Debriyaj pedalına bastığınızda arabanın içinde neler olduğunu hiç merak ettiniz mi? Veya manuel şanzımanlı arabadaki vitesi değiştirmeden önce neden debriyaj pedalına basmanız gerekiyor? Bu yazıda bu sorulara cevap arayacağız.
Bir debriyaj ihtiyacını anlamak için, önce içten yanmalı motor kullanan arabanın anatomisini anlayalım. İçten yanmalı motorlar çok sınırlı bir tork bandına sahiptir ve bu nedenle, tahrik tekerleklerinin hızını verimli bir şekilde değiştirmek için içten yanmalı motorlu araçların bir şanzıman sistemine ihtiyacı vardır. Bu şanzımanın kullanımı, motorun optimum devir aralığında çalıştığından emin olur ve vitesi sürüş koşullarına göre değiştirerek şanzıman sürüş tekerleği hızlarını kontrol etmeye yardımcı olur.
Neden Debriyaja İhtiyaç Duyarız?
Bu vites değişikliklerini yapan bir manuel şanzımanlı arabada bunu yapmak kolay değildir. Manuel şanzımanla yumuşak bir vites değiştirme yapmak için şanzımana giden motor gücü kesilmelidir. Bu vites değişimi için motoru kapatmak pratik değildir. İşte tam da debriyaj bu amaç için kullanılır. Kısacası, debriyaj, motoru kapatmadan şanzımana giden güç akışını kesen bir mekanizmadır. Nasıl çalıştığını anlayalım.
Debriyaj Çalışma Prensibi
Debriyajın ana parçası, her iki tarafta da yüksek sürtünme malzemesi ile kaplanmış bir diskten oluşur. Basitleştirilmiş bir debriyaj diski burada gösterilmektedir.
Bu disk volanın üzerine oturur; debriyaj diskine harici bir kuvvet bastırırsa, debriyaj diski de sürtünme kuvveti nedeniyle volanla dönecektir. Şanzımanın giriş mili diske bağlıdır. Böylece diske harici bir kuvvet uygulandığında, motor gücünün iletim sistemine iletileceği anlamına gelir. Bu dış kuvvet bir baskı plakası ile sağlanır: yay sistemi; Bu sistemin kapağı, volana sıkıca tutturulmuştur. Böylece baskı plakası sürtünmeli kavrama diskine sıkıca bastırılır ve motor gücü şanzıman sistemine iletilir.
Peki, güç ayrılması bir debriyaj ile nasıl yapılır? Ayrılma amacıyla, baskı plakasına özel bir yay tipi sokulur. Bu yay, bir diyafram yayı olarak bilinir. Bu diyafram yayını daha iyi anlamak için, diyafram yayının bu dairenin etrafına sabitlendiğini varsayın. Bu durumda, yayın bölümünün gösterildiği gibi bastırırsanız, dış bölüm ters yönde hareket etmelidir. Diyafram yayı, baskı plakası ve kapak arasına oturur.
Bu yapıyı daha iyi anlamak için montajın bir kesitini alalım. Diyafram yayının dış kısmı, basınç diskine bağlanır. Bu, gösterilen şekilde iç kısma basarsanız, basınç diskinin sürtünme diskinden uzağa hareket edeceği anlamına gelir. Böylece güç akışı şanzımana devam etmeyecek.
Debriyaj pedalına bastığınızda olan tam olarak budur. Bir hidrolik sistem, debriyaj hareketini diyafram yayın merkezine aktarır; diyafram yayına basıldığında, güç akışı kesilir. Bu süre zarfında vites değişikliği yapabilirsiniz; debriyaj pedalı vites değişiminden sonra serbest bırakılır ve güç akışı tekrar devam eder.
Helezon Yayı Kullanımı
Debriyaj diskinde birkaç helezon yay görülebilir. Bu yayların amacı nedir? Bunlar motor gücü çıkışındaki dalgalanmaları ve titreşimleri düzeltmek için kullanılır. Bağlantı göbeği ve diskin doğrudan bağlı olmadığı açıktır. Motor gücü önce diske ulaşır, sonra yaylara ve son olarak da çıkış göbeğine geçer. Bu, yayların motordaki güç akışı dalgalanmalarının çoğunu sönümleyeceği ve araca hareket aktarımının daha yumuşak olacağı anlamına gelir.
Kaynak: learnengineering.org
