Gelişen teknoloji ile birlikte her geçen gün ilerleyen havacılık sektörü tarihi çeşitli kazalara konu olmuştur. Yer çekimine meydan okuyan havacılık ve uçak endüstrisi tarihi bu sebeple kazalarla tecrübe edilmiştir.
Havacılık Kazası Nedir?
Havacılık kazası, bir uçak ya da başka bir hava taşıtının ağır hasar alması sonucunda can kaybı, yaralanma olayıdır. Kazalar teknik bir hata, hava durumu, sabotaj veya terör saldırısı sonucu gerçekleşebilmektedir.
Dünyada her yıl ortalama 100’e yakın havacılık kazası meydana gelmektedir. Ülkemiz, sivil-askeri havacılık açısından geniş filo bulundurması ve jeopolitik konumundan dolayı kazalara tanık olmuştur.
Uçak yolculuklarında kaza riski nedir?
Uçak yolculukları günümüzde en güvenli en az kaza riski taşıyan seyahat şeklidir. Kazalarının nedenleri üç gruba ayrılır. Birincisi insan kaynaklı hatalardır; pilot hataları, diğer sorumlu personel hataları ve sabotaj kaynaklı kazalar. İkincisi hava şartları ve doğa olaylarından kaynaklı hatalardır; yoğun sis, fırtına, yıldırım çarpması, uçak motoruna kuşların girmesi, vb. Üçüncüsü ise mekanik hatalardır; uçağın tasarım, üretim ve onarımı sırasında meydana gelen hatalardan kaynaklı uçak kazalarıdır. Ayrıca uçak kazalarında en çok kazaların meydana geldiği zamanlar uçağın kalkışı ve inişi sırasında oluşan kazalardır. Dünya genelinde yapılan araştırmalara göre uçak kazasında ölme riskiniz 11 milyonda 1 olarak ön görülmektedir. Bu istatistiğe göre en güvenli seyahat uçak ile yapılan seyahatlerdir.
Uçak Yolculuklarında Kaza Sebepleri Nelerdir?
• Mekanik Hata; günümüzde teknolojinin gelişmesi ile uçak üretimlerinde ciddi gelişmeler oldu. Fakat bu gelişmelere rağmen kontrol dışı bazı mekanik hatalar olabilmektedir. Üretim ve tasarım aşamalarında gözden kaçan aksaklıklar uçak yolculuklarında kazalara neden olabilmektedir. Ayrıca uçak onarımlarını esnasında uyuşmayan ya da tam uyuşma sağlamayan kısımlardan dolayı uçak kazaları yaşanmaktadır. Uçak kazalarının %20’lik kısmını mekanik hatalardan kaynaklı uçak kazaları oluşturmaktadır.
• Sabotaj; Uçak kazalarının %10’luk kısmını oluşturan bu kazalar terör örgütleri ve nedeni bilinmeyen örgütler tarafından uçaklara bomba düzeneği kurulması ve patlatılması, uçağın kaçırılıp kontrol edilememesinden dolayı yaşanan kazaları oluşturur.
• Hava Durumu; Kötü hava şartları uçak kazalarında ki rolü bilinenin aksine çok düşüktür. Uçak kazalarının %10’unu oluşturan bu kazalar, yıldırım çarpması, yoğun sis, yoğun kar yağışı, fırtınalardan meydana gelmektedir. Fakat bilinenin aksine uçaklara her yıldırım çarptığında kazalar meydana gelmiyor. Neredeyse tüm yağmurlu havalarda uçaklara yıldırım çarpmaktadır. gelişen teknoloji ile bu tür kazaların önüne geçilmiştir.
• Pilot Hatası; Pilot hataları uçak kazalarında en büyük role sahip kazalardır. Uçak kazalarının %50’si pilotların hatalarından meydana gelmektedir. Uçaklar yapıları gereği çok karmaşık hava yolu araçlarıdır. Bu nedenle kontrol edilmeleri oldukça güçtür. Tecrübesi pilotların uçağı kullanması, tecrübeli pilotların uçak kalkmadan önce tüm kontrolleri yapmaması, uçak yakıtlarının kontrol edilmemesi, gibi sebepler pilot kaynaklı uçak kazalarıdır.
• Diğer İnsan Kaynaklı Kazalar; pilot haricinde, kabin ekibi, yükleyiciler, hava trafiği kontrol personeli, bakım mühendisleri, yakıt ikmal ekibinden kaynaklı uçak kazalarını kapsar. Bu kazalar uçak kazalarında %10’luk kısma denk gelmektedir. Maalesef uzun mesailer sonucu yorgunluk, dalgınlık ve tecrübesiz personellere sorumluluk yüklenmesi sonucunda bu kazalar meydana gelmektedir.
Uçak Kazaları
Ülkemizde havacılığın gelişmesiyle birlikte çeşitli sebeplerden ötürü pek çok kaza meydana gelmiştir. Bu bölümde ülkemizde yakın tarihte meydana gelen uçak kazaları kronolojik olarak listelenmiştir.
→ 29 Aralık 1994 : THY'nin 278 sefer sayılı Boeing 737 tipi uçak Van Edremit ilçesi yakınlarında, dördüncü iniş denemesinde tepeye çarptı. 7 mürettebattan 5 kişi, 69 yolcudan 52 kişi öldü. 2 mürettebat 17 yolcu toplam 19 kişi yaralı olarak kurtuldu.
→ 7 Nisan 1999 : THY’nin “Trakya” adlı Boeing 737 tipi uçağı, Adana’dan Cidde’ye giderken, kötü hava şartları nedeniyle kalkıştan dokuz dakika sonra Ceyhan’da düştü. 3500 metreden süratle burnu tarlaya çakıldı. Tarlada 30 metre çapında 15 metre derinliğinde çukur oluştu. Hacıları almak için Suudi Arabistan’a giden uçağın altı mürettebatından kurtulan olmadı.
→ 8 Ocak 2003 : THY’nin Avro RJ-100 tipi yolcu uçağı Diyarbakır’a inişi sırasında piste çakıldı.75 yolcudan 71’i, 5 kişilik mürettebattan 4’ü yaşamını yitirdi.
→ 30 Kasım 2007 : Atlas Jet 4203 sefer sayılı uçuştur. İstanbul-Isparta seferini yapmak için havalanan World Focus Havayolları’na ait yolcu uçağı inişe 18 km kala düştü. 50’si yolcu, 7’si mürettebat olmak üzere toplam 57 kişi yaşamını yitirdi.
→ 25 Şubat 2009 : THY'nin İstanbul-Amsterdam seferini yapan Boeing 737-800 tipi Tekirdağ adlı uçağı, Amsterdam Havalimanı yakınlarında düştü. Kazada 3'ü pilot 9 kişi öldü, 6'sı ağır 84 kişi yaralandı.
→ 14 Ocak 2018 : Pegasus Hava Yolları’na ait Boeing 737-800 tipi yolcu uçağının 14 Ocak 2018 tarihinde pistten çıkması ile sonuçlanan uçuştur. Ankara-Trabzon seferini yapan 8622 sefer sayılı uçuş Trabzon Havalimanı’nda pistten çıktı. Kazada ölen ya da yaralanan olmadı.
→ 7 Ocak 2020 : Pegasus Hava Yolları’nın 747 sefer sayılı uçuşu Sabiha Gökçen Havalimanı’nda pistten çıktı. Kazada ölen ya da yaralanan olmadı.
→ 5 Şubat 2020 : Pegasus Hava Yolları'na ait Boeing 737-86 tipi yolcu uçağının 5 Şubat 2020'de uçağın pistten çıkması ile sonuçlanan uçuştur. İzmir-İstanbul seferini yapan uçak, Sabiha Gökçen Havalimanı'na indikten sonra pistten çıkmıştır. 177 yolcu ve 6 mürettebattan arasından üç kişi hayatını kaybetmiştir. 174 kişi yaralanmıştır. Uçağın kokpit kısmı ile kuyruğu ana gövdeden ayrılmıştır. Uçak büyük yapısal hasar almıştır.
Helikopter Kazaları
Havacılıkta helikopter sistemleri pek çok kaza ile anılmaktadır. Bunun sebebi helikopterin yapısal titreşim ve kalkışta ciddi yüklere maruz kalması olarak gösterilebilir. Bu bölümde ülkemizde yakın tarihte meydana gelen helikopter kazaları kronolojik olarak listelenmiştir.
→ 25 Mart 2009 : TBMM Sivas Milletvekili Muhsin Yazıcıoğlu'nu taşıyan 2009 Türkiye yerel seçimleri dolayısıyla gittiği Kahramanmaraş'ın Çağlayancerit ilçesinden helikopterle havalandıktan sonra Göksun ilçesindeki Keş Dağı'na çarpıp düştü. Kazada Muhsin Yazıcıoğlu dahil 5 kişi yaşamını yitirdi.
→ 22 Temmuz 2012 : Hakkari bölgesinde görev uçuşu icra eden Jandarma Genel Komutanlığı’na ait S-70 tipi helikopter teknik bir arıza sonucu düştü. Kazada 5 asker şehit oldu, 7 asker yaralandı.
→ 11 Ekim 2012 : Diyarbakır’da Türk Silahlı Kuvvetleri’ne ait S-70 tipi helikopter kalkış esnasında elektrik teline takılarak düştü. Kazada 1 asker şehit oldu, 8 asker yaralandı.
→ 10 Kasım 2012 : Siirt’te görev uçuşu icra eden Türk Silahlı Kuvvetleri’ne ait S-70 tipi helikopter meteoroloji sebebi ile düştü. Olayda 17 asker şehit oldu.
→ 17 Aralık 2013 : Ankara’da Türk Silahlı Kuvvetleri’ne ait S-70 tipi helikopter test uçuşu esnasında teknik bir arıza sebebi ile düştü. Kazada pilotlar dahil 4 asker şehit oldu.
→ 13 Ekim 2014 : S-70B Sikorsky tipi helikopter Kocaeli Cengiz Topel Askeri Havaalanından kalkışından 7 dakika sonra Kartepe Balaban Köyü bölgesinde kaza kırıma uğraması sonucu 4 askeri personel şehit oldu.
→ 5 Temmuz 2016 : Giresun’da Sikorsky S-70 tipi askeri helikopterin Tohumcuk Yaylası’na düşmesi sonucu 7 kişi şehit olurken, 8 kişi de yaralandı.
→ 10 Mart 2017 : Eczacıbaşı Holding’e bağlı Kuğu Havacılık firmasına ait S-76 tipi helikopter havalandıktan sonra Büyükçekmece’deki Televizyon Kulesi’ne çarparak düşmüş. Helikopterde ikisi pilot 6 kişi yaşamını yitirmiştir.
→ 18 Nisan 2017 : Emniyet Genel Müdürlüğüne ait, S-70 Blackhawk tipi helikopter havalandıktan bir süre sonra Pülümür kırsalına düşmüştür. Helikopterdeki 1 hakim, 7 polis, 1 astsubay ve 3 mürettebat yaşamını yitirmiştir.
→ 31 Mayıs 2017 : Şırnak’ın Uludere ilçesinden kalkan Cougar helikopter, kalkıştan 3 dakika sonra yüksek gerilim hatlarına takılması sonucu düştü. 13 asker şehit oldu.
→ 10 Şubat 2018 : Zeytindalı operasyonu sırasında ATAK tipi askeri helikopter düştü. 2 asker şehit oldu.
→ 26 Kasım 2018 : İstanbul Sancaktepe de eğitim uçuşu yapan askeri bir helikopter düştü. Kaza sonucu 4 asker şehit oldu. Bir asker ise yaralandı.
Kaynakça
- https://tr.wikipedia.org/
- http://web.shgm.gov.tr/
- https://www.turna.com/
