Su kirliliği ve su kalitesi birbiri ile bağlantılıdır. Kirliliği önlemek için su kalitesini kontrol ederiz. Su kirliliği; göl, deniz, yeraltı suları ve içme suyu kaynakları gibi su barındıran havzaların çeşitli etkenlerle bozularak canlı hayatını olumsuz etkilemesidir.
Su Nedir?
Su, dünya üzerinde doğal halde (okyanus, deniz, göl, akarsu vb.. doğal sulardan saf suya en yakın olanı yağmur ve kar suyudur) bol miktarda bulunan ve tüm canlı yaşamı için vazgeçilmez olan kokusuz ve tatsız bir kimyasal bileşik olarak isimlendirilebilir. Kimyasal formülü ise H2O’dur, yani 2 hidrojen ve 1 oksijen atomundan meydana gelir.
Su Kirliliği Nedir?
Su kirliliği; göl, nehir, okyanus, deniz, yeraltı suları ve içme suyu kaynakları gibi su barındıran havzaların çeşitli etkenlerle bozularak canlı hayatını olumsuz etkilemesidir. Su kirliliği organik ve inorganik olarak 2’ye ayrılır ve asıl incelememiz gereken ise organiklerdir. Çünkü inorganikler suyun içine karışmazlar ve çözünmediği için mikroorganizma faaliyeti gerçekleşmez.
Su Kirliliği Tipleri
Kirlilik tipleri kendi içinde 4’e ayrılır;
- Yüzey sularının kirliliği – İnsan tüketimi sonucu karşımıza sıklıkla çıkan su şişeleri, plastikler ve diğer atık ürünler buna örnektir
- Yer altı sularının kirliliği – Genellikle yüksek toksik madde içerikli kirleticiler, tarım ilaçları gibi kirleticilerin toprağın altına sızarak yer altı sularına karışması ile olur
- Mikrobik kirlilik – Arıtılmamış suyun içerisindeki mikroorganizmaların sebep olduğu bir kirliliktir
- Kimyasal kirlilik – Endüstriyel çiftlik ve enerji santrallerindeki seri üretime bağlı olarak su kaynakları ve dere kenarlarına fazlaca kimyasal akış olur. Metaller, çözücüler fabrikalardan suya verilir, suyu kirletir ve yaban hayatı zedeler.
Su kirliliği ve su kalitesi’ nin bağlantılı olduğunu söylemiştik. Kirliliği önlemek için suyun kalitesini kontrol ederiz.
Su Kalitesi Nedir?
Su kalitesi, suyun en iyi şekilde kullanılması için incelenmesi gereken fiziksel, kimyasal ve biyolojik faktörleri kapsayan bir ifadedir. Aynı zamanda Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi, Sınıflandırma ve İzleme Yönetmeliğince sular kendi içinde 4 ayrı sınıfa ayrılmışlardır. Bu yönetmeliğin 3. Bölüm Madde-6’ da sınıflandırma şöyle verilmiştir;
- I. Sınıf: Yüksek kaliteli su
- II. Sınıf: Az kirlenmiş su
- III. Sınıf: Kirli su
- IV. Sınıf: Çok kirlenmiş su
Yukarıda belirtilen kalite sınıflarına karşılık gelen suların, aşağıdaki su kullanım alanları için uygun olduğu kabul edilir.
I. Sınıf Kalite Sular:
- En yüksek kaliteye sahip sulardır.
- İçme suyu olma potansiyeli yüksek olan yüzeysel suları olarak tanımlanabilirler.
Bu kalite sınıfına giren sulardan içme suyu elde edilmesi amaçlandığında 20.11.2005 tarih ve 25999 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren “İçme Suyu Elde Edilen veya Elde Edilmesi Planlanan Yüzeysel Suların Kalitesine Dair Yönetmelik” hükümlerine de uyacak şekilde kalitesinin belirlenmesi gerekir.
- Yüzme gibi vücut teması gerektirenler dahil rekreasyonel maksatlar için kullanılabilirler.
Bu kalite sınıfına giren suların yüzme amaçlı kullanılması durumunda 9.1.2006 tarih ve 26048 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren “Yüzme Suyu Kalitesi Yönetmeliği” hükümlerine de uygunluğu irdelenmelidir.
- Alabalık üretimi için kullanılabilir nitelikte sulardır.
Bu kaliteli sularda Su Ürünleri yetiştiriciliği yapılması durumunda ise 10.3.1995 tarih ve 22223 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan “Su Ürünleri Yönetmeliği” ilgili maddelerine uyulması esastır.
- Hayvan üretimi ve çiftlik ihtiyacı için kullanılabilir nitelikte sularda bu sınıfa giren sulardır.
II. Sınıf Kalite Sular:
- Az kirlenmiş sular olarak bilinirler.
- İçme suyu olma potansiyeli olan yüzeysel sulardır. Ama öncesinde arıtma işlemi gerekebilir.
Yine “İçme Suyu Elde Edilen veya Elde Edilmesi Planlanan Yüzeysel Suların Kalitesine Dair Yönetmelik” hükümlerine uyulmalıdır.
- Rekreasyonel maksatlar için kullanılabilir nitelikte sulardır.
Bu su kalite sınıfına giren sular rekreasyon amaçlı kullanılması düşünülen bir sulak alan ise, 17.5.2005 tarih ve 25818 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren “Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği” hükümlerine uyması gerekir.
- Alabalık dışında balık üretimi için kullanılan nitelikte sular da II. Sınıf kalite sularına girerler.
Yine “Su Ürünleri Yönetmeliği” ile ilgili maddelere uyulması gereklidir.
- Sulama suyu kalite kriterlerini sağlamak şartıyla sulama suyu olarak kullanılabilirler.
20.3.2010 tarih ve 27527 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren “Atıksu Arıtma Tesisleri Teknik Usuller Tebliği” nde arıtılmış atıksuların sulama suyu olarak kullanımına ilişkin sınıflandırılması verilen sulama suyu kriterlerini sağlaması koşulu ile sulama suyu olarak kullanılabilirler.
III. Sınıf Kalite Sular:
- Kirli sulardır.
- Gıda, tekstil gibi nitelikli su gerektiren tesisler hariç olmak üzere, uygun bir arıtmadan sonra su ürünleri yetiştiriciliği için kullanılabilir nitelikte su ve sanayi suyu olarak nitelendirilebilirler.
IV. Sınıf Kalite Sular:
- Çok kirli sulardır.
- Sınıf III için verilen kalite parametrelerinden daha düşük kalitede olan ve üst kalite sınıfına ancak iyileştirilerek ulaşabilecek yüzeysel sular olarak bilinirler.
Su kalitesini, suyun en iyi şekilde kullanılması için incelenmesi gereken fiziksel, kimyasal ve biyolojik faktörleri kapsayan bir ifade olarak vermiştik. Yine suyun kalitesine göre sınıflarına ayrılması da bu faktörler kapsamında gerçekleşebilir.
Kaynakça
- Su kalitesi ve su kirliliği- Su Tema
- http://www.waterbenefitshealth.com/types-of-water-pollution.html
