Her gün 10₺’nin arkasında gördüğümüz Türk bilim insanı Cahit Arf kimdir? Bilime katkısı nelerdir?
Cahit Arf’ın Hayatı
11 ekim 1910 Selanik doğumludur. ilkokulu o yıllarda sultani adı verilen liselerin ilk kısmında okumuş, daha beşinci sınıftayken tanıştığı genç bir öğretmen onun matematikle ilgilenmesini sağlamıştır. Lisenin orta kısmına geldiğinde artık okul arkadaşlarının çözemediği matematik sorularını çözen Cahit Arf’ın bu yeteneği ailesi ve hocalarının ilgisini çekmiş ve Paris’teki St. Louis Lisesi’nde okumak üzere ailesi tarafından Fransa’ya gönderilmiştir. Üç yıllık lise tahsilini iki yılda bitirip Türkiye’ye geri dönen Cahit Arf o sıralarda Türk hükümeti tarafından yüksek öğrenim görmek üzere sınavla Avrupa’ya gönderilecek aday öğrenciler arasına alınmıştır. Daha sonra yüksek öğrenimini Fransa’da Ecole Normale Superieure’de tamamlamıştır. Bir süre Galatasaray Lisesi’nde matematik öğretmenliği yaptıktan sonra İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi’nde doçent adayı olarak çalışmış olup doktorasını yapmak için Almanya’yanın yolunu tutan Cahit Arf, 1938 yılında Göttingen Üniversitesi’nde doktorasını bitirmiştir.
Profesör ve Ordinaryus olduktan sonra…
Türkiye’ye döndüğünde ise İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi’nde profesör ve Ordinaryus profesörlüğe yükselmiştir ve 1962 yılına kadar çalışmıştır. Daha sonra Robert Koleji’nde matematik dersleri vermeye başlayan Cahit Arf ve 1964 yılında Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) ilk bilim kurulu başkanı olmuştur.
Daha sonra gittiği Amerika Birleşik Devletleri’nde araştırma ve incelemelerde bulundu; Kaliforniya Üniversitesi’nde konuk öğretim üyesi olarak görev yapmıştır. Türkiye’de yaşamak istemesi üzerine kendi isteğiyle 1967 yılında Türkiye’ye dönen bilim insanımız. döndükten kısa bir süre sonra Kanada ve Amerika’daki üniversitelerden konuk öğretim üyesi olarak teklifler aldı. Ancak
kendisi bu tekliflere cevap veremeden Ortadoğu Teknik Üniversitesi’nden gelen telefon ile ODTÜ’ye atandığını ve burada göreve başladığını bildirildi. 1980 yılında ise emekli olmuştur. Emekliye ayrıldıktan sonra TÜBİTAK’ın geliştirilmesinde çok emeği geçti ve TÜBİTAK’a bağlı Gebze Araştırma Merkezi’nde görev aldı. 1983-1989 yılları arasında da Türk Matematik Derneği başkanlığını yapmıştır.
İnönü Armağanı’nı ve TÜBİTAK Bilim Ödülü’nü kazanmıştır. TÜBİTAK Bilim Ödülü’nü alırken yaptığı konuşmada “Bilim insanının amacı anlamaktır” hemen ardından “ama büyük harflerle anlamaktır” sözüyle kendine göre bilim insanını açıklamıştır.
Cahit Arf 1997 yılının Aralık ayında bir kalp rahatsızlığı nedeniyle aramızdan ayrılmıştır. Cahit Arf, matematiği bir meslek dalı olarak değil, bir yaşam tarzı olarak görmüştür.
Çalışmaları
Cahit Arf, cebir konusundaki çalışmalarıyla dünyaca ün kazanmıştır. Sentetik geometri problemlerinin cetvel ve pergel yardımıyla çözülebilirliği konusunda yaptığı çalışmalar, cisimlerin kuadratik formlarının sınıflandırılmasında ortaya çıkan değişmezlere ilişkin Arf değişmezi ve Arf halkaları gibi literatürde adıyla anılan çalışmaların yanı sıra “Hasse-Arf Teoremi” adı ile anılan teoremi matematik bilimine kazandırmıştır. Cahit Arf, matematiği bir meslek dalı olarak değil, bir yaşam tarzı olarak görmüştür.
Hakkında düzenlenen konferanslar
- Orta Doğu Teknik Üniversitesi Matematik Bölümü’nde her sene Cahit Arf adına ve anısına özel bir konferans düzenlenmektedir.
- 2009: Gunter Harder – Bonn Üniversitesi Matematik Enstitüsü
- 2007: Hendrik Lenstra – Leiden Üniversitesi Matematik Enstitüsü
- 2006: Jean-Pierre Serre – Collège de France
- 2005: Peter Sarnak – Princeton Üniversitesi ve İleri Araştırma Enstitüsü
- 2004: Robert Langlands – İleri Araştırma Enstitüsü
- 2003: David Mumford – Brown Üniversitesi Uygulamalı Matematik Bölümü
- 2002: Don Zagier – Utrecht Üniversitesi / Collège de France
- 2001: Gerhard Frey – Essen Üniversitesi Deneysel Matematik Enstitüsü
KAYNAKÇA
- http://cabim.ulakbim.gov.tr/cahit-arf-kimdir/
- http://mam.tubitak.gov.tr/tr/content/cahit-arf-hakkinda
