İris bulutsusu (Nebula) benzerleri arasında eşsizdir. Uzayda, cennet diyeceğimiz bir yer olsaydı, burası olurdu. Gece gökyüzünde görülebilen bulutsuların birçoğu, kendi radyasyon ve ışıklarını yayacak kadar sıcak olan toz ve gaz bulutları olan salma bulutsuları iken, Iris Bulutsusu veya NGC 7023 olarak da bilinen Caldwell 4, bir yansıma bulutsusudur. Dünya’dan yaklaşık 1400 ışık yılı uzaklıkta bulunan İris’in parlayan gazlı yaprakları, yaklaşık 6 ışık yılı genişliğinde uzanır.
Yansıma Bulutsusu
Yansıma bulutsuları, yakınında bulunan bir yıldızdan aldıkları ışık sayesinde aydınlanırlar. Bu renginin, Cepheus takımyıldızının bol yıldız alanlarında gömülmüş olan merkez yıldızının ışığından geldiği anlamına gelir. Bu bulutsu, renkleri nedeniyle bilim insanlarının özellikle ilgisini çeker. Yansıma bulutsuları, Dünya’daki toz parçacıklarından 10 hatta 100 kat daha küçük olan son derece küçük katı madde parçacıklarından oluştukları için parlarlar. Bu parçacıklar ışığı etraflarına dağıtır ve bulutsuya tipik olarak mavimsi (bizim gökyüzümüz gibi) bir parıltı verir. İris Bulutsusu ağırlıklı olarak mavi görünmekle birlikte, büyük koyu kırmızı iplikler içerir ve bu, muhtemelen hidrokarbonlara dayalı bilinmeyen bir kimyasal bileşiğin varlığını gösterir. Bu nesneyi çevreleyen ve yıldız ışığını engelleyen, gri veya kahverengi görünen koyu renkli bulutsulardır (yoğun toz).
Caldwell 4 içindeki pembe renkli bir bölgeyi gösteren bu yakın plan görüntüsü, Hubble’ın gelişmiş kamerası tarafından görünür ve yakın kızılötesi filtrelerde yakalanan dört pozun birleşimidir.
İris Bulutsunu Bulmak
Bu muhteşem mavi yansıma bulutsusu, merkezinde parlak genç bir yıldıza sahip olan yıldızlararası İris Bulutsusu, her zaman en sevilen derin gökyüzü nesnelerinden biri olmuştur. İris Bulutsusu oldukça zayıftır ve dar bantta görüntülenemez. Bu yüzden onu fotoğraflamak için ışık kirliliğinden kaçmanız gerekir. Üstelik yıldızlararası tozla çalışmak çok zordur ve özel düzenleme teknikleri gerektirir. İris bulutsusu, Cepheus takımyıldızında bulunabilir. “Cepheus’u bulmakta güçlük çekiyorsanız, önce Kuzey yıldızı Polaris’i bulun. İhtiyacımız olan takımyıldız, Cassiopeia’dan çok da uzak olmayan Polaris’in hemen güneyindeki takımyıldızdır. Bulutsunun yerini bulmak için parlak yıldız Alderamin’i arayın ve başka bir parlak yıldıza (Alfirk) ulaşana kadar kuzeye gidin. NGC 7023 biraz güneydoğu yönünde olacaktır.” Kuzey yarımküreden en iyi, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında gökyüzünde yüksek göründüğü kuzey ılıman yerlerden görülür. +22 derecenin kuzeyindeki enlemlerden itibaren bulutsu çevreseldir ve bu nedenle tüm yıl boyunca görülebilir. Güney enlemlerinden en iyi ihtimalle aşağı doğru görünür veya hiç yükselmez. İris Bulutsusu kuzeydeki gök kutbuna çok yakın olduğu için, gökyüzünün aynı genel çevresinde uzun süreler geçirir.
Kaynakça
- www.nasa.gov
- www.astronewton.com
- freestarcharts.com
- www.galactic-hunter.com
- astrobackyard.com
- apod.nasa.gov
Yazar: Furkan Özkaya
Elektronik ve Haberleşme Mühendisi
