Busbar, elektrik sistemlerinde büyük miktarlarda akım taşıyan metal çubuklardır. Elektriğin dağıtımı için prefabrik ve modüler bir sisteme sahiptir. Yaygın olarak büyük sanayi tesislerinde bunun yanı sıra; tersaneler, oteller, alışveriş merkezleri ve benzeri tesisler, trafolar, sanayilerin montaj ve bakım atölyeleri, depolar ve laboratuvarlar gibi pek çok alanda bu sistemlere ihtiyaç duyulur. Genellikle bakır veya alüminyum malzemeden yapılırlar ve çoğu zaman yalıtımı yoktur. Bu sayede baraların uzunluğu boyunca herhangi bir yerden gücün kesilmesi kolay olur. Baraların boyutu ve kullanım ömrü, onların kullanım yerine ve malzemeye bağlı olarak değişiklik gösterir.
Busbar Sisteminin Faydaları;
- Maliyeti düşük ve kurulumu basittir.
- Projelerde hızlı kurulum ve ayrıca kesinti süresi olmadan güç ekleme veya kaldırma gibi kolaylıklar sunar.
- Rutin bakım gerektirmez ve genişletme veya yeniden modelleme imkanı sunar.
- Kurulum malzemesi azdır ve malzemeler yeniden kullanılabilir olduğu için çevre dostu sistemlerdir.
- Bu sistemlerde kablo bulunmadığı için kablolardan kaynaklı arızalar meydana gelmez.
- Makineler için anında enerji iletimi sağlar.
- Görünüm olarak daha modern bir görüntü sunar.
- Esnek bir sistemdir.
- Metal yapısı sayesinde mekanik darbelere karşı dayanıklıdır.
- Kalabalık ve dağınık kablo yapısını önler.
- Hava izolasyonlu sistemlerde izolatörler iletkenleri birbirinden ayırır.
- Bu sistemlerde galvanizli sac, gövde topraklama hattı görevi yapar.
- Busbar sistemindeki bileşenler halojen free özelliktedir. Bu özelliği sayesinde yangın esnasında sistem üzerindeki elemanlar yangından zehirli gaz çıkarmaz.
Çeşitleri
Malzemeye, boyuta veya kullanım yerine göre çeşitli sınıflandırmalar yapmak mümkündür. Kullanım yerlerine göre çeşitleri şu şekilde sunabiliriz:
-
Feeder Busbar Sistemi
Feederler, bir güç sisteminde elektriğin geçtiği güç hattıdır. Trafo merkezinden gelen gücü farklı dağıtım noktalarına iletir. Sistem üzerinden çıkış alınmaz. Busbar sistemi, trafo ve pano gibi ünitelere bağlantı modülleri ile bağlanır. Trafo–ana dağıtım panosu arasındaki ana besleme hatları, panolar arasındaki kuplaj hatları vb. yani bir tesisteki yüksek güçlü bir bölge panosunun ana merkezden beslenmesi gibi örnek uygulama alanları vardır.
-
Bolt-on Busbar Sistemi
Bolt-on busbar sistemlerinde ek noktaları üzerinden akım alma çıkış kutuları ile enerji almayı sağlar. Busbar sistemindeki ek noktalarından akım alınması gereken durumlarda ve direkt besleme yapılacak yerlerde tercih edilir. Ek noktasına 160 A – 1000 A arasında akım alma kapasitesine sahip çıkış kutuları takılarak güvenli bir şekilde enerji çıkışı oluşur. Bolt-on busbar sistemleri 800 – 6000 A arası akım değerlerindedir.
-
Plug-in Busbar Sistemi
Sisteminin gövdesi üzerindeki akım alma (Plug-in çıkış) pencereleri üzerinden akım alma çıkış kutuları ile enerji alınmasına imkan veren busbar sistemleridir. Enerjisinin kesilmesine gerek kalmadan plug-in çıkış pencerelerine
32 A- 400 A arasında akım alma kapasitesine sahip çıkış kutuları takılarak güvenli bir şekilde enerji çıkışı sağlar. Bu sistemler makinelerin sık yerleştirildiği uygulamalar için geliştirilmiştir. Bunun yanı sıra priz noktalarının sık olması, boyutlarının küçük olması ve gerilim düşümlerinin mümkün olan en düşük seviyelerde olması gibi avantajları sayesinde daha da yaygınlaşmıştır. Çeşitli boyutlarda endüstriyel tesislerin ve binaların ihtiyaçlarını karşılayabilmek kadar 40 A ile 5000 A arası akım değerlerinde üretilir.
-
Aydınlatma Sistemleri
Aydınlatma dağıtım baraları tesislerdeki aydınlatma armatürlerinin beslenmesi için prefabrik aydınlatma dağıtım sistemleridir. Armatürlerin montajını, bakımını ve yer değiştirmesini yapmak çok pratik ve kolaydır. Busbar gövdesi üzerindeki çıkış noktalarındaki armatür çıkış fişleri ile aydınlatma ünitelerini besler. Uygun faz sırasına ait çıkış fişi seçilerek faz gruplaması ya da dengeli yükleme imkânı sağlar. Ayrıca basit ve modüler armatür askı klipsleri ile armatürleri busbar gövdesine taşır. Aydınlatma dağıtım busbarları genellikle 25 A ile 40 A arasında akım değerlerinde üretilir.
-
Trolley Busbar Sistemleri
Trolley busbar sistemleri, hareket eden makinalara enerji vermek üzere tasarlanmıştır. Busbar dan enerji aktarımını sağlayan akım alma arabası, hareket eden sistemlere mekanik olarak bağlıdır ve sistem ile birlikte hareket ederek kesintisiz enerji aktarımını sağlar. Klasik sistemlerdeki askılı ve makaralı kablo ile enerji dağıtımında karşılaşılan problemleri ortadan kaldırır. Trolley busbar sistemleri, sistemlerin ihtiyacına göre 3, 4 veya 7 iletkenli olarak 35 A ile 500 A arasında akım değerlerinde imal edilir.
Kaynakça:
- https://www.eleksa.com.tr
- https://www.se.com/tr
- http://www.crossmars.com
- https://www.wikipedia.org/
