Günlük hayatımızda birçok defa gördüğümüz trafoların genellikle hangi amaçla kullanıldığı hakkında net bir bilgiye sahip değiliz. Halk ağzında trafo olarak anılır ve teknik anlamda transformatör olarak kullanılır. Aslında trafolar işleyiş olarak basit ancak işlevsellik olarak önemli görevler gerçekleştirirler. Bir elektrik makinesi olan trafoların işleyişindeki en önemli bileşenlerinden birisi şüphesiz bobin olarak bilinen indüktörlerdir. Ferromagnetik malzemenin etrafından akım geçmesi sonucu bir manyetik alan oluşturma görevini yerine getiren indüktörler trafolarda bu sayede gerilim kontrolü sağlar. Gerilim kontrolünden kasıt ise trafo kontrolünde olan gerilimin değer olarak artırılma veya azaltılma prensibine dayanır.
İşleyişi daha kolay anlamamız için bazı büyüklük ve formülleri bilmek bizim işimizi kolaylaştırır.
1.Trafolarda Primer Ve Sekonder Bölümler
Trafolarda gerilimin uygulandığı taraftaki bölüme primer denilir ve hemen yanında da bizim gerilimi değiştirmek için sarım sayısını belirlediğimiz sekonder bölüm mevcuttur.Sol tarafta alternatif akım jeneratörü bağlantı kurulan bölüm primer ve sağ taraf sekonder bölümleridir.
2.Sarım Sayısı (N)
Basit bir trafo tanımında en az iki indüktörden biraraya gelmesi gerekli olarak tanımlanır ki bu sayede işlevsellik kazanabilsin. Trafolardaki ferromagnetik malzeme etrafından geçirilen iletken sayısı sarım sayısı olarak tanımlıdır. Ve N ile sembolize edilir. Sarım sayısı oranı gerilim değişimi için en önemli etmendir(N1/N2). N1 seçilen ilk bobin iken N2 ise diğer bobindir.
3. Sarım Sayısı Oranına Bağlı a Değeri
N1/N2 oranı bize a değerini verir , aynı zamanda bu değer primer tarafa uygulanan gerilimin (V1) sekonder tarafta elde edilen gerilime(V2) oranına eşittir.
İŞLEYİŞ
Elektriğin daha verimli kullanımı için taşınması esnasında yüksek gerilim kullanılır ve kayıp azalır. Aynı zamanda ikamet edilen alanların yakınlarında da gerilim düşürülerek tehlike azaltılır. Yüksek gerilim uyguladığımız bir primer taraftaki gerilim değeri 1000V olsun ve biz bunu 10/2.2(N1/N2)oranına sahip sarım sayılı bobinlerle sekonder taraftan gerilimi gözlemleyelim. Elde edilen değer:
V1/V2 =1000 / X = 10/2.2(N1/N2)(a)
X=220 V
İşlemlerden de elde ettiğimiz sonuçlara dayanarak 1000 V olara uyguladığımız gerilim sekonder bölümde 220 V olarak dönüştürülür. Bu sayede gerilim düşürümü sağlanmış ve evlerde kullandığımız elektrikli cihazları besleyecek uygun değer olan 220 volt elde edilmiştir.
KAYNAKÇA:
www.galco.com
