Çarpışma testleri, otomotiv sektörü için çok büyük önem arz ediyor. Bir aracın güvenliğini sorgularken genellikle EuroNCAP’ten ne kadar yıldız almış, diğer testleri nasıl geçmiş diye ufak çaplı bir araştırma yaparız. Bu yazımda çarpışma testlerinin tanımından, yapılan testlerden ve bu testleri yürüten kuruluşlardan bahsedeceğim.
Çarpışma Testi Nedir?
Çarpışma testleri çeşitli ulaşım modları veya ilgili sistemler ve bileşenleri için çarpışmalara uygunluk ve çarpışma uyumluluğunda güvenli tasarım standartlarını sağlamak amacıyla yapılan bir yıkıcı test çeşidi olarak tanımlanıyor. Testler bir ivme ölçer ve çarpışma testi mankenlerinin (Dummy) kullanılmasıyla gerçekleşiyor. Eskiden Dummy yerine domuz ve kadavralar kullanılmış. Maliyetli bir iştir, buna örnek olarak Koenigsegg markasını verebiliriz. Diğer şirketler gibi çarpışma testlerine araç ayırmadıkları ve sınırlı sayıda üretim yaptıkları için, testler sonucunda dağılan araç tekrar tekrar toplanıyor. Buna rağmen Koenigsegg bu testlerde gayet başarılı.
Çarpışma Testleri Türleri Nelerdir?
- Önden Çarpma Testleri: Çoğu insana çarpışma testi diye sorulduğunda ilk akla gelendir. Araçlar belli bir hızda beton bir duvara çarpıştırılır.
- Moderate Overlap Testleri: Arabanın ön kısmının sadece bir bölümünün bir bariyere çarpıştırılmasıyla gerçekleşir.
Small Overlap Testi - Small Overlap Testleri: En “kanlı” geçen çarpışma testlerinden biridir. Arabanın ön kısmının %15-20’lık bölümünün direk veya ağaç gibi bir nesneye çarpması durumu incelenir.
- (Side-Impact) Yan çarpma Testleri: Aracın yandan gelen darbelerle gelen kazayı ne kadar sönümleyebildiği ölçülür.
- Poll-Darbeli Testler: Aracın yan tarafında küçük bir orana büyük miktarda kuvvet uygulayan zorlu bir test.
Çarpışma Testi Türleri
- (Roll-Over) Devrilme Testleri: Bir otomobilin (özellikle tavanı tutan sütunlar ) dinamik bir etkide kendisini destekleme yeteneğini test eder.
-
(Roadside Hardware) Yol Kenarı Donanım Çarpışma Testleri: Çarpma bariyerlerinin araç yolcularının yol kenarındaki tehlikelerden korunmasını sağlamak ve ayrıca rayların, işaret direklerinin, hafif direklerin ve benzeri nesnelerin araç yolcuları için aşırı bir tehlike oluşturmamasını sağlamak için kullanılır.
- (Old vs. New) Eski yeniye karşı: Genellikle eski ve büyük bir otomobili küçük ve yeni bir otomobile, veya aynı araba modelinin iki farklı nesline karşı çarpıştırılır. Bu testler, çarpışmaya duyarlılıktaki gelişmeleri göstermek için yapılır.
- Bilgisayar Modeli: Maliyetler nedeniyle, mühendisler genellikle canlı testler yapmadan önce araç ya da bariyer tasarımlarını geliştirmek için bilgisayar modellerini kullanarak birçok simülasyonlu çarpışma testi gerçekleştirir.
- Kızak Testi: Hava yastıkları ve emniyet kemerleri gibi bileşenleri test etmenin uygun maliyetli bir yoludur. Bir aracın koltuğunun boyun korumasını değerlendirmek için de kullanılabilir.
Bu Testleri Hangi Kuruluşlar Sağlıyor?
Çarpışma testleri kıta kıta yayılmış durumdadır. En çok bilinen olarak EuroNCAP gösterilebilir. EuroNCAP, Avrupa pazarındaki otomobillerin güvenlik
performanslarını değerlendiren bir kuruluştur. 1996 yılında kuruldu. 1997 yılında ilk sonuçlarını yayınladı. 1997 yılında ilk yayınlanan sonuçlardan sonra EuroNCAP çok fazla tepki aldı. Araba Üreticileri EuroNCAP’i ve testlerini ağır bir şekilde eleştirdi. Ortaya atılan bir diğer iddia ise biri değerlendirme kriterlerinin çok aşırı olması sebebiyle hiç bir arabanın yolcu koruması açısından dört yıldız bile alamayacağı yönündeydi.
EuroNCAP Üreticilerin Gözünde Nasıl Kabul Görmeye Başladı?
Haziran 2001’de Renault Laguna EuroNCAP testlerinden beş yıldız alan ilk araç olarak tarihe geçti. Böylece EuroNCAP, testlerde beş yıldızın imkansız olmadığını kanıtlamış oldu. Bu yaşananlardan sonra otomotiv üreticileri EuroNCAP’i kabul ettiler. 2003 yılında EuroNCAP çocuk koruma derecelendirmesini sundu. 2008’de ilk kez Pikaplar test edilmeye başlandı. 2011 yılında ESC sistemi derecelendirmeye dahil edildi ve bir yıl sonra ESC zorunlu hale getirildi. Aynı zamanda 2011 yılında Hibrit ve Elektrikli araçlar için güvenlik testleri yapıldı. 2017 yılında ise Fiat Punto 2012’den sonra tekrar teste sokulmuş ve EuroNCAP tarihinde ilk 0 yıldız alan araç olmuştur.
EuroNCAP Yıldızları Neleri Temsil Ediyor?
- 5 Yıldızlı Güvenlik: Çarpışma korumasına yönelik toplam iyi performans. Sağlam çarpışmadan kaçınma ekipmanı ile donatılmış.
- 4 Yıldızlı Güvenlik: Çarpışma korumasına yönelik toplam iyi performans; ilave çarpışmadan kaçınma teknolojisi mevcut olabilir.
- 3 Yıldızlı Güvenlik: Yolcu koruma konusunda ortalama ile iyi arasında ancak çarpışmadan kaçınma teknolojisi yok.
- 2 Yıldızlı Güvenlik: Nominal çarpışma koruması ancak çarpışmadan kaçınma teknolojisi yok.
- 1 Yıldızlı Güvenlik: Marjinal çarpışma koruması.
Diğer Sağlayıcı Kuruluşlar:
- LatinNCAP: Latin Amerika ve Karayipler için, tüketicilere otomobil modellerinin piyasadaki güvenlik seviyeleri hakkında bağımsız ve şeffaf bilgiler sunmaktadır.
- KNCAP: Kore için çarpışma testlerini yürüten kuruluş.
- JNCAP: Japonya için çarpışma testlerini yürüten kuruluş.
- ANCAP: Avustralya ve Yeni Zelanda’daki tüketicilere güvenlik derecelendirmeleri yayınlayarak bağımsız araç güvenliği bilgileri sağlar.
- C-NCAP: Çin yeni araç değerlendirme programı olarak bilinir. Çin Otomotiv Teknoloji Araştırma Merkezi tarafından testleri yürütülmektedir.
- AseanNCAP: Küresel yeni araç değerlendirme programı ve Malezya Karayolları Güvenliği Araştırma Enstitüsü (MIROS) tarafından 7 Aralık 2011 tarihinde yeni araç değerlendirme programının yükselmesi için kurulmuştur.
- IIHS-HLDI: Amerika’da 1959 yılında kuruldu. Diğer NCAP kuruluşları gibi aynı amaçla yani kazalar sonucu yaralanmaların ve maddi hasar miktarı oranını azaltmak için çalışır.
- GlobalNCAP: Global NCAP tüm NCAP programları arasında işbirliği için bir platformdur. Amacı ise Birleşmiş Milletler’deki en önemli motorlu taşıt güvenliği standartlarının evrensel olarak benimsenmesini teşvik etmektir.
- BNVSAP: Bharat Yeni Araç Güvenlik Değerlendirme Programı (BNVSAP) Hindistan’da satılan otomobiller, güvenlik dereceleri açısından yıldızlar ile değerlendiren kuruluştur.
Kaynakça:
www.globalncap.org
www.iihs.org
auto.howstuffworks.com
www.unece.org
www.howsafeisyourcar.com.au
www.ancap.com.au
en.wikipedia.org
www.c-ncap.org
www.euroncap.org
www.kncap.org
www.car.go.kr
www.nasva.go.jp
