Tozlu, pis veya kırıntılarla dolu bir zemin, halı üzerinde yürümek ister misiniz? Eminim ki birçoğumuz küçük yaşlarından beri evde halı veya zemin üzerindeki temizliği sağlayan bir elektrikli süpürge olduğunun farkındayız. Hatta küçük yaşlarda iken bu süpürgeleri daha farklı şekilde yaklaşıyor, bazılarımız korkuyor bazılarımız merak ediyorduk. Tabi bu makineleri görme fırsatını hiç bulamayanlar ya da çok uzun yıllar bu makineler yerine el gücü ile temizlik sağlayan süpürgelerle hayatlarını geçirdiler. İnsanlığın her zaman hayatında yeri olan temizleme aletlerinden biri olan elektrikli süpürgelerin nasıl çalıştığını incelemek için aşağıdaki yazıyı okumanızda fayda var.
Kısa Bir Geçmiş
İlk elektrikli süpürge makineleri 1900’lerin başında iyi bir performans sağlayamamasıyla birlikte yaklaşık 45kg gibi bir ağırlığa sahipti. Hatta ulaşılması ve kullanılması o kadar zor oluyordu ki bu işi ticarete dökerek evlere temizlik için gelen elektrikli süpürge araçlarının olduğu biliniyor. Tabi ki böyle bir makinenin ergonomik olmasını bekleyemiyoruz. Gelişen teknoloji ile birlikte bu makineler 2-3 kg ağırlığına kadar hafifletilerek daha ergonomik makineler üretildi.
1. Evlere Elektrikli Süpürge Hizmeti
1901 yılında, köprü mühendisi Hubert Cecil Booth tarafından ilk sanayi tipi elektrikli süpürge icadı gerçekleştirildi. Bay Booth bir gün yemek yemek için oturduğu restoranda vagonların nasıl temizlendiğini izledi. Temizlik görevlileri sıkıştırılmış hava ile çalışan makinelerle temizlemeye çalışıyorlardı. Fakat makineler tozları ne kadar güçlü üflerse üflesin bir süre sonra kalkan tozlar tekrar yerine iniyorlardı. Bu durumu gören Booth, makinelerin tam tersi yönüne yani tozları itmek yerine emmek gerektiğini söylediyse de bunun imkansız olduğu cevabını almıştı. O yıl içerisinde çalışmalarını gerçekleştirdi ve “Emici Süpürge Makinesi’nin” ilk prototipini o yıl çıkarmayı başardı. Vacuum Cleaner Co. Ltd adlı bir şirket kurdu ve 25 Şubat 1902 günü, Booth, şirketini tanıtan ilk broşürleri bastırdı. O dönemde bu makinenin fiyatının fazla olması sebebiyle Booth bu makineyi satmak yerine evlere servis hizmeti şeklinde kullanmaya başladı. Evlerin kapısına gelerek makineden uzanan hortum camlardan, kapılardan evin içine ulaşarak tozların temizlenmesi sağlanıyordu. Bu devasa makinenin ünlenmesi İngiltere Kralı VII.Edward’ın taç töreninden önce sarayın temizlenmesi için kullanılmasıyla gerçekleşti. Ve bunu duyan sosyete bu makineyi hem temizlik hem de birbirlerine gösteriş yapmak adına satışları gerçekleşmeye başlamıştı.
Kullanım zorluğu, herkesin kolayca ulaşamaması durumu göz önünde alındığında bu icadın daha geliştirilebilir olması şarttı, ve toz torbası, sapına bağlı olan portatif elektrik süpürgelerinin ilki de 1907 yılında ABD’nin Ohio eyaleti, Canton kentinde, J. Murray Spangler tarafından yapıldı. Spangler yeterli gücü bulamadığı için ve hemşiresi Hoover tarafından büyük ilgisi olan bu makinenin haklarını William Hoover’a vermiş oldu. William Hoover bu portatif elektrikli süpürgenin seri üretimini geçekleştirerek büyük ilgi ve talep oluşturdu.
Nasıl Çalışır?
Küçük bir deneyle sizde elektrikli süpürgelerin nasıl çalıştığını basit olarak deneyimleyebilirsiniz. Hepimizin içecek içerken kullanmış olduğu pipet ile sıvıyı içimize çekerek bir emme kuvveti oluştururuz. Pipet ile emme kuvveti uyguladığımızda pipet ve dışında basınç farkı oluşacaktır ve böylelikle basıncı az olan kısımda çok olan kısma doğru akış gerçekleşecektir. Bu durum elektrikli süpürgelerde de temel olarak bu şekilde çalışmaktadır. Tabi bu makinenin çalışma prensibine mühendis yaklaşımıyla bakmak isterseniz aşağıda detaylı olarak inceleyebilirsiniz.
2. Elektrikli Süpürge Parçaları
Elektrik akımı elektrikli süpürge motorunun çalışmasını sağlar ve motor miline bağlı olan fan pervaneleri de motorun dönmesiyle birlikte dönmeye başlar. Fan pervanelerinin harekete geçerek çok hızlı bir şekilde dönmesi ile hava, egzoz çıkışına doğru itilir. Hava partiküllerinin itilmesiyle birlikte fanın önündeki partikül yoğunluğu ve hava basıncı artar. Ve fanın arka kısmında basınç ve yoğunluk azalır. Fanın iki tarafında oluşan bu basınç farkı emme kuvvetini oluşturur. Ve bu emme kuvveti ile birlikte toz, pislik gibi yüzeyde bulunan maddeler fırça, hortum gibi aparatlarla emme girişine çekilerek toz torbasına veya toz haznesine dolar. Hava ise filtreden geçerek egzoz çıkışından dışarı çıkar.
Temel mantık bu şekilde olmasına karşın süpürgeler gelişen teknoloji ile birlikte çeşitlendirilerek birçok temizlik ihtiyacını karşılamıştır.
Kaynakça
1. https://nasilicat.com/elektrik-supurgesi-nasil-ve-ne-zaman-icat-edildi/
2.https://cosmosmagazine.com/science/engineering/how-do-vacuum-cleaners-work/
3.https://news.samsung.com/global/a-look-inside-your-vacuum-how-it-works
4.https://www.tech-worm.com/toz-torbali-elektrik-supurgesi-nedir-nasil-calisir/
5.https://www.tech-worm.com/elektrik-supurgesini-kim-buldu-ilk-elektrik-supurgesi/
