Nedir Ne İş Yapar?
Elektrik mühendisliği; elektrik, elektronik ve elektromanyetizma temelinde çalışan donanım ve sistemlerin geliştirilmesini üstlenen kapsamlı bir mühendislik disiplinidir. Bu dalın uzmanları; elektrik enerjisinin üretiminden dağıtımına, son kullanıcıya ulaştırılmasından verimli kullanımına kadar tüm süreçlerde kritik roller üstlenirler. Bu bağlamda elektrik mühendisleri; karmaşık sistemlerin tasarımı, projelendirilmesi, denetimi ve sürdürülebilir bakımı konularında yetkinlik sahibi olan profesyonellerdir.
Elektrik Mühendisliğinin Tarihçesi
Elektrik mühendisliğinin bir bilim dalı olarak ortaya çıkması yaklaşık 19.yüzyılın ortalarına dayanmaktadır. Bilinen ilk uygulamalar, ilk mühendis ve ortaya çıkışları şu şekildedir:
İlk Elektrik Mühendisi: Bu unvan genellikle Sir Francis Ronalds’a atfedilir. Ronalds, 1816 yılında (Morse’dan çok önce) çalışan bir elektrikli telgraf sistemi kurarak bu alanda öncü olmuştur. Şekil-1’de telgraf sistemine ait bir şema yer almaktadır.
İlk Uygulamalar: 1837 yılında Samuel F.B. Morse tarafından telgrafın icat edilmesi, elektriğin iletişimdeki ilk ticari başarısı olarak kabul edilir.
Maxwell Denklemleri: 1864 yılında İskoç fizikçi James Clerk Maxwell, elektriğin ve manyetizmanın temel yasalarını matematiksel bir formda birleştirmiştir. Bugün mühendislik öğrencilerinin yakından tanıdığı bu denklemler, bölümün teorik temellerinden birini oluşturmaktadır.
Hangi Alanlarda Çalışmaktadırlar?
- Projelendirme ve Tasarım: Fabrika, bina, endüstriyel kurum veya kuruluşlar ve şehir altyapıları için elektrik projelerini çizer ve hesaplamalarını yapabilirler (Yük analizi, gerilim düşümü gibi).
- Üretim ve Dağıtım: Enerji santralleri, elektrik dağıtım-iletim şirketlerinde sistemlerin kurulumu, yönetimi (Kesinti anındaki bakım onarım çalışmaları gibi).
- Otomasyon ve Kontrol Sistemleri: Fabrikalarda yer alan otomasyon sistemlerindeki PLC, SCADA, DCS gibi sistemlerin kurulması ve yönetilmesi.
- Bakım ve Onarım: Elektrikli veya elektronik cihazlarda meydana gelen arızaların tespiti ve onarımı.
- Test ve Kalite Kontrol: Üretilen, tasarlanan veya geliştirilen sistemlerin güvenlik / kalite standartlarına uygun halde kullanımı ve bunların test edilmesi.
İş Olanakları Hangi Sektördedir?
Elektrik mühendisleri, aynı Elektronik veya Haberleşme mühendisleri gibi oldukça geniş bir çalışma alanına sahiplerdir. Hem özel sektörde hem kamuda görev alabilirler.
Özel Sektör:
- Ar-Ge sektörü (Ar-Ge merkezleri, Teknopark, Ar-Ge firmaları vb.),
- Elektrik İletim ve Dağıtım şirketleri,
- Savunma Sanayi / Havacılık firmaları,
- Üretim firmaları, (gıda, demir-çelik, makine, çevre, kozmetik, bilgisayar vb.)
- Otomotiv sektörü,
- Haberleşme ve Medya,
- Enerji Santralleri,
- İnşaat Sektörü
Kamu Kurumları:
- Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı,
- Sağlık Bakanlığı,
- Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı,
- Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı,
- Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
gibi kamu kuruluşlarında da çalışabilmektedirler.
Elektrik Mühendisliği ve Elektronik Mühendisliği Arasındaki Farklar Nedir?
Elektrik ve elektronik mühendisliği çoğu zaman birbiriyle karıştırılsa da odak noktaları ve uygulama alanları bakımından birbirlerinden ayrılırlar.
1. Odak Noktaları ve Ölçek
- Elektrik Mühendisliği: Temel olarak “güç” ile ilgilenir. Elektrik enerjisinin büyük ölçekli üretimi, şalt sahaları üzerinden iletimi ve şehir bazında dağıtımı bu branşın ana konusudur. Yüksek gerilim hatları, devasa jeneratörler ve trafolar elektrik mühendisinin çalışma sahasıdır.
- Elektronik Mühendisliği: Daha çok “bilgi” ve “sinyal” ile ilgilenir. Elektrik enerjisini kullanarak verinin işlenmesi, devre tasarımı ve haberleşme sistemleri üzerine yoğunlaşır. Akıllı telefonlardan savunma sanayiindeki radar sistemlerine kadar geniş bir yelpazeyi kapsar.
2. İmza Yetkisi ve SMM Durumu
Mesleki pratikteki en büyük farklardan biri Yüksek Gerilim (YG) imza yetkisidir.
- Elektrik Mühendisleri; eğitim süreçlerinde aldıkları yüksek gerilim, elektrik iletimi ve dağıtımı gibi uzmanlık dersleri sayesinde bu alanlarda temel yetkinliğe sahiptirler. Mezuniyet sonrası EMO (Elektrik Mühendisleri Odası) tarafından verilen Yüksek Gerilim İşletme Sorumluluğu ve SMM (Serbest Müşavir Mühendis) sertifikalarını alarak; yüksek gerilim tesislerinde çalışma, teknik sorumluluk üstlenme ve resmi projelere imza atma yetkisi kazanırlar. Bu yetki, onları enerji şebekelerinin yönetimi ve ağır sanayi tesislerinin elektriksel tasarımı süreçlerinde vazgeçilmez kılar.
- Elektronik Mühendisleri: Müfredatlarında YG dersleri bulunmadığı sürece bu alanlarda yetki kullanamazlar. Çalışma alanları daha çok düşük gerilimli cihazlar ve yazılım odaklı sistemlerdir.
- Elektrik-Elektronik Mühendisleri: Her iki disiplinin derslerini de aldıkları için her iki alanda da uzmanlaşma şansına sahiptirler. Ancak YG alanında yetki alabilmeleri için mezuniyet aşamasında gerekli dersleri (Elektrik Makineleri, YG Tekniği vb.) tamamlamış olmaları gereklidir.
Hangi Bölüm Sizin İçin Daha Uygun?
Karar verme aşamasındaysanız ilgi alanlarınıza göre şu ayrımı yapabilirsiniz:
| İlgi Alanınız | Önerilen Bölüm |
| Enerji üretimi, santraller, şebeke yönetimi ve yüksek gerilim sistemleri | Elektrik Mühendisliği |
| Devre tasarımı, robotik, gömülü sistemler, yazılım ve mikroçipler | Elektronik Mühendisliği |
| Her iki alana da ilgi duyuyor ve esnek bir kariyer yolu arıyorsanız | Elektrik-Elektronik Mühendisliği |
Kısaca, elektrik üretimi, dağıtımı, iletimi vb. alanlar ilginizi çekiyorsa elektrik mühendisliği tercih etmenizi, cihaz tasarımı, yazılım ve elektronik vb. alanlar ilginizi çekiyorsa elektronik mühendisliği sizin için daha uygun bir seçenek olacaktır.
Ama karar veremedim henüz hem elektrik hem elektronik anlamda kendimi geliştirebilirim ilgim var diyorsanız da Elektrik Elektronik Mühendisliği okuyabilirsiniz.
Sonuç olarak; sektörde bu iki dal iç içe geçmiş olsa da uzmanlaşmak istediğiniz nokta yetkilerinizi belirleyecektir. Elektrik mühendisliği daha “makro” seviyedeki güçle, elektronik mühendisliği ise daha “mikro” seviyedeki veri ve kontrolle ilgilenir.
