Yakın zaman önce Baykar Genel Müdürü Haluk Bayraktar’ın da dile getirdiği üzere, tank ve benzeri ağır konvansiyonel araç ve teçhizatların dönemi kapanıyor. Peki, bunların yerini ne alması bekleniyor? Ya da aldı mı?
Aslında bakacak olursak çoktan almış oldu bile. Örneğini Orta Doğu’nun birçok coğrafyasın da gördüğümüz, oyun değiştirici rol üstlenen robotik ve akıllı sistemler, sahada aktif kullanılmakta.
Bunların başında gelen yerli ve milli sabit kanat İHA’larımız Aksungur, Anka ve TB2 olmak üzere, çeşitli konfigürasyonlarda Kamikaze İHA’ların da etkinliği göz ardı edilemeyecek seviyede. Azerbaycan Savunma Bakanlığı’nın son dönemde paylaştığı videolar dikkatli incelemeye tabii tutulursa birçok tank, zırhlı personel taşıyıcı, hava savunma sistemi gibi hem maliyetli hem de kritik öneme sahip bileşenlerin kendisinden çok daha ucuz Kamikaze İHA’larla imha edilebildiğini görmek mümkündür. Öyle ki yine paylaşılan bu videolardan belli bir irtifadan saldırıya geçen İHA’nın, nerdeyse hareket halindeki aracın içine girebilecek kadar hassas vuruş yeteneğine sahip olduğu da görülebilir.
Şimdi ise bu gelişmiş döner kanat İHA çözümlerinin hangi gövde tiplerinde üretilebileceğini, avantaj ve dezavantajlarını inceleyelim.
Tricopter
Üç motor/pervane ve genellikle üç destek koluna sahip bir İHA’dır. Kollar arasındaki açı değişebilir, ancak 120 derece eğilimlidir.
Avantajları
- Hareket halindeyken bir uçağa benzemekte ve bir İHA için farklı görünüme sahip olmaktadır.
- Minimum seviye de fırçasız motor ve ESC kullanıldığından maliyet diğer tiplere göre daha düşüktür.
Dezavantajları
- Drone tasarımı simetrik olmadığından, arka motoru döndürmek için normal bir RC servo kullanmaktadır ve bu nedenle tasarım diğer birçok multirotorlardan daha basittir. Arka kol, eksende bir servo monte edilmesi gerektiğinden daha karmaşıktır.
- Çoğu uçuş kontrolörleri bu konfigürasyonu desteklemez.
Quadcopter
Her biri bir motora bağlı, dört kolu olan bir dört rotorlu dronedur. İHA’nın önü iki kol arasında (x konfigürasyon) olma eğilimindedir. Fakat bir kol boyunca da olabilir (+ konfigürasyon).
Avantajları
- En çok kullanılan çok rotorlu tasarımdır.
- Çok yönlü ve basit yapıya sahiptir.
- Standart konfigürasyonda, kollar / motorlar iki eksende simetriktir.
- Piyasadaki tüm uçuş denetleyicileri bu çoklu rotor tasarımıyla çalışabilir.
Dezavantajları
- Herhangi bir yedeklemesi veya fazlalığı olmadığı için sistemin herhangi bir yerinde, özellikle bir motor veya pervane de bir arıza oluşması durumunda, drone muhtemelen düşecektir.
Hexacopter
Her biri bir motora bağlı olmak üzere altı kola sahiptir. İHA’nın önü iki kol arasında olma eğilimindedir, ancak bir kol boyunca da olabilir.
Avantajları
- Quadcopter tasarımına iki ek motor eklenerek mevcut toplam itki kuvvetinin artmasına ve aracın daha fazla yük taşımasına olanak sağlamaktadır.
- Bir motor arızalıysa Hexacopter çarpmadan yerine inebilir.
- Genellikle aynı motor ve destek kolunu kullanırak ve sistemi “modüler” yapar.
- Neredeyse tüm uçuş kontrolörleri bu konfigürasyonu desteklemektedir.
Dezavantajları
- Bu tasarımda ilave parçalar yer aldığından bir dörtlü rotor karşılaştırmasına göre daha büyük ve pahalı olacaktır.
- Ek motorlar araca ağırlık kattığı için aynı Quadcopter uçuş süresini elde etmek için bataryanın daha büyük olması (daha yüksek kapasite) gerekmektedir.
Y6
Bir Y6 dizaynının üç desteği vardır. Kolun her iki yanına bir motor bağlıdır. (Toplam 6 motor). Alt tarafa monte edilmiş pervanelerin itme kuvveti aşağıya doğrudur.
Avantajları
- Bir Y6 tasarımı, üçlü bir destek kolunu (quadcopter ile karşılaştırıldığında) ortadan kaldırır. Bu, helikopterin normal bir hexacopterden daha az bileşen içeren quadcoptere kıyasla daha fazla yük taşıyabileceği anlamına gelir.
- Y6, ters yönde dönen pervanelerini kullanarak gyro etkisini ortadan kaldırır.
- Bir motor arızalıysa, helikopter çarpmadan yerine inebilir.
Dezavantajları
- Normal bir hexacopterin aksine bir Y6’da alınan itme (muhtemelen üst pervaneden gelen itme) alt pervaneden etkilenmesi nedeniyle biraz daha düşüktür.
- Uçuş kontrol cihazlarının tümü bu konfigürasyonu desteklemez.
Octocopter
Bir octokopterin sekiz kolu vardır ve her biri bir motora bağlıdır. İHA’nın önü iki kol arasında eğilim gösterir.
Avantajları
- Fazla motor = daha fazla itme ve artan fazlalık.
Dezavantajları
- Artan motor sayısına oranla daha yüksek fiyat ve daha büyük pil paketi gereklidir.
X8
Bir quadcopter çözümünün her iki yanında altlı üstlü olacak şekilde çift motora sahip, toplamda da bünyesinde 8 motor barındıran gövde türüdür.
Avantajları
- Fazla motor = daha fazla itme ve artan fazlalık.
- Daha az ama daha güçlü motorlar kullanmak yerine, sekizli motorlar, bir motor arızası durumunda ilave fazlalık sağlar.
Dezavantajları
- Artan motor sayısına oranla daha yüksek fiyat ve daha büyük pil paketi gereklidir.
Yukarıda belirtilen gövde türleri bir yana olsun, sadece bu gövde türlerine bağlı kalınmadan üretilen çok çeşitli hava araçlarının üretimini de görmek mümkündür. Gerek sabit kanat, gerek döner kanat olmak üzere her ikisinin de yer aldığı VTOL araçlar da bulunmaktadır. Tüm bu araçların sivil kullanımı günden güne giderek artarken askeri kullanımı da kapsadığı potansiyel sebebiyle hızla artmaktadır. Öyle anlaşılıyor ki, en iyi çözümleri verebilecek bir İnsansız Hava Aracı ancak, kullanım amacı ve yeri en iyi belirlenmiş olmasıyla üretilebilir.
Kaynak
- tubitak.gov.tr
