Günümüzde araçlarda motor içinde üretilen enerji sonucu ortaya çıkan sıcaklığı soğutmak için radyatör ve soğutma sıvısı mevcuttur. Ancak bazı motorların soğutucu radyatörleri yoktur. Adından da anlaşılacağı üzere bu tip motorda hava yardımıyla motorun soğutma işlemi gerçekleşmektedir. Üzerinden akan havanın yardımıyla soğutma işleminin yapan hava soğutmalı motor günümüzde havacılık, otomotiv, motosiklet gibi birçok kullanım alanı bulunmaktadır.
Nasıl Çalışır?
Bu tip motorların soğutma sistemi oldukça basittir. Modern otomobiller de motor içinde soğutma sıvısının borular yardımıyla dolaşması ve geri tekrar radyatöre gönderildikten sonra soğutulup sisteme tekrar gönderilmesiyle soğutulmaktadır. Soğutma sıvısını soğutmak için hava kullanıldığından bu tip motorlar da teknik olarak hava soğutmalı motordur. Hava soğutmalı tiplerde ise motoru istenilen sıcaklıkta ve serin tutma işlemi taşınım ile ısı transferi metoduyla gerçekleştirileceğinden motorun hava ile temasının maksimum olması istenmektedir. Bu yüzden bu tip motorlarda ısıyı daha hızlı uzaklaştırmak için dışarıya doğru uzanan çok fazla kanatçık bulunur. Ayrıca uçak ve motosiklet gibi araçlarda mevcut hızla meydana gelen zorlanmış taşınım sayesinde yeterince soğuk hava akımının motor üzerinden akmasını ve soğutulmasını sağlar. Her ne kadar motorları soğutmak için radyatör kullanılmasa da motor içinde devridaim olan yağı soğutmak için yağ soğutucuları kullanılmaktadır.
Kullanım Yerleri
1964-1998 yılları arasında üretilen Porsche 911 serilerinde, Harley Davidson motosikletlerinin çoğunluğunda kullanıldı. Çok sevilen Volkswagen Beetle modellerinde de hava soğutmalı motorlar kullanılmıştır. Ayrıca kara taşıtlarının aksine uçaklarda hala hava soğutmalı motorlar kullanılmaktadır. Buna ek olarak scooter gibi ufak motor hacmine ait motosikletlerde de hala sıkça kullanılmaktadır.
Avantajları Nedir?
Radyatör gibi ek sistemlerin olmaması sistemin daha ucuz ve basit olmasına sebep olmaktadır. Diğer tip soğutma sistemine kıyasla soğutma sıvısı gibi ek bakımlara ihtiyaçları yoktur. Daha az parçaya sahip olan bu sistemler daha hafiftir. Çabuk ısındıkları için motor parçalarının ömrünün azalmasını engeller. Çok soğuk ülkelerde bu tarz motorlarda soğutma sıvısı donma riski yoktur.
Dezavantajları Nedir?
Güçlü motorlar ve sıcak havalar için uygun değillerdir. Soğutma homojen olarak ve düzenli sağlanamadığından aşırı ısınma problemleri meydana gelmektedir. Sesli çalışmaları da ayrı bir dezavantajdır. Daha zengin yakıt karışımları ile çalıştıklarından dolayı çevreyi fazla kirletirler. Hafif ve ucuz sistemleri olsa da dezavantajları avantajlarından fazla olduğu için çok tercih edilmemektedir.
Kullanım Tavsiyeleri
- Sıkışık trafikte uzun süreler kullanılmamalıdır.
- Yüksek devir aralıklarında kullanmamaya özen gösterilmelidir.
- Hararet söz konusu olduğunda araç hareketi sürdürmeli ve mümkünse yokuş aşağı hareket edilmelidir.
- Yağ seviyesinin soğutmaya etkisi olduğundan yağ seviyesi periyodik kontrol edilmelidir.
Kaynak ve Daha Fazla Bilgiye Erişmek İçin:
- www.dicklovett.co.uk/porsche/news/origins-of-the-air-cooled-porsche-engine
- auto.howstuffworks.com/air-cooled-engine.htm
- auto.howstuffworks.com/cooling-system.htm
