Temiz oda, uluslararası standartlara uygun şekilde koku, toz, partikül, mikroorganizma gibi etkenlerden arındırılmış; sıcaklığı, basınç seviyesi ve gürültüsü belirli bir seviyeye getirilmiş ortamlardır. Temiz odalarda odaların hava kalitesi artırılmıştır. 2001 yılında TSE tarafından ISO 14644 Temiz Oda Standardı kabul edilmiştir. ISO 14644 standardında odada bulunan partiküllerin en yüksek konsantrasyonuna (partikül/m3) göre ISO Sınıf 1, ISO Sınıf 2, ISO Sınıf 3, …, ISO Sınıf 9 şeklinde sınıflandırma yapılmaktadır. Temiz odalar kurulduktan sonra sıcaklık, nem, basınç, hava debisi ve hava hızı parametreleri sürekli olarak kontrol edilmelidir.
Hava Filtreleme
Temiz odaların havası filtrenirken önce ön filtreleme yapılarak büyük çaptaki partiküller tutulmaktadır. Daha sonra hava HEPA filtre ile filtrelenir. HEPA filtreler yüksek verimli parçacık yakalama filtresidir. Oluklu iç yapıları, alüminyum desteği ve fiberler ile ortamlar arası partikül geçişini engeller. 0,3 mikron çapa ve %99,9 toz yakalama kapasitesine sahiptir. HEPA filtreler polen, kir, toz, bakteri, bazı virüs ve mikroorganizmaları yakalar. HEPA filtreleme yapıldıktan sonra odaya giren hava laminer akışta olmalıdır. Bu sayede odaya giren havada partiküllerin hareketi nedeniyle kirlenme olmaz. Ayrıca temiz odadan çıkan hava temizlenerek tekrar odaya verilmemelidir.
Uzmanlara göre temiz odanın partiküllerden arınmasını sağlamak en kolay şeydir. Asıl zor olan kısım, temiz odanın -24 saat durmadan çalışan bir enerji sistemi olduğu düşünülürse- sıcaklık, nem, basınç gibi parametrelerini sabit halde tutabilmektir. Temiz odaların sıcaklığı kullanılacağı alana göre değişir. Örneğin ilaç hazırlanma odalarında ilaçlar yüksek sıcaklıkta bozulabileceğinden temiz odanın sıcaklığı düşük tutulmaktadır. Ancak ameliyathanelerde hastanın vücut sıcaklığının düşmemesi için vücut ısısına göre ayarlanmaktadır. Temiz odalar genelde pozitif basınç altındadır. Bu sayede hava akışı temiz odadan kirli odaya doğru gerçekleşir.
Temiz Oda Bölümleri
- Personel Giriş Odası: Temiz odaya kullanıcıların kıyafetleri veya saçlarından herhangi bir yabancı madde girmemesi için personelin uygun kıyafetleri giydiği bölümdür.
- Montaj Paketleme – Veri Odası: Ürünlerin hazırlandığı yerdir. Temizliği personel giriş odasına göre daha kontrollüdür. Personel giriş odasından daha yüksek basınca sahiptir.
- Dolum – Kritik İşlem Alanı: Üretim sürecinin bir kısmı daha fazla temizlik gerektiriyorsa bu oda kullanılır. Kendisine bitişik alandan daha yüksek basınca sahiptir. Genellikle vücut içine girecek malzemeler, implantlar ve kök hücreler bu alanda üretilmektedir.
Temiz Oda Kullanılan Alanlar
- Yarı iletken üretimi
- Elektronik komponent, bilgisayar üretimi
- Fotoğraf baskısı
- İlaç-aşı üretimi
- Hastaneler
- Tıbbi cihaz üretimi
- Uzay ve savunma sanayileri
- Lazer veya optik cihazlar
Dünyanın En Temiz Odası
Hubble Uzay Teleskobu parçalarının bulunduğu High Bay odası dünyanın en temiz odası olarak bilinir. NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi’nde bulunmaktadır. 1,3 milyon m3‘lük alana sahiptir. Her bir duvarda 9000 m2‘lik HEPA filtreler vardır. Bu filtreler sayesinde odada bir dakikada 1 milyon m3 hava dolaşır. Bu HEPA filtreler diğer temiz odada bulunanlardan farklı olarak onlarca yıl dayanıklı olacak şekilde tasarlanmıştır. Aynı anda iki uzay mekiği yükünü taşıyacak kapasiteye sahiptir.
Kaynaklar
- wikipedia.org
- nasa.gov
- boun.edu.tr
- edding.com
- dorutek.com.tr
- cleanroomnews.org
