FMEA, riskleri önceden tahmin ederek hataları önlemeye yönelik güçlü bir analiz tekniğidir. Bir risk analizi de denebilir. İlk olarak 1960’larda Apollo uzay uçuşları sırasında Uzay ve Havacılık Endüstrisinde kullanıldı. Sistemde oluşabilecek potansiyel hata türlerini analiz etmek için hataları olasılıklarına ve benzerliklerine göre sınıflandıran ürün geliştirme ve operasyon prosedürüdür. Müşteriye gitmeden önce sistemden, tasarımdan, süreçten ve/veya servisten kaynaklanan bilinen ve/veya potansiyel hataların, problemlerin, yanlışların vb. tanımlanması, belirlenmesi ve giderilmesine yarayan bir mühendislik tekniğidir. FMEA’nın işleyişi genel olarak; potansiyel risklerin tanımlanması, değerlendirilmesi, önceliklendirilmesi ve aksiyon alması şeklindedir. Benzer proseslerin geçmiş deneyimlerinden faydalanır. Yani, o prosesin daha öncesinde oluşan hatalarını baz alarak yeni bir hata tanımlaması yapar. FMEA’nın uygulama alanları; Uzay, Atom, Otomobil, İlaç, İletişim ve Ev gereçleri endüstrileridir.
Ne zaman FMEA Kullanılır?
- Yeni tasarım ve prosesler
- Modifikasyonlar
- Müşteri talepleri
- Garanti iadeleri
- İyileştirme çabaları
FMEA Türleri
- Sistem FMEA: Ana hedef operasyonel faktörler ile ekonomik faktörler arasında denge oluşturmaktır. Sistemde oluşabilecek potansiyel hatalar ile ilgilenir ve analizini yapar.
- Tasarım FMEA: Üretime başlamadan önce tasarımda hata şekillerinden dolayı üretimde oluşabilecek potansiyel hata türlerine yoğunlaşır. Tasarım bütünlülüğünü korumak amacındadır.
- Proses FMEA: İmalat ve montaj süreçleri analiz etmede kullanılır. Proses ve montaj yetersizliklerinden kaynaklanan hata türlerine odaklanır.
- Servis FMEA: Servisin müşteriye ulaşmadan analiz etmede kullanılır.
FMEA Girdileri
- Teknik resim
- Garanti iadeler
- İç ıskarta bilgileri
- Önceki/benzer FMEA
- Mühendislik şartnameleri
- Öğrenilmiş dersler(Poka-Yoke)
Risk Öncelik Göstergesi (RÖG)
Risk öncelik göstergesi bir FMEA aracıdır. Etkiler, sebepler ve kontroller ile ilişkili üç sayısal değerin çarpımından bulunur.
RÖG: Şiddet X Ortaya Çıkma X Keşfedilebilirlik
- RÖG<40 ise önlem almaya gerek yok.
- 40<RÖG<100 ise önlem alınmasında fayda var.
- RÖG>100 ise mutlaka önlem alınmalı.
KAYNAKLAR
- KALİTE İYİLEŞTİRME SÜRECİNDE HATA TÜRÜ ETKİLERİ ANALİZİ (FMEA) VE PİSTON ÜRETİMİNDE BİR UYGULAMA, Osman Çevik, Gamze Aran
- Failure Mode and Effect Analysis (Hata Türü ve Etkileri Analizi) Dr. Nihal Erginel 2006
- FMEA- Hata Modu ve Etkileri Analizi, Dokuz Eylül Üniversitesi
