Türk Donanmasının Korkusuz Akıncıları: Fırkateynler

Deniz kuvvetleri bir ülkenin savunma gücününün büyük çoğunluğunu oluşturan en önemli unsurdur. Güçlü bir donanma şüphesiz ki güçlü bir deniz savunması anlamına gelmektedir. Güçlü bir donanmayı oluşturan en temel özellik savaş gemisi adetinden çok , gemilerin niteliği ve özellikleridir. Ülkemiz 3 tarafı denizlerle çevrili bir yarı ada olmasının beraberinde getirdiği pozisyon nedeniyle devamlı olarak filosunu ve gemilerinin niteliğini güncelleyecek kapasiteye sahip ülkeler arasındadır.Ayrıca son zamanlarda yapmış olduğu birçok yerli gemi inşaa, gemi yazılım-donanım ve  muharebe modernizasyon projeleriyle de donanmasını her geçen gün güçlendirmektedir.

Bu yazımda sizlere donanımının bel kemiği sayılan, savaş ve savunmanın en ön safında yer alan fırkateynlerimizden bahsedeceğim. 

Fırkateynler ,genellikle daha büyük savaş gemilerini destekleyen, yaklaşık 2000-4000 deplasman tonajı arasında olan modern savaş gemileridir. Hafif yapısı, yüksek vuruculuk özelliği, hızının azalmasını önleyecek ağırlıktaki silah donanımları ile yüksek manevra kabiliyetine sahip çevik gemilerdir. Bu özellikleri sayesinde tek başına uzun menzillerde devriye, akın ve irtibat görevlerini yerine getirirken, kısa süreli savaşlara da katılma hizmetinde bulunur. 

Fırkateynler sahip oldukları boyut ve deplasman tonaja göre sınıflara ayrılırlar. Ülkemizde 3 sınıfa mensup olmak  üzere toplamda 16 adet fırkateyn vardır.Şimdi kısaca ülkemizin sahip olduğu filomuzdaki fırkateynlere bir göz atalım. 

Yavuz Sınıfı Fırkateynleri

Yavuz sınıfı fırkateynleri boyut olarak diğer sınıftakilere göre en küçük boyutlara sahip olanlardır. Tasarım olarak, Yavuz sınıfı firkateynleri kendilerinin geliştirilmiş versiyonları olan Türk Deniz Kuvvetleri’nin daha büyük olan Barbaros sınıfı fırkateynlerine benzerler. 

1987’den beri ülkemizde hizmet veren yavuz sınıfı fırkateynleri saaatte 27 knot (50 km/sa) hıza ulaşabilir ve toplamda 180 kişilik (29 subay, 151 asker) müretabat kapasitesiyle etkin hizmette bulunmaktadır.  Bu sınıfa ait fırkateynlerin karakteristik özelliklerini aşağıdaki şekilde inceleyebiliriz.

Yavuz sınıfı fırkateynleri Türk-Alman iş birliğiyle tasarlanmış, ikisi Türk ikisi alman yapımı olmak üzere toplamda 4 adet fırktateynden oluşmaktadır. 

TCG Fatih (F-242) ve TCG Yıldırım (F-243) fırkateynleri Gölcük Tersanesinde inşaa edilen Türk yapımı gemiler iken TCG Yavuz (F-240) ve TCG Turgut Reis (F-241) Alman yapımı fırkateynlerdir. 

Alman yapımı olan fırkateynimiz Yavuz MEKO (Mehrzweck-fregatten Konzept), firmasının tasarladığı savaş gemisi ailesine mensuptur. 

Fakat gemilerimizin Türk-Alman ortak yapımı olması akıllara geminin tamamen yabancı üretimi olduğu gibi bir yanılgıyı getirse de gemilerimizin tüm kontrol yazılım ve donanımları ülkemize aittir.Ayrıca Aselsan ve Türk Deniz Kuvvetleri ortaklığında gerçekleşen Gemi Entegre Savaş İdare Sistemi (GENESİS) Projesi kapsamında radar ve muharebe sistemlerinin büyük oranda yerli ve milli hale getirilmiştir. 

•  Silahlar: 
  • 1 adet 127 mm ana baş topu 
  • 4 namlulu 25 mm 3 adet Sea Zenith Ciws 
  • 4-8 adet Harpoon gemisavar füzesi 
  • 8 hücreli Mk-29 lançerinde 16 adet RIM-7 Sea Sparrow hava savunma füzesi 
  • 2 adet 3’lü Mk-46 hafif torpido 

Barbaros Sınıfı Fırkateynleri

Barbaros sınıfı fırkateynleri  Türk Deniz Kuvvetleri’nin en modern fırkateynleri arasındadır. 

Almanya’da tasarlanan  ve MEKO modüler savaş gemileri grubunun bir parçasıdırlar. Fakat üretimleri ve yapımları yine Türk -Alman ortaklığında gerçekleştirilmiştir. Önceki Yavuz sınıfı fırkateynlerden daha büyüktürler ve saf dizellerden ziyade CODOG makineleri kullanmaları nedeniyle daha hızlıdırlar.CODOG (COMBİNE DİESEL OR GASE) kombine dizel veya gaz sistemi olarak adlandırılan genellikle yüksek seyir hızı gerektiren korvet veya fırkateyn gibi savaş gemilerinin sevkinde kullanılan gelişmiş bir sisteme verilen addır. 

Barbaros sınıfı fırkateynleri saatte 32 knot (59 km/sa) hıza ulaşabilecek şekilde dizayn edilmiş ve 24 subay, 156 asker olmak üzere toplamda 180 mürettebat taşıyabilecek kapasiteye sahiptir.  Barbaros sınıfı fırkateynlerinin karakteristik özelliklerini aşağıdaki gibi inceleyebiliriz. 

TCG Barbaros (F-244) ve TCG Salih Reis (F-246) alman şirket olan MEKO savaş gemisi ailesine mensupken, TCG Oruç Reis (F-245) ve TCG Kemal Reis (F-247) Türkiye de inşa edilmiş. 

Barbaros sınıfı gemilerin yine tüm radar, roket ve füze modernizasyonlarını ülkemizde yapılmıştır.

• Silahlar: 
  • 1 adet 127 mm baş topu 
  • 8 adet Harpoon anti-gemi füzesi 
  • 8 adet Mk-41 VLS’de 32 adet ESSM hava savunma füzesi 
  • 3 adet 4 namlulu Sea Zenith Ciws yakın hava savunma sistemi 
  • 2 adet üçlü hafif torpido atıcı 
  • 1 adet deniz helikopteri 

Gabya Sınıfı Fırkateynleri

Bu sınıftaki fırkateynler ; Gaziantep (F-490), Giresun (F-491), Gemlik (F-492),Gelibolu (F-493), Gökçeada (F-494), Gediz (F-495), Gökova (F-496) ve Göksu (F-497) olmak üzere toplamda 8 adettir. ABD Deniz Kuvvetleri’nden devredilen Oliver Hazard Perry sınıfı fırkateynlerinden oluşur. Fakat devralmış olduğumuz bu fırkateynler, Aselsan öncülüğünde  GENESİS(Gemi Entegre Savaş İdare Sistemi) adlı modernizasyon programı kapsamında  yerli ve milli entegre muharebe sistemleriyle ve yazılımlarıyla  donatılarak modernizasyonlarını tamamlamış oldular. 

Gabya sınıfı fırkateynlerinin karakteristik özellliklerini aşağıdaki şekilde inceleyebiliriz.

Gabyalar, özellikle en zorlu ve dalgalı okyanus ve deniz koşullarına uyum sağlayacak şekilde dizayn edilmişlerdir. Sahip oldukları güçlendirilmiş omurga ve sivri yapılı ön kısımları sayesinde zorlu dalga koşullarında dahi dalga direncini minimum seviyeye indirecek dizayna sahiptir. 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• Silahlar 
  • 1 × Mk 15 Phalanx CIWS 
  • 1 × Oto Melara 76mm DP top 
  • 8 × Harpoon SSM 
  • 40 × SM-1 MR SAM 
  • 32 × ESSM launched from Mk-41 VLS[3] (MK25 Quadpack kutuları kullanılarak MK-41 göz başına 4 ESSM füzesi, toplam 8 göz)[4] 
  • Two Üçlü Mark 32 Denizaltı karşıtı savaş torpido tüpleri ileMark 46 veya Mark 50 Denizaltı karşıtı savaş torpidoları 

Ayrıca Ana radarları Aselsan’ın lisans altında ürettiği Thales Smart-S Mk radarı ile değiştirilmiş, gemiye 8 adet VLS eklenmiştir. VLS’lerde 32 adet ESSM hava savunma füzesi bulunuyor. Böylece gemilerin hava savunma kabiliyeti de arttırılmıştır. 

Silah sistemleri 1 adet 76 mm top, 1 adet Mk-13 GMLS füze fırlatıcı, 2 adet 2’li torpido atıcı ve 1 adet Mk-15 Phalanx Ciws yakın hava savunma silahı vardır.Mk-13 lançeri 40 füze kapasitelidir. 36 SM-1 hava savunma füzesi ve 4 adet Harpoon anti-gemi füzesi taşır. Her 2 saniyede bir SM-1, her 11 saniyede bir Harpoon füzesini otomatik doldurup ateşleyebilir. 

• Kaynaklar
  • www.dzkk.tsk.tr.com
  • www.aselsan.com
  • The Maritime Encyclopedia,Oxford Press,1998