Lider ya da Önder, bulunduğu çevreye yarar sağlayan, çevreyi yönetebilmek için sorumluluğunu zekâ ve bilgi ile harmanlayan kişilere denir. Bu tanıma uygun kişilerin yanında insanlar kendilerini güvende hissettikleri için geleceğe dair endişe duymaz ve anlayışlı hissederler. Gerçek bir lider çevresindeki herkesi önemser ve bu amaçla çevresindekilere ilham vererek gelişimleri için yol haritası çizer.
Liderlik Nedir?
Liderlik, diğer insanları bir araya getiren ve onlara belirli bir hedefe ulaşmaları için ellerinden gelenin en iyisini yapmaları için gerekli motivasyonu sağlayan sosyal bir etkidir. Liderler resmi gücü, otoriteyi, güveni, saygıyı ve hoşgörünün tamamını içerisinde barındırır. Fakat liderler otorite ve resmi gücü temsil etmeleri sebebiyle değil, güven ve saygı sebebiyle takip edilir. Tarihteki büyük liderler düşünüldüğünde, insanların yaşam biçimini değiştiren ve onları inanılmaz başarılara iten politikacılar, komutanlar ve spesifik figürlerdir. Örneğin, başkomutan M. KEMAL ATATÜRK’ü ve Türk milletinin 1683 yılında Viyana kapılarından başlayarak, Anadolu’ya doğru süregelen 238 yıllık gerileyişin son bulduğu Sakarya Meydan Muharebesi’ni hatırlayabiliriz. Modern iş dünyasında ise Microsoft’un kurucusu Bill GATES, Apple’ın CEO’su Tim COOK ve General Motors’un CEO’su Mary BARRA örnek verilebilir.
Lider ve Yönetici Arasındaki Farklar Nelerdir?
Birbiri ile çok yakın olan bu iki kavram sık sık karıştırılır. Ya da yönetici ya da lider kavramları dışarıdan bakıldığında birbiri ile örtüşen kavramlar gibi anlaşılabilir. Hatta kurum/kuruluşlarda yönetici ve lider rolü aynı kişi tarafından üstlenilmiş bile olabilir. Fakat bu durum her zaman böyle değildir. İşin aslına bakıldığında bazı temel farklılıklar söz konusudur. Bu farklara bakıldığında;
Yönetici
- Astlarının çalıştığından emin olur.
- Rasyonel ve kontrolcü bir yaklaşım sergiler.
- Kurumsallığa ve kurumsal yapılara karşı korumacı ve sistem içerisinde kalma eğilimi gösterir.
- Kurum/kuruluştaki yönetim hiyerarşisinde ortak bir bağlantı görevi üstlenir.
- Çalışanların fiziksel ve mental sağlığını önemser.
- Kurum/kuruluşun tüm dinamiklerine hakim olmayabilir.
Lider/Önder
- Kendisini takip eden kişilere ilham kaynağı olur.
- Yenilik yapılması gereken durumlarda risk almaya yatkındır.
- Ulaşılması gereken amaç için gerektiğinde mevcut yapıların korunmasını reddeder(umursamaz).
- Bağımsız bir davranış sergiler.
- Yapılan işin sonucunu kendisinin ve ekibinin kişisel sorunlarının üstünde tutar.
- Kurum/kuruluşun tüm dinamiklerine hakimdir.
Gerçek Bir Liderin Nitelikleri Nelerdir?
Etkili bir lider olmak için, bir kişinin ekibini başarıya yönlendirebilecek ve motive edebilecek belirli becerilere sahip olması gerekir. Liderlik becerileri, bireylerin süreçleri denetlemeye, girişimlere rehberlik etmeye ve çalışanlarını hedeflere ulaşmaya yönlendirmeye yardımcı olan güçlü yanları ve yetenekleridir. Bu kapsamda bahsedilen beceriler incelendiğinde gerçek bir lider;
- Dışadönük(sosyallik, aktiflik vb.) biri olmalıdır.
- Güvenilir olmalıdır.
- Dürüst olmalıdır. Yalana karşı tahammülsüz, güçlü ahlaki ve etik değerlere sahip olması gerektiği kadar bu değerlere bağlı da olması gerekmektedir.
- Geleceğe dair geniş görüşlülük inşa edebilmeli ve bir kişinin kariyerini şekillendirme yeteneğine sahip oldukça güçlü ve etkili olması gerekmektedir.
- Empati, eleştirel düşünme, mantık kurabilme, anlama, öğrenme, akıl yürütme ve planlama becerisinin gelişmiş olması ve tüm bunları yapabilecek kadar gelişmiş bir zekâya sahip olmalıdır.
- Mevcut düzenin ötesine geçebilme ve yenilikler oluşturabilmesi için yaratıcı olmalıdır.
- Amaçlarına ulaşmak için yüksek motivasyon ve isteğe sahip olmalıdır.
- İnsanları ve ortaya çıkan farklı süreçleri yönetmekten keyif almalıdır.
- Etkili, yazılı ve sözlü iletişim becerisi gelişmiş olmalıdır.
- Öngörülemeyen sorunlarla başa çıkabilmek için kriz yönetimi becerisinin güçlü olması gerekir.
- Sorumluluk alabilme ve doğru seçimlere karar verebilme yeteneğine sahip olmalıdır.
- Kurum/kuruluştaki yöntemler, süreçler ve ekipmanlar hakkında bilgi sahibi(teknik farkındalık) olmalıdır.
- İş koordinasyonu başta olmak üzere organizasyon ve aksiyonların takibi konusunda yönetim becerilerinin yüksek olması gerekmektedir.
Nasıl Gerçek Lider Olunur?
Öncelikle insanların sizi takip etmesini sağlayabilmek için spesifik bir davranış modeline sahip olmalısınız. Örneğin, bazı davranışlarınızı ve günlük zorluklara karşı tutumunuzu değiştirmeniz gerekebilir. O zaman olaylara karşı liderlik bakış açısı kazanacak ve bu tutum etrafınızdakiler tarafından fark edilecektir.
Daha fazla sorumluluk almalısınız. Ekibe ait hataları ve başarısızlıkları yeri geldiğinde kendi hatalarınız olarak kabul edip bu hataların hesabını yönetime vererek tüm gurubun savunucusu olmanız gerekir. Çünkü gerçek bir liderin ekibinin eylemleri için sorumluluk almaya istekli olması, oldukça ayırt edici bir özelliktir.
Fikirlerinizi diğer insanlara aktarmalısınız. Yeni yaklaşımlar deneyerek sıra dışı önerilerinizi paylaştığınızda geleneksel sınırların ötesine geçmiş olursunuz. Bu sayede insanlara ilham veren ve fikirlerini takip etmek isteyecekleri bir lider olabilirsiniz.
Güvenilir ve sözlerine saygı duyulan biri olmalısınız. Bu statüye ulaşabilmek için ise adil davranan, liyakat sahibi, verdiği sözleri yerine getiren biri olmanız gerekmektedir.
Ekibiniz içerisindeki tüm çatışmaları çözebilmeli ve ekip içerisinde saygı çerçevesinde dostane ılıman bir atmosfer sağlamalısınız.
Başkalarının fikirlerini her ne olursa olsun dinlemeyi ve onların göremediklerini görmeyi öğrenmelisiniz. Çünkü yenilikçi görüşler ortaya atmak ve ekibinizin uğrunda çaba harcayacağı gelecek planlarına dair uygulanabilir ve gerçekleştirilebilir görüntüler sunabilmek faydalı olacaktır.
Özetle, gerçek bir lider olmak istiyorsan,
- Örnek birey olmalısın.
- Tevazu sahibi olmalısın.
- Doğru iletişim kurmayı bilmelisin.
- Süreçleri verimli yönetmelisin.
- Duyguları kontrol etmelisin.
- Yanlışlardan ve hatalardan gereken dersi almalısın.
- Sürekli öğrenmeye istekli olmalısın
- Gelişime açık olmalısın.
- Yaratıcı olmalısın.
- Zamanı yönetmeyi bilmelisin.
- Sorumluluk alabilmelisin.
“Liderliği tanımlamak zordur ve iyi liderliği daha da zordur. Ama insanların sizi dünyanın sonuna kadar takip etmesini sağlayabilirseniz, siz harika bir lidersiniz.” – Indra Nooyi
Kaynakça:
- www.techtarget.com/searchcio/definition/leadership-skills
- www.manpower.com.tr/blog/lider-nedir-lider-ile-yonetici-arasindaki-fark-nedir
- www.ottawa.edu/online-and-evening/blog/march-2021/8-ways-to-becoming-a-better-leader
- www.bilgipedia.com.tr/otantik-liderlik/
