Rulman; birbirine göre relatif dönme hareketi yapan iki veya daha fazla makine elemanın arasındaki sürtünmeyi azaltarak kuvvet iletimini destekleyen makine elemanlarıdır. Rulman ana parçaları; dış bilezik, iç bilezik, yuvarlanma elemanları ve kafeslerden oluşmaktadır. Bu ana parçalar haricinde rulman aksesuarı diye adlandırdığımız ek parçalara ihtiyaç duyulabilmektedir. Bu aksesuarlar yapılan tasarıma ve ihtiyaca göre değişim gösterebilmektedir. Bu kapsamda plastik veya metal kapak, somun, keçe, baskı yayı, somun, kovan vb. gibi ürünleri söyleyebiliriz.
Rulmanın iki temel görevi vardır. Bu görevlerden ilki, mil ve şaft arasındaki sürtünmeyi en aza indirmek. Bu sayede enerji kaybı minimuma inerken yüksek devirler elde edebiliriz. İkinci görevi ise üzerine gelen kuvveti sorunsuz bir şekilde aktarmak. Bu sayede bağlı olduğu makine elemanlarının ve kendisinin çalışma ömrünü uzatmaktadır.
Rulman Ana Bileşenleri
Dış Bilezik
Makinenin merkez yuva kısmına montajlanır ve çoğu zaman dönme hareketi gözlemlenmez. İç yuvarlanma yüzeyleri farklı şekillerdeki yuvarlanma elemanları ile beraber çalışırlar. İç yuvarlanma yüzeyi, yuvarlanma elemanlarının tipine göre; küresel, silindirik veya konik yapıdadır.
Yuvarlanma Elemanları
Yuvarlanma elemanları iç bilezik ve dış bilezik arasında dönerler. Bu dönme hareketi hem mil merkezi etrafında hem de kendi etrafında gerçekleşir. Bu sayede sürtünme kayıpları minimuma inmiş olur. En önemli özelliği ise iç bilezikteki yükü dış bileziğe aktarmaktır. Bilye (küresel), silindirik, iğneli veya konik makara olarak adlandırılır. Bu adlandırma sayesinde rulmanın genel ismi ortaya çıkar.
İç Bilezik
Genellikle dönen mil veya şaft üzerine montajlanır. Tasarımından dolayı genellikle dönme hareketi bu bileziktedir. Tasarıma uygun şekilde iç yüzeyi silindirik veya konik olabilir. Dış yüzeyi farklı formlardaki yuvarlanma elemanları ile temas ederek beraber çalışırlar.
Kafesler
Yükü iletmek veya sürtünmeyi azaltmak için doğrudan bir görevi yoktur. Asıl amacı yuvarlanma elemanlarını belirli bir hizada tutmak. Yani yuvarlanma elemanlarının birbiri arasındaki mesafeyi koruyarak görevlerini en iyi şekilde yapmasını sağlamaktır.
Rulmanların Avantajları
- Sürtünme minimum seviyede olur
- Enerji kaybı minimum seviyede olur
- Yağlama işlemi çok kolay ve yağ gereksinimi çok az miktarda
- Bakımı ve değişimi çok kolay
- Boyutları uluslararası standartlarda bu yüzden temini çok kolay
Rulmanların Dezavantajları
- Sönümleme kabiliyeti düşük
- Birçok çeşit rulman çok yüksek devirlerde titreşimli ve gürültülü çalışır
- Ömrü kaymalı yataklara göre daha az
- Radyal tasarımlarından dolayı çok yer kaplarlar
Kaynakça
- https://www.ors.com.tr
- https://saygilirulman.com.tr/
- http://www.yedas.com.tr/
