Otomobillerde güvenlik sistemleri aktif ve pasif sistemler olmak üzere ikiye ayrılırlar. Aktif güvenlik sistemleri kazanın olmasını engellemeye çalışır. Bunlara örnek olarak ABS, ESP gibi sistemler gösterilebilir. Pasif güvenlik sistemleri ise kaza meydana geldikten sonra araçta bulunan yolcunun en az etkilenmesini sağlar. Hava yastıkları, emniyet kemerleri gibi sistemler buna örnek olarak verilebilir. Pasif güvenlik sistemlerinden biri ise çarpışma kutularıdır. Aşağıdaki görselde kırmızı ile işaretli olanlar çarpışma kutusudur.
Çarpışma Kutusu Nedir?
Çarpışma kutuları (Crashbox) önden veya arkadan çarpma olduğunda çarpışmayı karşılayan ve çarpışmadan ortaya çıkan enerjiyi sönümleyerek kaza sırasında yolcunun daha az zarar görmesini sağlayan bir parçadır. US-NCAP’e göre çarpışma kutuları, yaklaşık 18-19 kJ’lük bir enerjiyi üzerine alabiliyor. Bu 
sayı araç tamponlarında da aynıdır.
Çarpışma Kutuları ve AR-GE
Çarpışma kutuları otomobil sektöründe önemli bir yere sahip. Bunun için çarpışma kutuları için belirli AR-GE çalışmaları sürdürülüyor. Bu çalışmalarda kutuların dış çerçevelerinin kalınlığı, geometrik şekilleri ve içine doldurulan malzeme gibi çeşitli özellikler hakkında araştırmalar yapılıyor. Bu kutuların içine genellikle metalik köpük malzemeler koyuluyor. Çarpışma kutularının tek kötü özelliği araca ekstra ağırlık yapmasıdır.
Ağırlık Eklenmesine Rağmen Neden Hala Çarpışma Kutuları Kullanılıyor?
Ağırlık eklenmesine rağmen hala çarpışma kutularının kullanılmasının nedeni, aşağıdaki grafikte gizlidir. Grafiğin altında kalan alan bize sönümlenen enerji miktarını veriyor. Otomobil üreticileri güvenliği ön planda tutmak istedikleri için çarpışma kutularının ağırlığı çok büyük bir problem yaratmıyor.
Çarpışma Kutularının Enerji Sönümleme Kapasitelerini Belirlemek İçin Neler Yapılıyor?
Çarpışma kutularının enerji sönümleme kapasitelerini belirlemek için iki ayrı yöntem vardır. İlki deneysel yöntemler, ikincisi ise mühendisliğin vazgeçilmezi, bilgisayar ortamındaki simülasyonlardır.
Deneysel yöntemler ise kendi içinde ikiye ayrılır. Bunlar:
- Yavaş basma ve
- Dinamik testlerdir.
Yavaş Basma Testi
Yavaş basma testinde bir sabit ve hareketli plak arasına koyulmuş çarpışma kutusu preslenir. Burada kutu deforme olur. Ardından deformasyona uğrayan kutunun ne kadar çok enerji sönümleyebildiği hesaplanır. Bu şekilde deney sonlanır.
Dinamik Testler
Dinamik testlerde ise kutuların üzerine bir ağırlık bırakılıyor. Bu adımdan sonra kutunun ne kadar zarar gördüğüne bakılır ve enerjiyi ne kadar sönümleyebildiği ölçülür. Yavaş basma testine göre daha iyi sonuçlar veren bir testtir.
Kaynakça
- omd.org.tr
- www.sciencedirect.com
- www.elsevier.es
- www.researchgate.net
