Dünya’nın Manyetik Alanı Değişiyor!

Dünya’nın manyetik alanı, yeryüzünün yaklaşık 3200 km altında ve yaklaşık 5700°C’ de sıvı demirden ve devasa okyanustan oluşur. Sıvı demirin hareketi sonucu bir akım oluşur ve bu akım manyetik alan oluşturur. Oluşan bu manyetik alan ise yüklü manyetik alanlardan geçerek elektrik akımı yaratır. Manyetik alan bu geri besleme mantığı üzerine kuruludur. Dünya’nın merkezindeki bu manyetik alan kuzey ve güney kutuplarının dev bir mıknatıs gibi çalışmasına sebep olur.

Manyetosfer olarak bilinen bu alan, aslında bizi güneş rüzgarları gibi ciddi tehlikelere karşı koruyor.  Sıvı demirin yerkürenin çekirdeğine doğru hareket etmesiyle değişen manyetik alan, araştırmalara göre son 10 yılda hiç görülmediği kadar hızlı değişti.

Sürekli yer değiştiren manyetik kuzey kutbunun değişim yönünü tahmin etmek mümkün değilken değişim hızının sabit olduğu görüldü.

Peki bu değişimin etkileri nelerdir?

Navigasyon

Google Haritalar gibi uygulamalar tarafından yaygın şekilde kullanılan Dünya’nın manyetik alanı değiştikçe bu haritalarda zamanda ve mekanda değişiklikler olduğu gözlendi.  

Dünya Manyetik Modeli (WMM) 2015 yılında güncellendi ve bunun 2020 yıla kadar geçerli olması öngörülüyordu. Ancak manyetosferde meydana gelen değişimlerin hızı Dünya Manyetik Modeli’ni tekrar güncelleme ihtiyacı doğurdu. Nature dergisine göre araştırmacılar Dünya Manyetik Modeli’nde navigasyonda hatalar oluşturabilecek kadar önemli boyutta değişimler olduğunu belirtti.

Uydu Güvenliği

Manyetik alan yeryüzüne eşit olmayan şekilde dağılıyor ve zayıf geldiği yerlerde daha az koruma sağlıyor. Özellikle yüksek rakımlı bölgeler güneş rüzgarlarına daha çok maruz kalmış oluyor. Araştırmacılara göre bu tarz yerlerde bulunan hava ekipmanları, uydu ve teleskopların zarar görme ihtimali daha yüksek.

Aynı zamanda bu değişim kutupların yer değiştirmesinin habercisi olabilir.

Hayvanlar Üzerindeki Etkisi

Yönlerini jeomanyetizm kullanarak bulan arı, somon, kaplumbağa, kelebek, balina, bakteri ve güvercin gibi hayvanların bu değişimden etkilenmesi bekleniyor.

Yapılan farklı bir araştırmada kelebeklerin bulutlu günlerde bile güneye doğru uçabildikleri görülmüş. Yani güneşi pusula gibi kullanan kelebekler güneş olmadığında da yönlerini bulabiliyor. Araştırmacılar laboratuvar ortamındaki kelebeklerin etraflarındaki manyetik alan değiştirildiğinde kelebeklerin de yön değiştirdiklerini gördüler. Bu sebeple Dünya’nın manyetik alanının değişimi hayvan göçlerini etkileyebilecekken çevredeki manyetik kirlilik de hayvanları rahatsız ederek göçlerini etkilemektedir.

Bilim insanları manyetosferdeki bu değişimin sebebi henüz bulamadı.

Kaynak

• bbc.com