Kalın bağırsağın iç yüzeyini örten tabaka üzerinde bulunan hücrelerin kontrolsüz büyümesi ile meydana gelen kanser türü kolon kanseridir. Sağlık Bakanlığı verilerine bakıldığında kolon kanseri Türkiye’de yaygın olarak gözlemlenen kanser türleri arasında ilk sıralardadır.
Kolon Kanseri Tespit Yöntemleri Nelerdir?
Kolon kanserinin erken tespit edilebilmesinin en etkili yollarından biri kolonoskopi işlemidir. Kolonoskopi işlemi kalın bağırsak ve rektumun görüntülenmesini mümkün kılan endoskopik bir işlemdir. Kolonoskopi işlemi ucunda kamera ve ışık olan bir endoskop yardımıyla gerçekleştirilmektedir. Bu sayede mevcut tümörün erken tespiti mümkün olmaktadır. Ayrıca kansere yol açabilecek polip benzeri yapılardan örnekler alınarak gerekli incelemeler de yapılabilmektedir.
Diğer kolon kanseri tespit yöntemleri ise ;
- Dışkıda Kan İncelenmesi: Dışkı örneklerinin laboratuvarlarda incelenmesi işlemidir.
- Radyolojik Tetkikler: Çift kontrastlı kolon grafisi ve bilgisayarlı tomografi işlemlerinden meydana gelir.
- Laboratuvar Tetkikleri: Tam kan sayımı ve biyokimyasal tetkikler yapılmaktadır.
Kolon Kanseri Tespitinde Yapay Zeka Dönemi
9 Nisan 2021 tarihinde ABD Gıda ve İlaç Dairesi(FDA), klinisyenlerin kolonda meydana tümör ve polip gibi gelen lezyonları gerçek zamanlı olarak tespit etmelerine yardımcı olmak için yapay zeka kullanan ilk cihaz olan GI Genius’un pazarlanmasına izin verdi.
GI Genius Nedir? Nasıl Çalışır?
GI Genius, yazılım ve donanım olmak üzere iki bölümden meydana gelmektedir. Bu bölümlerin amacı cihazın potansiyel bir lezyon algıladığı kolonun ilgili noktalarını vurgulayabilmektir. Yazılım bölümü, ilgilenilen bölgeleri belirlemek için yapay zeka algoritmaları kullanmaktadır. GI Genius sistemi kolonoskopi sırasında yeşil renkli kareler gibi görünen ve kısa, düşük hacimli sesin eşlik ettiği işaretler oluşturur. Potansiyel bir lezyon belirlediğinde bunları endoskop kamerasından alınan görüntülerin üzerine yerleştirir. Bu işaretler doktora;
- Daha yakından görsel inceleme
- Doku örneği alma
- Test etme veya çıkarma
- Lezyonun yakılması gibi daha fazla değerlendirmeye ihtiyaç duyulabileceğini belirtir.
GI Genius birçok FDA onaylı standart video endoskopi ile uyumlu çalışabilecek şekilde bir tasarıma sahiptir.
GI Genius’un bir lezyonu karakterize etmesi ve sınıflandırması veya bir tanı aracı olarak laboratuvar örneklemesinin yerini alması amaçlanmamıştır. Cihaz, kolorektal polip patolojisinin herhangi bir tanısal değerlendirmesini sağlamamaktadır. Ayrıca klinisyene şüpheli poliplerin nasıl yönetileceğini de önermemektedir. GI Genius, endoskopun görüş alanı içinde kolorektal polipin bulunabileceği bölgeleri tanımlar. Bir de kolonoskopi sırasında gerçek zamanlı olarak daha geniş bir inceleme yapılmasına olanak tanır. Tanımlanan bölgenin gerçekten şüpheli bir lezyon içerip içermediğine ve lezyonun standart klinik uygulama ve kılavuzlara göre nasıl yönetilmesi ve işlenmesi gerektiğine karar vermek klinisyene bağlıdır.
FDA GI Genius İçin Nasıl Bir Değerlendirme Gerçekleştirdi?
FDA, İtalya’da kolorektal kanser taraması, takip ve önceki bir dışkıda kan tespit edilen veya olası kolorektal kanserin semptomları için kolonoskopi yapılan 40-80 yaş aralığında bulunan 700 kişi ile çok merkezli, prospektif, randomize ve kontrollü bir çalışma yaptı. Bunun sonucunda GI Genius’un güvenliğini ve etkinliğini değerlendirdi. Bu çalışmadan elde edilen birincil analizler her üç yılda bir veya daha fazla taranan, gözlemlenen 263 hastadan meydana gelen bir alt popülasyona dayanıyordu. 136 hastaya GI Genius ile beyaz ışık standart kolonoskopi uygulanırken 127 hastaya da sadece standart beyaz ışık kolonoskopisi uygulandı.
Çalışmanın birincil son noktası, kolonoskopi artı GI Genius’un en az bir laboratuvar onaylı adenomu veya karsinomu olan bir hastayı ne sıklıkla tespit ettiğini ve standart kolonoskopinin aynı tanımlamaları ne sıklıkla yaptığını karşılaştırdı.
Çalışmada, kolonoskopi artı GI Genius, hastaların% 55.1’inde laboratuvarda onaylanmış adenomları veya karsinomları tespit etmiştir. Bunun yanında standart kolonoskopi hastaların % 42.0’ında tespit edebilmiştir. İki durum kıyaslandığında yaklaşık % 13’lük bir fark gözlemlenmiştir.
Bu cihazın kullanımı daha fazla biyopsi yapılmasına yol açmıştır. Ancak ek biyopsilerle birlikte perforasyon, enfeksiyon veya kanama gibi herhangi bir olay bildirilmemiştir. Bununla birlikte, biyopsi yapılan ve adenom olmayan lezyonların sayısında hafif bir artış gözlemlenmiştir.
FDA, GI Genius’un pazarlama iznini Cosmo Artificial Intelligence, Ltd.’ye vermiştir.
Kaynaklar:
fda.gov
itnonline.com
nyulangone.org
