Uyku apnesi günümüzde en sık karşılaşılan uyku problemleri arasındadır. Bu rahatsızlık uyku sırasında anormal solunum ile kendini göstermektedir. Uyku apnesi bulunan kişiler uyku sırasında solunumlarında birden fazla uzun duraklama yaşarlar.
Uyku apnesinde uyku sırasında birkaç saniye süren geçici boğulmalar yaşanabilmektedir. Bu geçici boğulmalar kanda oksijen miktarının düşmesine ve bunun sonucunda beynin uyanmasına sebebiyet verir. Uyku apnesi bulunan kişiler gece birkaç defa uyanabilmektedir. Bunun sonucunda tekrarlayan zaman dilimleri içinde kişide yorgunluk ve halsizlik hissi meydana gelebilmektedir.
Uyku Apnesi Türleri
Uyku Apnesi temelde üç farklı başlık altında incelenmektedir. Bu uyku apnesi türlerini incelediğimizde;
Tıkayıcı Uyku Apnesi: Boğazın arkasındaki hava yolu fiziksel olarak tıkandığında meydana gelmektedir. Bu tıkanıklık nefes almada geçici kesintilere sebebiyet vermektedir.
Merkezi Uyku Apnesi: Beynin solunum ile ilgili kasları kontrol etme sisteminde daha yavaş nefes almaya sebebiyet veren bir problem oluştuğunda merkezi uyku apnesi meydana gelmektedir.
Karışık Uyku Apnesi: Bir kişi aynı anda hem tıkayıcı hem de merkezi uyku apnesine sahip olabilmektedir. Bu duruma karışık uyku apnesi ismi verilmektedir.
Uyku Apnesinin Meydana Gelme Nedenleri
- Obezite üst solunum yolları çevresinde yağ oluşumuna sebebiyet verebilmektedir. Bunun sonucunda nefes alış engellenebilmekte ve uyku apnesi riski artmaktadır.
- Sigara içmek üst solunum yolunda iltihaplanma miktarını ve sıvı tutulmasını arttırabilmektedir. Bu sebeple sigara içen bireylerde uyku apnesi gözlenme olasılığı sigara içmeyenlere göre üç kat daha fazladır.
- Anotomik bir nedene bağlı olarak ya da alerjik bir şekilde burundan nefes almakta zorlanan bireylerde uyku apnesi görülme olasılığı daha yüksektir.
- Bademcik ve geniz eti problemleri uyku apnesine sebebiyet verebilmektedir.
- Uyku sorunlarına bağlı diğer hastalıklar sebebiyle de uyku apnesi meydana gelebilmektedir.
Nasıl Tedavi Edilmektedir?
Uyku apnesi tedavi edilmesi gereken bir uyku problemidir.Tedavi, uyku sırasında nefes almayı kolaylaştırmayı ve uyku apnesine neden olan sağlık problemlerini ortadan kaldırmayı amaçlamalıdır. Uyku apnesinin birden çok tedavi yöntemi mevcuttur. Ancak tedavi yöntemleri apne çeşidi, apnenin derinliği ve kişinin solunum yollarının özelliğine göre değişmektedir. Bu tedavi yöntemlerinden bazıları yaşam tarzı değişiklikleri olarak isimlendirilebilmektedir. Örneğin kilo yönetimi yapmak, egzersiz yapmak, sağlıklı uyku alışkanlıkları geliştirmek, alkol ve sigara tüketimini bırakmak tedavi açısından kritik adımlardır. Bu adımların yanı sıra ilaç kullanımı ve hava yolunu genişletmek amacıyla cerrahi müdahale de uygulanabilmektedir.
Ancak değişen tedavi yöntemleri arasında orta ile şiddetli uyku apnesi için kullanılan ana tedavi yöntemi CPAP cihazlarının kullanımıdır. CPAP cihazları uyku sırasında solunum yoluna bir maske ve hortum yardımıyla verilen havayı basınçlı hale getirme esasına dayalı olarak çalışır. Hava basıncı, solunum yolunun açık kalmasını sağlamaktadır. Böylelikle nefes alışlarda meydana gelen duraklamaları önlemektedir. Bu durum da uyku kalitesinin iyileştirilmesine yardımcı olmaktadır.
CPAP cihazına ek olarak uyku apnesi tedavisi için önerebilecek farklı pozitif hava yolu basıncı solunum cihazları da bulunmaktadır.
Ekspiratuar Pozitif Hava Yolu Basıncı(EPAP):
Bu cihazlar tek kullanımlık olup, hava yolunun açık kalması için burun deliklerinin üzerine yerleştirilmektedir. EPAP cihazları hafif- orta dereceli tıkayıcı uyku apnesi olan kişilere fayda sağlayabilmektedir.
İki Seviyeli Pozitif Havayolu Basıncı(BİPAP Veya BPAP):
Bu cihazlar CPAP cihazlarına uyum sağlayamayan merkezi uyku apnesi bulunan hastalar için kullanılabilmektedir. Uyku durumunda hava basıncını otomatik olarak ayarlayabilmektedirler.
Uyarlanabilir Servo – Ventilasyon(ASV):
Bu cihazlar tıkayıcı uyku apnesinin yanı sıra merkezi uyku apnesini tedavi edebilmek amacıyla kullanılmaktadır. ASV cihazı normal solunum düzeni ile ilgili bilgileri depolayıp hasta uyurken nefes alıp vermede meydana gelebilecek duraklamaları önlemek amacıyla otomatik olarak hava akışı basıncını kullanmaktadır.
Kaynaklar:
en.wikipedia.org
mayoclinic.org
sleepfoundation.org
healthdirect.gov.au
helpguide.org
