Evsel katı atıkların geri dönüştürülmesi ve geri kazanılması oldukça önem arz etmektedir. Evsel katı atıklar nasıl değerlendirilir? gelin beraber inceleyelim.
Evsel Katı Atık Nedir?
Evsel atık veya bir diğer adı ile belediye atığı, yönetiminden belediyenin sorumlu olduğu, evlerden kaynaklanan ya da içerik veya yapısal olarak benzer olan ticari, endüstriyel ve kurumsal atıklara verilen addır. Evlerden çıkan gıda atıkları, bahçelerden gelen; ağaç, ot yaprak atıkları gibi atıklar evsel atıklara girmektedir. Evsel katı atıklar kısaca “çöp” dür. Nüfus artışı ve sanayileşmeye paralel olarak katı atık miktarları da artmakta ve bertaraf edilmedikleri ve doğaya bırakıldıkları taktirde çevreye ciddi zararlar vermektedirler. Evsel katı atıklar içinde şu tür atıklar bulundurur:
- Katı atık
- Organik içerikli atık
- İnorganik içerikli atık
- Ambalaj atığı
- Kağıt
- Cam
- Plastik
- Metal
- Evlerden çıkan tehlikeli atıklar
- Pil
- Boya kutusu
- Ampul
Evsel Katı Atıklar Nasıl Değerlendirilir?
Evlerde kullandığımız malzemeleri çöp kovasına atmamızla beraber, evsel katı atıkların yolcuğu burada başlıyor. Çöp poşetleriyle birlikte konteynerlere taşıdığımız çöplerimiz, çöp kamyonlarıyla birlikte de katı atık transfer istasyonlarına taşınır. Katı atık transfer istasyonlarına gelen evsel katı atıklar birikerek buradan da dorseler yardımıyla bertaraf tesislerine taşınırlar.
1- Katı Atık Transfer İstasyonu
Peki ya atıklar neden direkt bertaraf merkezine değil de katı atık transfer istasyonuna taşınırlar? Çünkü genelde büyük şehirler, kalabalık ve trafiğin yoğun olduğu şehirlerdir. Çok sayıda çöp kamyonun, atıkları taşıması demek hem trafik yükü arttıracak; hem CO2 emisyonunu, gürültü ve görüntü kirliliğini arttıracak hem de zaman ve nakitten kayıp sağlayacak. Bu yüzden bu olayların önüne geçmek için katı atık transfer istasyonlarına gereksinim duyuyoruz. Böylece çok sayıda çöp kamyonun yapacağı işi, dorse tek başına yapıyor.
2- Bertaraf Tesisi – Ambalaj Atığı
Transfer istasyonlarından çıkan atıklar, bertaraf tesislerine getirilerek biriktirme alanında toplanırlar. Bu alanda biriken atıkların içinden ilk olarak ambalaj atıklarının seçilmesi için, çöpler ambalaj atığı ayırma bölümüne yönlendirilirler. Burada çöplerin içine karışmış olan ambalaj atıkları seçilerek türüne uygun presleme alanına gönderilirler. Türlerine göre preslenen ambalaj atıkları buradan geri dönüşüm için uygun fabrikaya doğru yola çıkar ve geri dönüşümleri sağlanır.
3- Bertaraf Tesisi – Evsel Atık
Ambalaj atıklarından ayrışmış evsel atıklar ise ayrıştırma bölümüne gelerek burada özel mekanizma ve taşıma bantları sayesinde organik ve inorganik olmak üzere 2 kısma ayrılırlar. Örneğin inorganik atıklar taşıma bantlarının sol kısmına yönlendirilirken, organik atıklarda bandın sağ kısmına yönlendirilirler.
3.1- İnorganik İçerikli Evsel Atık
Sol tarafa gelen inorganik atıklar (çürümeyen ve ayrışmayan atık) ilk olarak dönen eleklere sokulur. Bu elekler üzerinde bulunan mıknatıslar bulunur ve böylece çöp içindeki tehlikeli atıklar (metal, pil vb.) ayrışmış olur. Saf konuma gelen inorganik atıklar kırıcılara gönderilerek boyutlarının minimize edilmesi sağlanır. Boyutları küçülen inorganik atıklar toplanarak çimento fabrikalarına gönderilir. Böylece inorganik atıklar da sahaya bertaraf edilmeden geri kazanımları sağlanır.
3.2- Organik İçerikli Evsel Atık
Bandın sağ kısmına giden organik içerikli atıklar ise fermantasyon tanklarına alınırlar. Tanklarda uygun ortam sağlandıktan sonra özel mikroorganizmalar tank içerisine bırakılarak sıvı ve katı besleme yapılır daha sonra tankın ağzı tamamen kapatılarak 21 gün boyunca beklenir ve böylece tanklardan metan gazı eldesi gerçekleşir. Elde edilen bu metan gazları ise yakma motorlarında yakılarak enerji üretir. Fermantasyon tanklarının içinde kalan ve fermente olan organik içerikli evsel atıklar ise 21 gün sonunda kompost halini alır. Bu kompostları ise bahçelerde gübre gibi madde olarak kullanırız.
4- Düzenli Depolama Tesisi
Tüm proseslerden geçirilen evsel atıklardan geriye posa ve belirli bir miktarda biyobozunur atık içeren ve değerlendirilemeyen atıklar kalmaktadır. Bu atıklar sızdırmazlığı sağlanan kontrol altında tutulan düzenli depolama sahalarında sahaya yerleştirilen gaz toplama sistemleri vasıtası ile oluşan metan gazının toplanması şartı ile depolanmaktadır.
Atıklar geri dönüştürülerek ve geri kazanılarak çöp olmaktan çıktı. Bununla beraber, doğaya bertaraf edilen atık miktarı önemli ölçüde azaldı. Hatta ilerleyen günlerde bir düzenli depolama tesisine dahi ihtiyaç duyulmayacak. Fakat bunun olabilmesi için halkın çöplerini kaynağında ayrıştırması ve atık türlerini birbirine karıştırmaması gerekli.
Kaynakça
ITC Türkiye / https://www.itcturkiye.com/tr
Ekolojist/ Evsel Atık Nedir?
