Hepimizin bildiği üzere LED aydınlatma teknolojisi dünyada en çok kullanılan icatlardan biridir. Yabancı ülkelerde Yasa ile ilerleyen süreçte , akkor ampullerin satın alma, satış veya üretimi yasaklamamasını telkin ediyordu , ayrıca ev tipi ampullerin 40 ila 100 watt arasında elektrik tüketen geleneksel ampullere göre yüzde 25 daha fazla verime (yani yüzde 25 daha az enerji kullanımı anlamına gelir) sahip olmasını gerektiriyordu. Enerjisinin yüzde 90’ının ısı olarak verildiği verimsiz akkor lamba, mali ve ekolojik açıdan kaygı duyanların gözünden düşmüştü.
2012’de yeni aydınlatma standartları başladığında, enkandesan ampulün başlıca değişimleri daha yüksek verimli kompakt floresan lambalar (CFL) ve ışık yayan diyotlar (LED’ler) idi. Bununla birlikte, CFL’nin kendi sorunları vardı. Öncelikle tasarıma toksik cıva eklenmesi ve bazı insanlara baş ağrısı bile veren garip, bazen hoş olmayan bir renk olarak söyleyebiliriz.
LED Işıkları Tanıyalım
LED’ler uzun yıllardır var ;dijital saatleri, Noel ışıklarını, el fenerlerini, trafik sinyallerini vb. yakarlar. Ancak ev aydınlatması söz konusu olduğunda LED’ler sönmüyordu. Bazı dezavantajlar, şirketlerin bunları standart, yedek boyutlu ampul biçiminde üretmesini engellemişti. Ancak son on yılda, akkor ampul gibi bir lambaya vidaladığınız türden bu LED yedek ampuller çok daha yaygın hale geldi yani çok sayıda işletme ve hane bunları kullanıyor.2017’de yapılan bir anket, Amerikalıların yüzde 70’inin en az bir LED ampul satın aldığını ve yüzde 38’inin akkor ampullerden LED’lere geçtiğini gösterdi. Bu yüzde muhtemelen 2017’den beri artmıştır. Bu yazıda, LED ampullerin nasıl çalıştığını, neden arzu edilen bir aydınlatma seçeneği olduklarını ve onları çevreleyen bazı artı ve eksileri inceleyeceğiz. Temel bilgilerle başlayalım: Bir LED nasıl ışık üretir?
LED Ampul Temelleri
LED, “katı hal aydınlatma” teknolojisi veya SSL(solid state lighting ) olarak adlandırılan şeydir. Temel olarak, bir vakumdan (akkor ampulde olduğu gibi) veya bir gazdan (CFL’de olduğu gibi) ışık yaymak yerine, bir SSL bir parça katı maddeden ışık yayar. Geleneksel bir LED olan , bu madde parçası bir yarı iletkendir. Çok basit bir ifadeyle, bir LED, bir elektrik akımı bir mikroçipten geçtiğinde ışık üretir, bu da küçük ışık kaynaklarını aydınlatır ve sonuç görünür ışıktır. Birincil ev aydınlatması olarak LED’ lerle ilgili sorun, çok fazla ışık yaymalarına rağmen, LED’in yapısının bu ışığın bir kısmının içeride kalmasına neden olmasıydı. Bu nedenle, bir LED ampul geleneksel olarak akkor ampulden daha sönüktü ve çoğu insan lambalarının ve tavan armatürlerinin oldukça parlak olmasını istiyordu.
Şimdi, LED ampuller parladı. Artık 60 watt veya daha yüksek bir akkor ampule eşdeğer ışık yayan LED yedek ampuller bulabilirsiniz, bu da onları evdeki temel aydınlatma ihtiyaçları için uygun bir teknoloji haline getirir. Ve bir LED yedek ampulün ömrü, geleneksel 60 watt’lık akkor ampulden 24.000 saat daha uzun ve daha ucuzdur. Evinizin en sık kullanılan beş ampulünü yeni bir LED modeliyle değiştirmek, yılda 75 $ tasarruf etmenizi sağlayabilir.Bu da bizi LED ampullerin artılarına ve eksilerine getiriyor.
LED Ampullerin Avantajları
Birincisi, azaltılmış enerji kullanımı var. LED’in ışık üretme yöntemi, ısıtmak için diğer aydınlatma teknolojilerinden çok daha az enerji kullanır. Akkor ampullerde kullanılan vakum/filaman yönteminden çok daha verimlidir – en az yüzde 75 daha az enerji kullanır ve akkor ampullere ve CFL’lere kıyasla çok az ısı yayar.Aydınlatmanızı yılda 4.320 saat çalıştırırsanız (ayda 360 saat/haftada 90 saat/günde 12.85 saat), 100 watt’lık bir akkor ampul yılda 432 kilovat saat, buna eşdeğer 14 watt’lık bir LED ampul yılda 60 kilovat saatten biraz fazla kullanır. LED’ler ayrıca eski halojenlerden yüzde 90 ve CFL’lerden yüzde 50 daha az CO2 yayar.
Ancak enerji verimliliği hikayenin sadece bir parçası. Diğer kısım ise zaman verimliliği: İyi kalitede bir LED ampul teorik olarak 25.000 saat veya daha fazla ömre sahipken akkor ampuller 1.000 saatlik bir ömre sahip olabilir. LED’ler gibi katı hal durumlu ışıklar, akkor veya flüoresan ampullerden daha kararlı ışık kaynaklarıdır ve fark şaşırtıcıdır: Bir LED ışığını üç yıl boyunca günde 24 saat, haftada yedi gün açık bırakabilirsiniz. Akkor ampulün ömrü. (Adil olmak gerekirse, tüm LED ampuller teoride olduğu kadar uzun süre dayanmaz. Parçalar erken yıpranırsa bazılarının ömrü daha kısa olabilir.)
Bu zaman avantajı nedeniyle, maliyet konusuna girdiğinizde işler biraz daha karmaşıklaşıyor. Home Depot’a göre, 60 watt’lık bir LED yedek ampul, dörtlü bir paket için 9,48 dolar civarında iken , aynı paket akkor ampuller için 3,97 dolara mal oluyor. Gerçek şu ki, dört ampulden oluşan bir paket için 9,48 dolarda bile, LED’ler uzun vadede para tasarrufu sağlayacaktır, çünkü yalnızca her on yılda bir veya iki a ihtiyacınız olacaktır ve ev aydınlatması için altı ila yedi kat daha az para harcarsınız. Akkor lambalardan daha verimli bahsettiğimiz gibi enerji kullanımını yüzde 80’den fazla azaltıyor.
LED Ampuller Hakkında Endişeler
Led ‘ler ev aydınlatmasını devralmaya hazırlanıyor. Philips, renk değişiklikleri ve Wi-Fi bağlantılı ampuller içeren bir led ışık koleksiyonuna sahiptir. General Electric , hoparlörlü ampuller, zamanlayıcılar, renk değişiklikleri ve daha fazlasını içeren bir LED+ serisine sahiptir. LED’lerin 2030 yılına kadar tüm aydınlatma satışlarının yüzde 75’ini oluşturacağı tahmin ediliyor.
Bilim adamlarının Led ‘ler hakkında söylediklerine bakarsanız, resim oldukça pembe görünüyor. Çığır açan yenilikler. Ancak bir sorun dışında: Led ‘lerin yaydığı mavi ışık hakkında giderek artan sayıda çalışma ortaya koyuluyor . Araştırmacılar, gözlerimize ve sağlığımıza zarar verebileceğini söylüyor. Bir Fransız sağlık kuruluşu, biyolojik ritmimizi ve uyku bozukluğumuzu bozarak gözün retinasına zarar verebileceğini söyledi. Ajans, özellikle çocuklar için en yüksek mavi ışık içeriğine sahip LED cihazların kullanımının sınırlandırılmasını tavsiye etti. Buna bilgisayarlar, telefonlar ve diğer ekranların yanı sıra belki bazı oyuncaklar ve dekoratif ışıklar da dahil. 2019 raporu, ajansın mavi ışığın göze zehirlenmesine ilişkin 2010 sonuçlarını doğruladı . Bu da görme yetersizliğine yol açabilir.
LED ampuller nasıl çalışır?
Bir led, elektronlar yarı iletken yapısı içinde hareket ettiğinde ışık üretir. Bir yarı iletken, pozitif yüklü ve negatif yüklü bir bileşenden yapılmıştır. Pozitif katmanın “delikleri” vardır , elektronlar için de açıklıklar; Negatif katman, içinde yüzen serbest elektronlara sahiptir. Bir elektrik yükü yarı iletkene çarptığında, elektronların negatif katmandan pozitif katmana akışını aktive eder. Bu uyarılmış elektronlar, pozitif yüklü deliklere akarken ışık yayar.
- Kaynakça:
- www.howstuffwork.com
- www.learnengineering.com
