Esnek üretim sistemi(Flexible Manufacturing System), imalat sistemleri arasında yer alan bir üretim şeklidir. Sistemin temel hedefi bilgisayar destekli sistemler ile kontrol edilen iş akışının gerçekleştirilmesini sağlamaktır. Esnek üretim sisteminin temel amacı üretilecek ürünü, hızlı, kaliteli ve düşük maliyet ile ortaya çıkarmaktır.
Esnek Üretim Sisteminin Özellikleri Nelerdir ?
Esneklik kelimesi sözlük anlamı bakımından, çeşitli değişken durumlara karşı uyum sağlayabilme yeteneği olarak açıklanmaktadır. Üretim metotlarında ise sistemin her türlü değişik durumlara hızlı ve etkin çözüm bulabilmesi anlamına gelmektedir. Bununla birlikte 21. yüzyılın başlarından beridir büyük çoğunlukla otomotiv ve mekanik sektöründe yaygın olarak kullanılmakta. Esnek üretim sistemi ortaya çıktığı dönemin ihtiyaçlarına uygun cevap veren sistemler olarak ön plana çıktı. Farklı ürünlerin üretilmesinde ve üretimi yapacak tezgahlarda büyük değişiklikler yapılmasına gerek kalmaması gibi avantajları mevcut. Bir nevi teknolojik gelişmelerin üretim sistemlerine olan yansıması diye nitelendireceğimiz bu sistemlerde otomasyon anlayışı hakim. Müşteri isteklerine hızlı cevap vermeyi sağlayan teknolojik ve farklı ürünlerin üretilebildiği bilgisayar kontrollü sistemler ana çalışmayı oluşturur. Genellikle otomatikleştirilmiş CNC makineleri, parça akışını optimize etmek için otomatik malzeme taşıma sistemi, malzeme akışı ve makine çalışma durumunu kontrol eden merkezi kontrol bilgisayarından oluşur.
Esnek Üretim Sisteminde Kullanılan Teknolojik Ekipmanlar
Sayısal Kontrollü Tezgahlar (CNC): Bilgisayarlı nümerik kontrol (Computer Numerical Control) günümüzde iş gücünü azaltmak amacıyla, sayısal kodlamaları kullanarak takım tezgahlarının bilgisayar yardımıyla kontrol edilmesidir. Bilgisayardaki programda, tezgahların hareketini ayarlamak için harfler ve sayılardan oluşan komutlar kullanılmaktadır.
Otomatikleştirilmiş Taşıma Sistemleri: Üretimde kullanılacak ürünlerin ham madde halinden son ürün haline gelene kadar tüm taşıma işlemini gerçekleştiren sistemdir. Otomasyon sistemlerin etkinliği ve güvenilirliği esnek üretim sistemleri için oldukça önemlidir. Temel amacı doğru miktarda ki malzemenin, istenen yere uygun zamanda üstelik minimum maliyetle aktarımının gerçekleştirilmesidir.
Bilgisayar Destekli Tasarım (CAD): Çalışanların, ürünleri üretimden önce bilgisayar ortamında tasarlayıp, işletebildikleri bilgisayar programlarıdır. CAD yazılımları ile hazırlanan ürünler her anlamda incelenir ve üretimden önce gerekli iyileştirme ve düzenlemeler yapılmaktadır. Sektöre ve üretilen ürün çeşidine göre piyasada farklı ara yüzde CAD programları mevcuttur.
Bilgisayarlı Kontrol Sistemleri: Üretimin tamamının kontrolünü sağlayan sistemlerdir. Cihaz ve sistemleri doğrudan ya da dolaylı olarak yöneten, kontrol eden cihazlardır. Üretimde iş yüklerinin dağılımı, arıza tespitleri, malzeme taşımada kontrol sağlama gibi tüm görevleri üstlenen sistemlerdir.
Yönetim Bilgi Sistemleri: Yönetimin gereksinimlerini karşılamaya yönelik insan, teknoloji ve sistem teorisini bir araya getiren sistemdir. Yöneticilerin karar vermesini kolaylaştırmak ve farklı alanlardaki bilgilerin toplanılıp raporlanması ile karar mekanizmasını güçlendirir. Düzenli raporlar, sapma raporları ve anlık raporlar olarak veriler üç ana grupta toplanmaktadır.
Esnek Üretimin Artı Yönleri Nelerdir ?
- Üretilen birim başına düşük maliyet ile verimlilik ve karlılığı arttırarak güvenli bir üretim sağlar.
- CAD/CAM işlemlerine uygulanabilirlik konusunda başarılı bir sistem olduğundan dolayı teknolojik bir üretim sağlanmaktadır.
- Stokların azaltılmasında etkisi olup aynı zamanda çalışanlarında verimliliğini arttırır.
- Üretimin teknolojik koşullarda ve otomasyon sistemleri kullanılarak yapılmasından dolayı, güvenli bir üretim ve iş ortamı sağlar.
Esnek Üretimin Eksi Yönleri Nelerdir ?
- Sistemi ilk aşamada kurmak için yüksek maliyet gerekir. Teknolojik ve bilgisayar destekli bir üretim söz konusu olduğundan sistemlerin kurulum ücretleri yüksek seviyelerdedir.
- Üretim sırasında bilgisayar kontrollü üretim kaynaklı hatalarının olması.
- Yazılımların belli bir periyotta güncellenmesi durumu ve sürekli teknolojik yeniliklere olan bağımlılık durumunun maliyetleri.
- Robot otomasyon sistemlere geçiş ile çalışan insan faktörünün az seviyelerde olmasından kaynaklı istihdam sorunları.
Kaynakça
- Modern Üretim Sistemleri, Dr. Öğr. Üyesi İbrahim Zeki Akyurt, İstanbul Üniversitesi.
- en.wikipedia.org
- investopia.com
