Mühendislik isim olarak çok eskilere dayanmasa da yüz yıllar önce yaşamış çağının en önemli bilim insanları aslında ilk mühendislerdir. Üretilmiş binlerce ürün çok basit olsalar bile aslında birer mühendislik ürünüdür. Peki, bilinen en eski mühendislik biliminin öncüleri kimlerdir?
LEONARDO DA VİNCİ (1452-1519)
Rönesans döneminde yaşamış İtalyan Hezarfen, döneminin önemli bir filozofu, astronomu, mimarı, mühendisi, mucidi, matematikçisi, anatomisti, müzisyeni, heykeltıraşı, botanisti, jeoloğu, kartografı, yazarı ve ressamıdır. Mühendislikle ilgili 5000 sayfadan fazla not bırakan Leonardo da Vinci’nin bu alanda özel bir yeri vardır.
Leonardo bilimsel bilginin, kanıtlanmayan fikirlerden değil, tekrarlanan deneylerden gelebileceği ilk gören kişidir. Ayrıca kendisi ilk kez matematik ve bilimi kullanan bilim insanlarından biriydi. Tabi bu devirden önce Osmanlı ve daha öncesinde Antik Yunan’da pek çok bilim insanı matematiği bu şekilde kullanmıştı. Fakat kendi çağında neredeyse tek denilebilir.
Kısaca mühendislik alanında dünyayı değiştiren icatlarından bahsetmek gerekirse de,rulman (bilya), paraşüt, ornithopter, makineli tüfek, dalgıç kıyafeti, zırhlı tank, kendi kendine giden araba, helikopter, robot şövalye ve bunun gibi birçok icat, üstat Da Vinci’nin önemli eserlerindendir.
ARCHİMEDES (M.Ö.287-M.Ö.212)
Arşimet, bir takım mühendislik başarıları ile eski Yunanlıların en ünlüleri arasındadır ve antik dünyanın ilk ve en büyük bilim adamı olarak kabul edilir. “Eureka” sözüyle, düzensiz şekilli nesnelerin hacmini suya batırarak hesaplamak için bir yöntem geliştirmesi ile bilenen Arşimet, hidrostatiğin ve mekaniğin temelini atmıştır.
Klasik antik çağın en büyük gemisi olduğu söylenen 110 metrelik “Syracusia” gemisini tasarlamıştır. Bu geminin büyüklüğü Arşimet vidasının icat edilmesini gerektiriyordu ve bugün bile halen suyun pompalanmasında kullanılabilmektedir. Mancınık, Arşimet Claw’u ve yeniden yönlendirilmiş güneş ışığı altında gemileri batırmak için bir dizi aynadan oluşan bir ısı ışını da içeren bir dizi silah tasarladığı ve geliştirdiği de söylenmektedir.
IMHOTEP (M.Ö.2650-M.Ö.2600)
Imhotep, çağının en büyük dehalarından biridir. Kimi kaynaklara göre, Mısır firavunu Djoser’in şansölyesidir, kimisine göre de iyi bir hekimdir. Mühendislik şöhretini, Djoser Piramidinin tasarımı ile kazanmıştır. Djoser Piramidi, Saqara’da ki Mısır nekropolünde bulunan ve ünlü mısır piramitlerinin ilkidir. Djoser Piramidi, daha tanıdık Giza Büyük Piramitinin aksine, altı mastabanın (eğimli dikdörtgen prizmalar) üst üste dizilmiş bir merdiven piramitidir. Temelinde kireçtaşı olan piramit, 62 metre yüksekliğinde ve 109 x 125 metre ölçülerinde bir tabana sahiptir.
THALES (M.Ö.640-M.Ö.550)
Elektrik kelimesi, 1600’lerde William Gilbert tarafından kullanılan ve “kehribar gibi” anlamına gelen electricus kelimesinden gelmiştir. Eski Yunan döneminde Milet’te (Anadolu, Aydın civarında eski yerleşim yeri) yaşayan Thales, doğayla ilgili araştırmalar yaparken kehribarın yünle ovulduğunda tüy ve saman gibi hafif maddeleri kendine çektiğini, uzun süreli ovmalarda ise insan vücuduna yaklaştırıldığında küçük kıvılcımlar çıkardığını fark edip bazı araştırmalarda bulunmuştur. Tales’in incelediği şey bugünkü statik elektrikti ve insanlık tarihinde statik elektrikten ilk söz edilmesi, Tales’in yaşadığı Eski Yunan dönemine rast gelmektedir. Fakat elektrik ve manyetizma üzerine araştırmalar ve ilk mühendislik çalışmalarına başlanması 18. yüzyılda Otto von Guericke (1602 – 1686) tarafından hükürt bir küreyi döndüren bir aygıtla, yün parçasını dönen küreye tutarak bir kıvılcım üretti. Bu aygıt, sürtünme yoluyla elektrik üreten ilk üreteç olarak kabul edilmiştir.
Peki, ilk mühendis gerçekten kimdi? Sadece kronolojiye göre gideceksek, Imhotep en üst noktayı almış gibi görünüyor. Ancak asıl cevap sanırım bundan biraz daha karışık. Kim bilir belki de Imhotep’den bile önce birçok mühendis bulunuyordu. Son olarak, ilk mühendis tartışması çözümlenmese de, hayatımızda farketmeden bile olsa kullandığımız birçok nesnenin geliştirilmesinin temellerini attıkları için hepsine ayrı ayrı teşekkür etmememiz gerekir.
Kaynaklar:
- engineering.com
- EMO
- Wikipedia
