Dört zamanlı motor, tüm çalışma çevrimini tamamlamak için emme, sıkıştırma, yanma ve egzozu içeren bir içten yanmalı motor olarak ifade edilir. Piston, bir çalışma döngüsünü tamamlamak için kullanılan silindirde iki tam tur dönüşe sahiptir. Çevrim, krank milinde 720 derece açı yapan minimum iki tam tur gerekir.
Dört Zamanlı Benzinli Motorların Çalışma Sırası
1- Emme: Yakıt-hava karışımının silindire alınması
2- Sıkıştırma: Silindire alınan havanın sıkıştırılması
3- Yanma: Sıkıştırılan yakıt-hava karışımının buji kıvılcımı yardımıyla yakılması
4- Egzoz: Silindir içinde kalan artık gazların dışarıya atılması
Dört Zamanlı Dizel Motorların Çalışma Sırası
1- Emme: Silindire temiz havanın alınması
2- Sıkıştırma: Silindire alınan havanın sıkıştırılması
3- Yanma: Sıkıştırılan havanın üzerine yakıtın enjektörle püskürtülerek yanması
4- Egzoz: Silindir içinde kalan artık gazların dışarıya atılması
Çalışma prensibi
Motorun bir döngüsünü yukarıda anlatılan 4 aşamada tamamlamasından dolayı bu tip motorların ismi 4 zamanlı motordur. Hareket halindeki benzinli bir araçta bu döngü kullanım devrine göre dakikada ortalama 2.500-3.500 defa tekrarlanır. 2 zamanlı motorlara göre daha verimli olan 4 zamanlı motorlar günümüzde en çok yaygın içten yanmalı motor tipidir.
Motorlarda güç üretimi önce yakıtın içindeki kimyasal enerjinin ısı enerjisine dönüşmesi, sonra da bu ısı enerjisinin pistonu harekete geçirmesiyle gerçekleşir. Sırasıyla bir dört zamanlı motorda bu işlem şu aşamaları izler:
- Motor çalışma evresi başlamadan önceki basınç-hacim durumu ilişkisi ve parça isimleri şekildedir.
- Yakıt ve hava karışımı pistonun dışarı hareketiyle dolar.
- Karışım pistonun içeri hareket etmesiyle sıkışır.
- Sıkışmış karışım benzinli motorlarda bir kıvılcım ile tutuşur, dizel motorlarda ise yüksek basınç ve sıcaklık altında kendiliğinden tutuşur ve yanma gerçekleşir. Son olarak yanma sonucu açığa çıkan enerji ile piston dışarı doğru hareket eder. Bu sayede krank şaftı döndürülür ve kinetik enerji elde edilmiş olur.
- Pistonun geri dönüşü sırasında egzoz valfı açıktır ve egzoz gazları pistondan dışarı çıkar. Döngü böylece başlangıç konumuna gelir ve ilk aşamadan itibaren işlemler tekrar eder.
Dört Zamanlı Motorların İki Zamanlı Motordan Farkları
Dört zamanlı motorlar iki zamanlı motorlara oranla daha az yakıt tüketir.
İki zamanlı motorlarda yakıtla beraberin 1/20 oranında yağda ilave edildiğinden onlara kıyasla yağ tüketimi yoktur.
İki zamanlı motorlarda aynı hacimde ki dört zamanlıya göre daha fazla güç elde etmek mümkün olsa da uygun karışım yeterli olmadığı için bu mümkün değildir.
Dört zamanlı motorların diğerine kıyasla devir sayıları daha düşüktür.
Kaynakça
https://engineeringlearn.com
https://www.aydinsari.com.tr
https://www.denizcilikbilgileri.com
