Start-Stop sistemi otomobil motorunun trafikte rölantide geçirdiği süreyi azaltmak için kullanılan sistemlerdir. Aracın motoru ECU tarafından otomatik olarak kapatılır ve tekrar çalıştırılır. Bu sayede trafikte bekleme sürelerinde oluşacak emisyon ve yakıt değerlerini aşağıya çeker.
Start-Stop Teknolojisinin Ortaya Çıkışı
1970’li yıllarda yaşanan küresel çaptaki petrol krizinin ortaya çıkması ve aynı zamanda otomobillerde egzoz emisyon değerlerinin aşağıya çekilme hedefi, bu sistemlerin kullanımının önünü açtı. Bu teknoloji 1974 yılında ilk defa Toyota Crown model araçta kullanılmaya başladı. Daha sonra Start-Stop teknolojisi diğer otomotiv devleri tarafından da kullanılmaya devam edildi. Start-Stop sisteminin kullanılmasının amaçları arasında egzoz emisyon değerlerini düşürmek ve yakıt tasarrufu sağlamak var. Bunun dışında Euro 5 normlarından beri birçok araçta kullanımı arttı ve otomotiv sektörünün yaygın kullanılan özelliklerinden biri oldu. Start-Stop sistemleri bazı otomobil sürücüleri tarafından benimsenmeyen sistemler arasında bulunmaktadır. Bu benimsenmeme durumu ise sürücüler arasında farklı spekülasyonlara neden olmakta fakat bunlara rağmen Start-Stop teknolojisi günümüzde dünya genelinde yaygın olarak bulunuyor. Otomobiller için artık bir opsiyon olmaktan çıkmıştır.
Start-Stop Teknolojisi Nedir ve Çalışma Prensibi Nasıldır ?
Start-Stop sistemi aracın ne zaman hareket halinde olduğunu ve ne zaman durduğunu sensörler aracılığıyla algılar. Sürücü, aracını trafik ışığında durdurduğu zaman, ECU çeşitli sensörlerden aldığı verileri değerlendirir. Bu sistemlerin algıladığı parametreler; tekerlekte bulunan hız sensörü(ABS), vites konumu, fren pedalına basılma durumu, motor sıcaklık sensörü verileri ve batarya doluluk oranı verileridir. ECU tarafından işlenen bu veriler ile motorun durdurularak gereksiz yere çalışmasının önüne geçilir ve yakıt tüketimi anlık olarak durur. Start-Stop sisteminin en önemli özelliği ECU’nun tüm verileri değerlendirip motorun çalışıp çalışmamasına karar vermesidir. Bu birden fazla parametrenin oluşu, aracın her durduğunda motorun kapatılacağı anlamına gelmemektedir. Sensörler gerekli olan koşullar uygun ise motoru kapatır. Bu nedenle bu sistemlerin motora zarar vermesi gibi bir durum söz konusu değildir. Ayrıca aracın motoru kapatıldığında dahi araçtaki diğer elektrik ile beslenen sistemler çalışmaya devam eder. Bekleme süresini bitirip sürücünün gaza bastığında ise motor tekrar çalışarak hareketine kaldığı yerden devam eder.
Start-Stop Sistemlerinde Kullanılan Teknolojiler
- Motor krank mili yatakları, poliamid gibi kuru yağlayıcı özelliklere sahip polimerlerle kaplıdır. Motorun daha fazla durdurulup çalıştırılmasından doğan ilk hareket neticesinde bu sistemler ile yatak yüzeylerinin aşınmasının önüne geçilir.
- Aracın aküsünün daha güçlü olması gereklidir. Yüksek amperli, Start-Stop sistemine uygun aküler, otomotiv üreticileri tarafından kullanılmaktadır.
- Bu sistemlerde kullanılan marş motorları ise hızlı ateşleyen, aşırı ısınma yapmayan ve sürekli kullanıma dayanacak şekilde tasarlanır.
- Uygun çalışma koşullarını sağlamak amacıyla aracın gelecek zamandaki çalıştırmalarını garanti altına almak mecburidir. Bu nedenle akü şarjı gibi parametreleri gerekli tolerans aralığında tutmak amacıyla ekstra sensörler kullanılması zorunludur.
Start-Stop Sisteminin Devreye Girmesi İçin Gerekli Koşullar Nelerdir?
- Sürücünün araç içinde emniyet kemerinin takılı olması.
- Aracın, sürücü tarafından durdurularak, hareket etmemesini sağlamak.
- Aracın direksiyonunun, sürücü tarafından yarım turdan fazla çevrilmediği durumlar.
- Akünün şarjının belirli çalışma limitleri arasında bulunması.
- Motor soğutma suyu sıcaklığının 60° C derecenin üstünde bir değere sahip olması.
- Klima derecesinin etkisinin oluşturduğu koşullar. Çünkü bazı durumlarda Start-Stopun devreye girmesini geciktirmekte.
- Manuel vitesli araçlarda debriyaja basılmaması durumu.
- Otomatik vites araçlarda, fren pedalına basılması durumu sonrası aracın tamamen durması.
Start-Stop Sisteminin Avantajları Nelerdir ?
Her otomobil sisteminde olduğu gibi bu sistemlerinde artı ve eksi yönleri vardır. Trafikte araç sürücü tarafından uzun süreli durdurulduğu zaman Start-Stop sistemi devreye girer ve yakıt tasarrufu sağlar. Araç motoru rölantide çalışmadığı için harcanan yakıt miktarı düşer. Trafikteki dur kalk, ne kadar uzun süreli olursa yakıt tasarrufu da buna doğru orantılı olarak artar. Aracın rölantide harcadığı enerjinin bir sonucu olan egzoz emisyon değerlerini düşürülerek çevrenin korunmasına hizmet eder. Aynı zamanda aracın trafik lambalarında durduğu zamanlarda araç içine alınan gürültü de bu sistemler sayesinde minimuma indirilmektedir. Sürücülerin gürültüden uzaklaşması trafikte stres seviyelerini aşağıya çeker.
Start-Stop Sisteminin Dezavantajı Var mıdır?
Bu sistemlerin kullanılmasının araç için hiçbir zararı bulunmamaktadır. Çünkü tüm parametreler ECU tarafından hassas bir şekilde işlenerek gerekli durumlarda sistemi aktif etmektedir. Bazı sürücüler tarafından manuel olarak kapatılan bu sistemlerin halk arasında dezavantajlı olduğu düşünülmektedir. Start Stop sistemi olmayan araçlar ile kıyaslandığı zaman, daha büyük ve güçlü akülerin kullanılması gerekiyor. Akünün maliyeti durumu, sürücüleri rahatsız etmektedir. Yakıt tasarrufunda yapılan kazanım ise bu durumu bir dezavantaj olmaktan çıkartmaktadır. Aracın motorunun daha fazla durdurulup çalıştırma durumu, marş motorunun kullanımını, arttırarak yıpranma payını arttırır. Buna çözüm olarak ise Start-Stop sistemine uygun uzun ateşleme kullanımlı marş motorlarının kullanılması bu sorunu ortadan kaldırmaktadır. Motorun ilk hareketinde oluşacak sarsıntının, hareketli parçalara zarar vermesi düşüncesi, sürücüler arasında bir dezavantaj olarak değerlendirilmektedir. Bu öngörü ise yine yanlıştır çünkü bu sistemin kullanıldığı son teknolojik motor parçaları Start-Stop teknolojisine uygun olarak imal edilmektedir. Testlerini geçerek müşteriye gelen bu otomobillerde Start-Stop kullanımının bir dezavantajı bulunmadığını söylemek mümkündür.
Kaynakça
- www.en.wikipedia.org
- www.batteryworld.varta-automotive.com
- www.carshop.co.uk
