyabilmektedir. Azami kalkış ağırlığı 41,000 kg, menzili ise 2,100 km’dir. Aktif olarak Rus sivil savunma bakanlığı ve Azerbaycan acil durum bakanlığı tarafından kullanılmaktadır. Uçağın aldığı siparişler ise Çin, Şile ve ABD’dendir.
Boeing 737 Fireliner
Southwest Havayolları’na ait bir 737-300’ün modifiye edilmesiyle üretilmiştir. Bagaj bölümü uzun çalışmalar sonucu bir tankere dönüştürülmüştür. Günümüzde 2 adet uçak Avustralya uçak filosunda bulunmaktadır. Klasik bir Boeing 737-300 ile aynı özellikleri taşıyan uçak ek olarak 15,000 litre su taşıyabilmektedir. Uçak Avustralya’da büyük hava tankeri olarak bilinmektedir. Aynı zamanda Avustralya hükümeti, ölümsüzleştirmek için uçaklara Avustralya’nın ilk kadın valisi Marie Bashir’in adını vermiştir.
Boeing 747-400 Supertanker – Emekli
Gökyüzünün kraliçesi olan 747 ailesinin emekliye ayrılmış bir üyesi olan 747 Supertanker, Dünyanın en büyük tankeri olarak bilinmektedir. 2006 yılında ilk uçuşunu yaptıktan sonra 2009 yılında hizmete girmiştir. Boyutları bir 747-400’le neredeyse aynı olan dev uçağın, menzili 13,500 km ve maksimum uçuş hızı 933 km/h’dir. 185 ton boş ağırlığa sahip bu uçağın taşıyabildiği su kapasitesi ise yaklaşık 76 tondur. Toplamda 3 adet üretilmiş olan bu uçakların emekliye ayrılma nedeni, operatörleri olan Global SuperTanker Services’in finansal sıkıntılarla karşılaşıp bu uçaklar için yeni bir alıcı bulamamasıydı.
Kaynakça
- en.wikipedia.org
- aerocorner.com
- www.10tanker.com
- www.kokpitteyiz.com
- www.boeing.com
- www.b737.org.uk
- australianaviation.com.au
- www.aerialfiremag.com
- globalsupertanker.biz
- www.cnnturk.com
