Çin, karbon ve ekosistemi incelemek amacıyla 3 Ağustos 2022 günü 3 adet uzaya uydu gönderdi. İçlerinden bir tanesi Karasal Ekosistem Karbon Envanter Uydusu (TECIS 1) adını alan dikkat çekmektedir. Bu uydu sayesinde orman bitki örtüsünün biyokütlesini, aerosol dağılımını ve klorofil floresanı ölçmeyi hedefliyor. Spektrometre görüntülemeyle alınan floresan çıktıları, bitki örtüsünün fotosentezleme durumunu ortaya çıkartmaya yardımcı olacak. Çin’in ulusal ekolojik verileri günümüzün önemli sorunu olan iklim değişikliği üzerinde değerlendirmeyi amaçlıyor. Peki uzaydan karasal ekosistemi korumak amacıyla yapılan girişimleri neler?
Uzaydan Karasal Ölçümler
Çin’in TECIS-1 uydusu karasal parametreleri ölçümlemede kullanılan ilk proje değildi. NASA 2009’da OCO-1 (Orbiting Carbon Observatory), 2014 yılında ise OCO-2 uyduları ilk örnekleridir. Japonya’da uydudan karbondioksiti gözlemleyen ülke konumunda Çin, Bilimsel ve Teknoloji Bakanlığı ile Meteoroloji İdaresinin finanse ettiği TanSat uydusu ilk kez 2016 yılında piyasaya sürdü. Çin’in yaptığı son çalışmayla küresel ölçekte insan ve doğal karbondioksit kaynaklarını araştıran 3. ülke konumuna geldi. Elde edilen verilen ABD ile Japonya verileriyle pozitif korelasyon içinde.
Çin’in TanSat uydusu gibi Japonya’nın GOSAT ile ABD’nin OCO-2 uyduları küresel karbon emisyonunun gerçek zamanlı gözlemlemeye ve envanterlar arasında şeffaflık sağlayacağı öngörülüyor. Bunun yanında TanSat-2 ile küresel ölçekte karbondioksit kütlesinin şehir şehir ölçümlemeyi hedefliyor. Her ülkenin iklim değişikliği adına yaptığı çalışmaların sonuncunda karbon emisyonunu nasıl yavaşlamasına etki sağladığı bu yöntemle değerlendirilebilecek. Paris Anlaşması’nda belirlendiği gibi ülke düzeyinde “Küresel Hisseler ” gibi her ülkenin karbondioksit üretim ve kullanım oranlarını belirlemede bu uydular referans olabilecek.
TanSat uydusuyla modellenen karbondioksit dağılım haritası
TanSat Uydusundan Elde Edilen Veriler
TECIS-1 uydusu, TanSat uydusunun devamı niteliğini taşımaktadır. TanSat-2, uzaydan atmosferdeki karbondioksit miktarını, dağılışını ve döngüsünü(akışını) gözlemliyor. TanSat uydusunda alınan bilgilere göre her yıl yaklaşık 6 gigatonluk karbonun karadan yayıldığı ortaya çıktı. Bu değer yaşayan insan kütlesinin 12 katı kadar. Çin’in 2017-2018 yılları arasında karbonun hava ile nasıl karıştığını betimleyen küresel karbon akış haritasını geliştirdi. Uydu gözlemleriyle atmosfer, toprak, su ve canlı organizmalar arası sera gazlarının ekosistem arasında nasıl değiştiğini modelledi. Uydu ölçümleri, karasal ölçümler kadar net olmamasına karşın farklı yüzey izleme istasyonlarıyla elde edilemeyen ek bilgiler sunmaktadır. Aynı zamanda yıl boyunca sürekli küresel gözlemler sağlıyor. Böylece Çin 2060 yılında Karbon Nötr hale gelebilmesi için 14. Kalkınma Planında (2021-2025) çözümleri ele alıyor.
Her bir roketin uzaya gönderilmesinde orta çıkan karbon salınımını da düşülmemesi kaçınılmazdır. Çünkü bir roketin ateşlemesinde toplam 300 tona yakın karbondioksit oluşuyor. Roket kaynaklı karbon salınımı yılda ortalama %5,6 oranında büyümeye devam ediyor. Ayrıca karbondioksitin yanında ömrü tükenen uyduların uzayı çöplüğe dönüştürdüğünü de unutmamak gerek. Yapılan tüm bu çalışmaların hangi sorunlara çözüm olabilecek? Ya da hangi sorunlara yaratabileceği derinlemesine irdelenerek karar verilmesi ekosistem ve uzay için verilebilecek en iyi karar olacaktır.
Kaynakça
- www.eurekalert.org
- www.space.com
- www.globaltimes.cn
- www.cnsa.gov.cn
- unsplash.com
- www.cumhuriyet.com.tr
- www.ntv.com.tr
