Kriptografi binlerce yıldır kullanılan bir şifreleme yöntemidir. Kriptografi ile düz bir metin çeşitli yöntemler kullanarak şifreli bir metin haline getirilir bu sayede bilginin istenmeyen taraflarca elde edilmesinin önüne geçilmiş olur. Tarihte bilinen ilk şifre bir yer değiştirme şifresidir ve Sezar tarafından kullanılmıştır.
Sezar Şifresi
Sezar gönderdiği mesajların düşmanları tarafından ele geçirilse bile anlaşılamaması için yer değiştirme temelli bir şifreleme yöntemi kullanmıştır. Bu şifreleme yönteminin algoritması basittir. Ana metinde bulunan harfler bu harflerden atlama sayısı kadar sonra gelen harf ile değiştirilerek yazılır. Sezar şifresinin güçsüz tarafları 800 yıl sonra Arap matematikçi Kindî tarafından bulunmuştur. Kindî, Sezar şifresini kırmak için frekans analizini geliştirmiştir. Frekans analizine göre şifreleme dili dikkate alınarak bir kitaptaki metin tarandığında her harfin belirli bir sıklıkta kullanıldığı görülür. Bu şifreleme dilinin parmak izi olarak tanımlanır ve şifreleme dilinde en çok kullanılan harf metnin yazıldığı dilde en çok kullanılan harf ile eşleştirilir. Şifreyi kırmak için şifredeki her bir harfin kullanılma sıklığını, yani harflerin frekansını sayıp parmak izinin ne kadar kaydığı kontrol edilir ve gerçek mesajı açığa çıkarmak için kaydırma ters çevirilir. Böylece şifre çözülmüş olur.
Kriptografinin Günümüzde Kullanımı
Kriptografinin geçmişte ve günümüzde kullanım amaçları benzerlik gösterir. İki dönemde de amaç paylaşılan bilgilerin başkasının eline geçmesini engellemektir. Günümüz sistemlerinde bilginin sorunsuz bir şekilde taşınması ve gizliliği önemli bir gereksinimdir. İnternet ağının genişlemesiyle birlikte bilgi güvenliğini tehdit eden durumlar da artış göstermiştir. Bu durumlar sisteme yetkisiz giriş, teknolojinin veya malzemenin kötü kullanımı, işletme hataları, bilgi ağı ve haberleşme sisteminin çökmesi olarak örneklendirilebilir. Bahsi geçen örneklerin önüne geçebilmek için yeni teknolojiler geliştirmek ve mevcut teknolojilerin daha iyi bir hale gelmesini sağlamak zorunlu bir durum haline gelmiştir. Kullanım alanı olarak bakıldığında geçmişte daha çok askeri alanlarda kullanıldığı görülen kriptografi günümüzde daha çok bankamatik işlemleri, kredi kartı uygulamaları, cep telefonları, fatura sistemleri gibi pek çok alanda kullanılır hale gelmiştir. Sabit disk ve USB bellek gibi depolama sistemlerinde de şifreleme yöntemleri yaygın bir şekilde kullanılmaktadır.
Sayısal ve biometrik bilgilerin akıllı kart içine yerleştirilmesi prensibine dayanan e-kimlik ve e-pasaportlarda kimlik doğrulama yöntemleri ve akıllı kart üzerinde bulunan bilginin saklanabilmesi için kriptografik yöntemlere ihtiyaç duyulmaktadır. Günümüzde yaygın olarak kullanılan e-ticaret işlemlerinde de kriptografi önemli yer tutmaktadır. E-ticaret başlığı altında yapılan mal ve hizmet satın alımı veya satışı işlemlerinden önce e-ticaret sitesinde verilerin korunabilmesi için bazı önlemler alınması gerekmektedir. E-ticaret sistemlerinde müşteriler kişisel bilgilerini sisteme girerler, bu işlem sonrasında veriyi işleneceği ortama güvenli bir şekilde götürebilmek için SSL (Secure Sockets Layer) protokolü kullanılır. SSL, Netscape firması tarafından geliştirilmiş olup internet üzerinden güvenli veri aktarımı sağlayabilmek için kriptografik yöntemler içermektedir.
Kaynaklar:
- dergipark.org.tr
- khanacademy.org.tr
- wikipedia.org
- ikuieee.org
- Bilgi Güvenliği ve Kriptografi – Atilla BEKTAŞ
- Kriptoloji ve Uygulama Alanları – Sedat AKLEYLEK, Hamdi Murat YILDIRIM, Zaliha Yüce TOK
