Çevremizdeki sıcaklık, basınç, uzaklık gibi fiziksel ortam değişikliklerini algılayan cihazlara sensör denir. Diğer bir deyişle algılayıcılar da denir. Bu algılayıcılar fiziksel ortamla elektronik cihazları birbirine bağlayan köprü görevi görürler. Otomobil sensörleri araçta ya da çevrede meydana gelen tüm kimyasal ve fiziksel değişimleri algılayarak otomobilin beyni olarak bilinen Elektronik Kontrol Ünitesi (ECU)’ne gönderirler. ECU gönderilen bu bilgileri hafızasında yer alan bilgilerle karşılaştırarak yorumlar.
MAF Sensörü (Mass Air Flow)
- Hava debimetresi olarak da adlandırılan MAF sensörü motora ne kadar hava gittiğini ECU’ya bildirir.
- Çoğu MAF sensöründe sıcaklık sensörü gömülü halde bulunur. Bu sayede motora ne kadar hava alındığının yanı sıra alınan havanın sıcaklığını da ölçer.
- Oldukça hassastır. Ele alındığı zaman bile bozulabilir.
- Çok pahalı bir sensör değildir. Konumundan dolayı kendiniz de değiştirebilirsiniz.
MAP Sensörü (Manifold Absolute Pressure)
- Emme manifoldunun içindeki basıncı ve dışardaki basınca oranla ne kadar fark olduğunu ölçen bir sensördür.
- Eğer emme manifoldunun içinde çok düşük bir basınç varsa bu silindirlerin çok fazla hava çektiğini yani motorun çok çalıştığını gösterir. Bu sayede sensör üzerinden bu değer alınır.
- Otomobil turbo ise turbo basıncıyla yükselen basınç emme manifolduna gelir. Burada turbonun ne kadar basınç ürettiği bu sensör sayesinde okunur.
Oksijen (Lamda) Sensörü
- Egzoz gazında çok fazla oksijen varsa pistonların içine yeteri kadar yakıt gönderilmediği için hava yanmadan doğrudan dışarı çıkar (fakir karışım). Eğer egzoz gazında hiç oksijen yoksa bu gerekenden fazla yakıt gönderildiği anlamına gelir (zengin karışım). Bu olayların kontrolünü sağlayan yani egzoz gazları içindeki oksijen miktarını ölçen sensöre oksijen sensörü adı verilir. Bu sensörün ECU’ya gönderdiği veriler sonucunda ECU, enjektörlerin ne kadar yakıt göndereceğine karar verir.
- Oksijen sensörleri için Wideband denen bir kavram vardır. Eski nesillerdeki oksijen sensörleri sadece yanmanın fakir-zengin olduğuna karar veriyordu. Wideband’de çalışanlarda ise ne kadar hava-yakıt oranı olduğunu söyler. Çoğu günümüz araçlarında Wideband kullanılıyordur.
- Araçlarda yaklaşık 3 adet oksijen sensörü bulunur. Bunlardan 1’i hava-yakıt oranını ölçerken diğerleri emisyon kontrollerini yapar.
Krank Mili Sensörü
- Krank milinin hangi pozisyonda olduğunu ve kaç devirle döndüğünü ölçen sensördür. Bu sensörün ölçtüğü sonuç motor devri göstergesine yansır.
- Krank milinin üstünde yer aldığı için şanzımanla motorun birleştiği yerdedir.
- Bu sensör bozulursa motor devri 0 gözükeceği için büyük ihtimalle motor çalışmaz.
- Maliyeti yüksek bir parça değildir.
Kam (Eksantrik) Mili Sensörü
- Kam milinin hangi pozisyonda olduğunu ve kaç devirde döndüğünü ölçen sensördür.
- 2 tip eksantrik mili sensörü bulunmaktadır. Bu sensörler;
Manyetik tip: Analog yapıda hizmet veren eksantrik konum sensörüdür.
Hall etkili: Dijital olarak araçlarda yer alan eksantrik konum sensörüdür. 
Vuruntu Sensörü
- Motordaki pistonlar doğru zamanda ateşlenmiyorsa ya da gerekenden farklı bir yakıt gidiyorsa vuruntuya yol açar. Vuruntu da motorun sarsılmasına yol açar. Vuruntu sensörünün asıl amacı motordaki bu titreşimleri ölçmektir. Bu sayede motordaki yanmanın kalitesini anlatmaya yardımcı olur.
- Motor bloğuna doğrudan vidalanmış şekilde bulunur.
- Günümüzdeki motorlarda 1’den fazla bulunabilir.
Yakıt Basınç Sensörü
- Yakıt basınç sensörünün görevi, yakıt railindeki basıncı takip etmek ve bu bilgiyi ECU’ya iletmektir. Ardından ECU verileri analiz edecek ve yakıt enjeksiyon zamanlamasını ve enjektörlere gönderilen yakıt miktarını düzenleyecektir.
- Bir yakıt basınç sensörünün ölçüm aralığı 0-1800 bar arasındadır. Sensörün ölçüm doğruluğu, enjeksiyon sisteminin düzgün çalışmasını sağlamada önemli bir rol oynar. Ortalama enjeksiyon basıncında, ölçülen basınç ile gerçek değer arasındaki fark ± %2’yi geçmemelidir.
Yakıt Sıcaklık Sensörü
- Yakıt sıcaklık sensörü, yakıt sıcaklığını anlık olarak algılayarak motor kontrol ünitesine (ECU) bildirir. ECU, bu bilgiyle birlikte bir çok sensörden gelen verileri de esas alarak, enjektörlerin püskürtme sürelerini değiştirir.
- Havanın soğuk veya sıcak olmasına göre yakıtın yoğunluğu değişir. Soğuk havalarda daha yoğun olan yakıt, sıcak havalarda daha az yoğunlukta olur. Yakıt sıcaklık sensörü bu durumu ölçerek ECU’ya gönderir. ECU, enjektörün hangi sıcaklığa göre, ne kadar sürede, hangi miktarda yakıt göndereceğine karar verir.
Kaynakça:
- YouTube/Anlatan Adamlar
- www.ototasarruf.com
- www.motordersi.com
