Esnek ambalaj sektörü ger geçen gün daha çok çeşitlenmeye ve gelişmeye devam ediyor. Bu gelişmenin ardından saklanan gerçek ise müşteri beklentileri ile açığa çıkan değişim algısıdır. Bu algının en başında ise yaşadığımız dünyanın daha yaşanabilir, daha çevreci, daha çok doğal kaynak kullanımın daha aza indirilmesi gibi sebepler yatıyor. Gıda ve gıda dışı üretim yapan firmalar ise buna kayıtsız kalamayıp müşteri beklentisini maksimum düzeye çıkarıp maksimum kazanç(maddi ve manevi) sağlamayı hedefliyor. Bu yolda yapılan bir çok çalışma ise esnek ambalaj sektöründe plastikler yerine alternatiflere (örneğin kağıt) yönelmek, veya bir hammaddeyi başka bir esnek ambalaj hammaddesi(örneğin Alüminyum yerine Metalize edilmiş plastikler) ile değiştirmek (replacement) oluyor. İşte bu yazıda özellikle esnek ambalaj sektöründe oldukça yaygın kullanılan ve tercih sebepleri saymakla bitmeyen Alüminyum ve onun neden bir başka hammadde ile değiştirilmek istendiğine değineceğiz fakat çok derine inmeden öncelikle gelin birlikte Alüminyum dünyasına ve onun özelliklerine bir göz atalım:
Değerini Kendi Belirleyen Element: Alüminyum
Esnek ambalaj sektörüne indirgemeden önce Alüminyuma genel bir gözle baktığımızda kendisinin aşağıdaki özelliklere sahip olduğunu söyleyebiliriz:
*Yerkabuğunda en çok bulunan (ağ. %8,3) metal alüminyumdur.
*Alüminyum tüm elementlerin içinde en çok bulunan 3. elementtir (Oksijen ve silisyumun ardından).
*Yoğunluğu çeliğin yalnızca 1/3’ü kadardır (2,71 g/cm³ ).
*%100 geri dönüşüme uygun bir metaldir.
*Diğer konvansiyonel mühendislik alaşımlarına göre oldukça gençtir.
*Oksijene ilgisinin (afinite) yüksek olması nedeniyle yerkürede saf olarak değil oksit ya da silikat bileşikleri halinde bulunur.
Alüminyumun kullanım alanlarına bakıldığında ise oldukça geniş yelpazede kendisinden faydalanıldığı yadsınamaz bir gerçektir. Başlıca:
*Mutfak folyosu (hemen hemen her evde bulunan)
*Esnek ambalaj ( gıda ve gıda dışı bir çok sektörde)
*Düz kapak (konserve gıdalar en bilineni)
*Buruşuk Kap/Düz kenarlı Kap ( hazır yemek sektöründe yaygındır)
*Sigara folyosu (tütün ürünlerinde sıkça rastlanır)
*Blister (ilaç endüstrisinde baş tacı)
*İçecek şişe etiketleri/ kapakları ( su, ayran vs. kapakları örnektir)
*İzolasyon ( inşaat, havacılık gibi sektörlerde yaygın)
*Isı değiştiriciler (elektrik sanayisi)
Alüminyumu hazır gıda sektöründe temsil eden en bilinen iki malzeme saklama kapları ve buruşuk kap olarak bilinen ürünlerdir.
*Saklama kapları; pişmeye hazır etler, sütlü tatlılar, donmuş tatlılar, sıcak yemekler veya bunlara benzer ürünleri işlemek, paketlemek ve servis etmek amacı ile gıda sektöründe yaygın olarak kullanılırlar.
*Smoothwall olarak tanımlanan saklama kabı uygulaması yaygın kullanılan buruşuk kaba göre her yıl tüketimi hızla artan bir ürün türüdür. Buruşuk kaba kıyasla daha estetik bir görünüm arz ettiği ve üst kapağın “lidding film” adı verilen bir filmle heat seal edilebilmesi sebebiyle artan bir tercihle kullanılmaktadır.
*Bu ürünler folyo halinde belirli enlerde ve kalınlıklarda bobin halinde üretilerek, yüzeylerine şekillendirmeyi kolaylaştırıcı kaydırıcı uygulaması ile birlikte buruşuk kap veya smoothwall malzeme formunun oluşturulduğu üreticilere verilmektedir.
Esnek Ambalajlarda Alüminyum
Yukarıda sayılan genel özelliklerinden sonra daha spesifik olarak esnek ambalaj sektöründe Alüminyum’a göz attığımızda(esnek ambalaj sektörü folyo diye adlandırır) kullanım sebeplerini şu şekilde sıralamak yanlış olmayacaktır:
*Mükemmel bariyer özelliği (diğer ambalaj malzemelerine göre(kağıt, plastik vb…) oksijen ve nem geçirgenliği en az olan malzemelerdir.)
*Gıda ile temasa uygunluk
*Isıl performans
*Kendine has şeklini koruma özelliği (dead-folding)
*Geri dönüşüme uygunluk
*Yansıtıcılık
*Gofrajlanabilme
*Kimyasal kararlılık
*İletkenlik
*Baskı ve laminasyona uygunluk
*Mekanik özellikler
*Albeni efektine sahip oluşu(parlak veya mat etkisi)
Alüminyum folyo; 2,71 g/cm³ yoğunluğa sahip,6 ila 150 mikron kalınlığında ince bir metal tabakadır. Genellikle esnek ambalaj sektörü 7, 9 ve 12 mikron kalınlıklar kullanmayı tercih eder. Hafif, ince ve yüksek bariyer özelliklerine sahip oluşu ve ürünleri dış etkenlerden koruması en büyük artısı olarak gıda sektöründe hanesine yazılır. Buna karşın bu elementin gıda sektöründe yaşattığı en önemli zorluklar ise; başlıca gıda üretim hatlarında metal detektör kullanımına kısıt getirmesi ve diğer hammaddelere nazaran pahalı olması olarak sıralanabilir. Bu kısıtları aşmak isteyen üretici firmalar ise çözümü saf alüminyum folyo yerine metal ile(çoğunlukla Alüminyum teller) ile muamele edilen plastiklerde aramaktadır. Albeni etkisi, elde edilebilirliği ve fiyatının daha makul olması Metalize plastikleri cazip kılsa da bariyer anlamında standart metalize plastiklerin Alüminyumun oldukça gerisinde kaldığı görülmektedir. Bu bilgiyi destekleyen iki farklı geçirgenlik değeri tablosu aşağıda okuyucuların dikkatine sunulmuştur:
1-Oxygen Transmission Rate (Oksijen Geçirgenlik Değeri)
2-Water Vapor Transmission Rate (Su Buharı Geçirgenlik Değeri)
Gelecekteki trendler, yenilikçi çözümler ve sürdürülebilirlik üzerine odaklanan müşteri beklentilerini karşılamak isteyen üretici firmalar da artık daha inovatif, daha koruyucu metalize plastiklere göz kırpıyor ve bunun için ambalaj üreticilerine da başka bir iş alanı, uğraş pazarı çıkartıyorlar. Bu alanda yapılan çalışmalar artık bariyerli kağıtlar, bariyeri arttırılmış özel filmler, kaplama ile bariyer özellikleri iyileştirilen plastikler gibi çok farklı alanlara yayılmaya başladı. Bütün çalışmaların tek amacı ise Alüminyum folyonun karakterine benzer veya yakın, daha da önemlisi maliyeti daha düşük olan bir hammaddeyi Alüminyumun tahtına oturtmak ve o tahtın sahibi olmak. Herkes için kazan-kazan olarak görülen bu ilerlemelerin gıda sektörünü nereye getireceğini, müşterilerin ve paketlenen gıdaların Alüminyum folyo yerine kullanılan Metalize plastiklere nasıl tepki vereceği ise zamanla daha net anlaşılacaktır.
Kaynakça:
* Henkel Flexible Academy
* https://www.assanaluminyum.com/tr-tr/sektorler/ambalaj/esnek-ambalaj
