Yalın üretim, üretim ve hizmet sürecinin israflardan arındırıp daha sade hale getirip, sunulan hizmet veya ürünün müşterinin isteklerine eksiksiz olarak cevap verebilmesi ve her seferinde mükemmele ulaşmak için çalışmayı sürdürmesi sürecindeki sistem ve teknikler bütünüdür. Yalın üretim günümüz sanayisinin en önemli amaçlarından birisidir. Yalın üretim verimlilik artışı için olmazsa olmazdır.
Yalın üretim tekniklerini başarı ile uygulayabilmek çok önemlidir fakat önemli olduğu kadar zorda bir süreçtir. Firmalar hali hazırda devam eden süreçlerini bozup yeni bir düzen kurmak için emek ve para harcamanın yanında bir bilinmeze yol almaktadır. Bu maliyetler göz önüne alındığı zaman yalın üretim geçişleri kobi seviyesinde pek tercih edilmemektedir. Bilinmezlik ve tecrübe eksikliğinden kaynaklı endişe gidermenin en iyi yöntemi ise uygulamaktır. Uygulama yapılan sistem daha öngörülebilir olur.
Yalın üretim ve Endüstri 4.0 dönüşümü için bir çok çalışma yapılmaktadır. Bu çalışmalardan en önemlilerinden biri hiç şüphe yok ki Uygulamalı KOBİ Yetkinlik Merkezi Projesi olan “Model Fabrika” projesidir.
Model Fabrika
Model Fabrika en basit ifadesi ile gerçek bir ürünün üretim prosesleri, makineleri, kalıp ve aparatları ve buna ait kalite sistemi, Üretim Performans Yönetim Sistemi veya ERP gibi yazılımları, çalışanları, yönetim sistemi yani bir fabrika ortamında olan tüm unsurları üzerinden uygulamalı eğitim veren bir eğitim kurumudur.
Model fabrika; deneyimsel öğrenme teknikleri kullanılarak operasyonel mükemmeliyet ilkelerinin yaygınlaştırılmasını sağlayan ve uygulamalı hizmetler sunan eğitim merkezidir. Süreç iyileştirme, enerji verimliliği, yalın üretim, ürün geliştirme, dijital dönüşüm vb. konularda işletme çalışanlarının bilgi ve becerilerini artırmayı amaçlar.
Model Fabrika işletmelerde operasyonel mükemmeliyet ilkelerinin, deneyimsel öğrenme tekniklerini kullanarak, ölçeklenebilir bir şekilde yaygınlaştırılmasını sağlayan bir araç (ortak kullanıma yönelik bir yetkinlik merkezi) olarak tanımlanabilir. Model fabrikaları, işletmelerin verimliliklerini ve rekabetçiliklerini arttırmak amacıyla kurulan diğer merkezlerden ayırt eden en temel özellik deneyimsel öğrenme tekniklerini kullanarak, teori ve pratiği birleştirmeleri ve bu vesileyle yetkinlik kazanımlarını kalıcı hale getirmeleridir.
Türkiye’de Uygulamalı KOBİ Yetkinlik Merkezi (Model Fabrika) kurulması ve işler hale getirilmesi amacını taşıyan proje; Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Verimlilik Genel Müdürlüğü ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) işbirliğinde yürütülmektedir.
Model Fabrikayla birlikte, yalın üretim ve sanayinin dijital dönüşümüne ilişkin duyduğumuz pek çok teorik kavram pratiğe dökülür hale getirilmiştir. Sanayicilerimiz, yaparak ve uygulayarak öğrenme şansına sahip olmuştur; kendi fabrikalarına döndüklerinde burada edindikleri tecrübeleri iş süreçlerine yansıtabilmektedir.
Model Fabrikanın sağladığı deneyimsel öğrenme, sadece sınıf eğitimlerine dayalı programlara kıyasla hatırlanma oranlarında 6,5 kata varan bir gelişme sağlamaktadır. Bu merkezde teorik ve uygulamalı eğitimlerin yanı sıra, öğren-dönüş programları, üniversite-sanayi işbirliği projeleri, araştırma, ürün ve sistem geliştirme eğitimleri de düzenlenmektedir.
EĞİTİM PROGRAMI
Eğitim 14 kişinin aktif katılımı ile gerçekleşmektedir.
- Just İn Time
- Tek parça akışını oluşturma,
- Çekme sistemi ve kanban uygulamaları (Kanban hesabı ve uygulama)
- Parça besleme yöntemleri (Kutu besleme ve sıralı parça besleme)
- Tact Time a uygun üretim yapma ve TT hesaplama
- Heijunka
- Jidoka
- İnsan ve makine işinin ayrılması,
- Yerinde kalite (Pokayoke uygulaması)
- Anormallik görselleştirme (Andon)
- Hızlı problem çözümü
- Standart İş
- Standart iş ve tanımı, Standart İş oluşturma, Standart İş dökümanları
- Kaizen uygulamaları
- Esnek İşgücü hattı (FML)
- Hatların aynı TT da birleştirme ve Karışık tip üretim
- Yamazumi ile yönetim
Kazanılacak yetkinlikler
- Yalın sisteme uygun proses oluşturmayı,
- Tek parça akışın ve mix üretimin nasıl oluşturulup planlanacağı,
- Oluşturdukları prosesler de standart işi set etmeyi ve kaizen ile geliştirmeyi
Katılımcılar
- Üretim, Kalite ve Dizayn mühendisleri,
- Üretim, Kalite ve Proje Şefleri,
- Müdürler,
- Organizasyonda üretim, kalite ve projelerde yer alan liderler.
Süre : 2 Gün
Model Fabrikaların Tasarım Yaklaşımı
Yukarıda belirtildiği üzere Türkiye’de kurulacak Model Fabrikaların öncelikle yalın dönüşüm (operasyonel verimliliği artırma hedefli) ve dijital dönüşüm (Sanayi 4.0 ilkelerinin uygulanması hedefli) alanlarına odaklanması amaçlanmaktadır. Hedef kitlesini başta KOBİ’ler olmak üzere imalat sanayi firmaları, üniversite öğrencileri ve akademisyenlerin oluşturması planlanan Model Fabrikanın hizmet içeriğinde, verilmesi mümkün olan tüm eğitim türlerinin yer alması uygun görülmektedir.
Öncelikle kesikli imalat sektörlerine yönelik hizmet sunması amaçlanan Model Fabrika altyapısının sürekli imalat sektörlerini kapsayacak şekilde genişletilmesi mümkün olacaktır. Model fabrikanın sunduğu eğitim amaçlı üretim ortamında ticari bir faaliyet olmadan örnek bir ürün üzerinden eğitim programı yapılandırılacaktır.
Model Fabrika kar amacı gütmeyen bir yapıya sahip olacak, kamu, meslek odaları, üyelik ya da sponsorlukla dâhil olan özel sektör kuruluşları ve üniversitenin temsil edildiği bir yapıyla yönetilecektir.
Model Fabrikalarda Verilen Hizmet Türleri
- Farkındalık artırıcı seminerler
Bu seminerlerin temel amacı katılımcıların Model Fabrikanın hizmet alanlarına giren konulardaki (yalın dönüşüm, dijital dönüşüm, kalite, kaynak verimliliği) farkındalıklarının artırılmasıdır. Genellikle yarım günlük kısa programlardan oluşur. - Deneyimsel eğitimler
Bu tür eğitimlerde sınıf içinde verilen teorik eğitimler, öğrenme amaçlı üretim hattı kullanılarak yapılan simülasyonlarla pekiştirilir. 1-2 günlük yoğun eğitimler verilebileceği gibi altı aya kadar yayılan 12 günlük bir program şeklinde de uygulanabilmektedir. Daha çok işletmelerde dönüşüm projelerine liderlik edecek ya da dönüşümde etkin görev alacak kişilere yöneliktir. Bu nedenle katılımcıların yetkinlikleri ve işletmelerindeki yönetsel konumları eğitimin etkisinin temel belirleyicisi olmaktadır. Yetkin katılımcıların işletmelerinde yüksek etki gözlemlenebilir. - Öğren-dönüş programları (Saha-sınıf uygulamaları)
Deneyimsel eğitimlere, katılımcıların fabrikalarında verilen danışmanlık hizmetleri eklenerek (genellikle iki haftada bir gün) bu program uygulanabilmektedir. Bu program için firmaların işletmelerinde bir dönüşüm projesi uyguluyor olmaları gerekir. Programın süresi 3 ila 6 ay arasında değişebilmektedir. Daha çok işletmelerde dönüşüm projelerine liderlik edecek kişiler katılır. Etki oranı genelde oldukça yüksektir; işletme yönetiminin dönüşümü sahiplenmesi ve değişikliğe açıklığı etkinin boyutunu belirleyen en büyük faktördür. - Proje uygulama
Diğer hizmetlerden farklı olarak grup halinde verilmemekte, hizmet alan işletmeye özel olarak tasarlanmaktadır. Bu uygulamada Model Fabrika, bir dönüşüm projesinin (örneğin yalın dönüşüm) veya ürün geliştirme projesinin yetkinlik geliştirme ve/veya problem çözüm alanı olarak kullanılır. Bunun yanında akademisyenler tarafından sanayi ile iş birliği içerisinde yapılan projeler bu kapsamda ele alınabilir. Proje bazlı uygulamaların etki düzeyi oldukça yüksektir.
