Kendimizi tanımamızı sağlamak, bakış açımızı değiştirmek, düşünme biçimimizi ve beynimizi geliştirmek, öğrenmek, yaşayamayacağımız hayatları tatmak ve zaman yolcuğu yaptırmak gibi pek çok güzelliği olan kitap okumak pek çoğumuzun yapıyor olmaktan çok yapıyor olduğunu söylemekten zevk aldığı bir aktivite. Satın alıyoruz ya da e-kitap indiriyoruz ancak bunu yaparak sadece bir gün okuyacağımız ümidiyle yüreğimize su serpiyoruz. “Ben mühendisim, kitap okumanın bana bir faydası yok” gibi bahanelere sığınanlar, oku”MUŞ” gibi yapanlar ve vakitsizlikten yakınanlar… Sebepler (bahaneler) ne olursa olsun bir gerçek var ki yeterince ne kitap ne makale okuyoruz ne de okumanın kıymetini tam kavramış değiliz.
Bugün imrenerek baktığımız, ilham alınan insanlar listelerine giren ve başarılı olan bazı isimler var; Mark Zuckerberg, Jef Bezos, Waren Buffett, Elon Musk ve Bill Gates gibi. Bu insanların hepsinin bazı yönlerle farklı başarı formülleri olsa da ortak noktaları da var. Bu ortak noktalardan biri ve belki de en önemlisi de kitap okumak. Bu isimlerden biri olan Bill Gates kendine ait bloğunda her yıl okuduğu, en sevdiği kitapların listesini yayınlıyor. Yakın zamanda da MIT Technology Review’a verdiği röportajda bu yıl çığır açtığını düşündüğü 10 teknolojik gelişmeyi ve bunları seçmesine yardımcı 10 favori kitabından bahsetmiş. Haydi, bu röportaja birlikte bakalım. (Parantez içinde bulunan alıntılar tahmin edebileceğiniz üzere Bill Gates’in bu kitaplar hakkında belirttiği fikirler.)
“Ne zaman bir şeyi daha iyi anlamak istesem, bir kitap seçerim. Okumak, ister küresel sağlık, kuantum bilgisayar ya da dünya tarihi olsun fark etmeksizin yeni bir konu öğrenmek için favori yöntemim. İşte, bu yılki 10 çığır açan teknoloji listesi için tercihlerimi belirlememe yardımcı olan 10 kitap.”
Bill Gates
1- Life 3.0 (Hayat 3.0)- Max Tegmark
“Yapay zekanın dünyayı nasıl şekillendirdiği hakkında tartışmak isteyen kim varsa bu kitabı okumalı. Tegmark, bilimsel bir yaklaşım izliyor. Bunu ya da bunu yapmamız gerektiğini söyleyerek çok fazla zaman harcamıyor ve sonuç olarak Life 3.0 bu konuda müthiş bir bilgi birikimi sunuyor.”
Bu kitabın aynı zamanda Elon Musk’ın da favorileri arasında olduğunu ekleyelim. Ne yazık ki bu kitabın Türkçe çevirisi veya basılı versiyonu henüz ülkemizde bulunmamaktadır.
2-Should We Eat Meat? (Et yemeli miyiz?)- Vaclac Smil
“Smil’in yazdığı her şeyin büyük bir hayranıyım. Bu konuda tartışılan et ve süt alternatiflerinin küresel beslenme alışkanlıklarında bir değişiklik yapacağı konusunda süpheci. Bu noktaya katılmayabiliriz, ama Smil’in gezegeni yok etmeden dünyayı nasıl besleyeceğine dair söyleyecek zekice şeyleri olduğunu düşünüyorum.”
Endüstriyel et üretiminin dünyaya etkilerinin, en az çevreye zararla nasıl et üretebileceğimizin ve etin ne olduğunun tartışmasını yapan bu kitap hatta bu yazarın hiçbir kitabı ne yazık ki yine ne türkçe ne de basılı olarak bulunabiliyor (ingilizce e-kitap versiyonu da biraz tuzlu gibi görünüyor). Ancak hakkında daha fazla bilgi edinmek isteyenler Bill Gates’in kendi bloğunda yayınladığı yazıya ve yazarın fikirlerinin yer aldığı kendi sitesine ve internetteki videolara bakabilirler. Ayrıca Çek asıllı yazar, enerji, nüfus ve çevre değişimi, yemek üretimi gibi konularda interdisipliner araştırmalar yapan bir bilim insanı ve Bill Gates’in kitap listelerinde en sık yer alan yazarlardan biri.
3-I Contain Multitudes(Mikrobiyota)- Ed Yong
“Mikroplara hayran kaldım ve insan bağırsakları her türlü tıbbi sorunu çözmenin anahtarı olabilir. Yong’un yaptığı, sindirim sistemimizde yaşayan bakterilerin yetersiz beslenmeyi önlemek için nasıl manipüle edilebileceği hesabını özellikle merak ettim.”
Türkçe basımı bulunan bu kitabın arka kapağında aynı zamanda Bill Gates’in “Bilim yazarlığının zirvesi” yorumu da yer alır. Özellikle biyolojinin son dönemde gözde konularından biri olan yararlı mikroplar ve ikinci beyin denilen bağırsağı anlatır.
4- The Emperor of All Maladies (Tüm Hastalıkların Şahı)- Siddharta Mukherjee
“Bu Pulitzer Ödüllü kanser “biyografisi”, geçtiğimiz yüzyılda hastalıklarla mücadelede kaydedilen ilerlemenin güzel bir anlatımı. Ortaya çıkan bilimsel gelişmelerden bazıları, bu yılın çığır açan teknolojileri listesinde yer alan bazı aşılar gibi diğer çığırlara yol açmıştır.”
Listede yer alan basılı ve çevrilmiş hali bulunabilir kitaplardan biri. Bir Amerikalı onkolog olan yazar kanser ve kanserle olan mücadelenin tarihini gerçek kesitlerle harmanlayarak ele almış. Yazarın Gen ismiyle basılmış ve çevrilmiş bir kitabı daha mevcut.
5-Behind the Beautiful Forevers(Güzel Sonsuzların Ardında)-Katherine Boo
“Boo’nun, Mumbai’deki bir gecekondu mahallesindeki hayat hikayesinin derinlemesine anlattığı bu kitap, teknoloji hakkında bir kitap listesi için garip bir seçim gibi görünebilir. Fakat belki de dünyanın sağlık sorunlarına karşı gördüğüm en net görüşü sunuyor. Bu, tuvaleti yeniden icat etmek isteyen herkes için çok önemli.”
Ne yazık ki Bill Gates’in listesindeki kitapların kimisi gibi bu kitabı da henüz basılmış ve Türkçe bulmak mümkün değil (Hiç değilse ben bulamadım). Aynı zamanda bu kitabın yazarı da bir önceki kitabın yazarı gibi Pulitzer ödülüne sahip.
6-Homo Deus- Yuval Noah Harari
“Harari, hastalık, açlık ve savaşın olmadığı kasvetli bir geleceği anlatıyor- ama tanrı gibi seçkinlerin ve süper zeki robotların, insanlığın geri kalanının gereksiz olduğunu düşündüğü bir gelecek. Böyle bir distopyayı önleme şansı konusunda olduğundan daha iyimserim. Yarının zorluklarını çözmeyi düşünüyorsanız, Harari bu düşünce için harika bir vaha öneriyor.”
Bu kitap çevrilmiş ve basılmış olmaktan da öte Türkiye’de de uzun bir dönem çok satanlar listesini süsledi. Geleceğe dair bugün geliştirilen ve planlanan teknolojilerden yola çıkarak tahminlerde bulunan Harari’nin kitabı pek çok açıdan karamsar bir bakış açısına sahip olsa da dünyamızın ve teknolojinin evrildiği yön konusunda çoğunlukla haklı. Bu kitaptan yola çıkarak biz bu ilerleyen yönde akıntıya dahil olup rahatça ilerlemek için (akıntının tersine kürek çekmektense) ne yapabiliriz üzerine düşünüyor insan ve kendini geleceğe dair sorgulamadığı pek çok konuda sorguluyor. Yazarın ayrıca Homo Sapiens ve bu yıl çıkan 21. Yüzyıl için 21 Ders isminde 2 kitabı daha bulunmakta.
7-Enlightenment Now (Şimdi Aydınlanma)- Steven Pinker
“Bu konuyla ilgili açılış makalemde, inovasyonun yaşam kalitesini iyileştirmeyi nasıl giderek daha fazla hedeflediğini yazıyorum. Pinker, Enlightenment Now’da (ki kendisi favori kitabım olur) bunun nedenini açıklıyor. Dünyanın nasıl ve neden daha iyi bir hale geldiğini açıklamak için 15 farklı ilerleme ölçütüne bakıyor.”
Bu kitabı Bill Gates bloğunda ayrıca ele almış. Homo Deus’un aksine bu kitap şimdi ve gelecek için çok daha pembe, çok daha olumlu bir bakışa sahip. Kitabın yazarı Steven Pinker evrimsel psikoloji ve bilgisayarlı zihin kuramı savunucusu bir deneysel psikolog ve bilişsel bilimci. Yazarın bu kitabı şu anlık çevrilmiş olmasa da Türkçe’ye çevrilmiş başka kitapları bulunmakta. Aynı zamanda Bill Gates, yazarın başka bir kitabı hakkında Twitter’da üniversite öğrencilerine, eğer hepinize birer mezuniyet hediyesi verecek olsaydım bu şimdiye dek okuduğum en ilham verici kitap , olan The Better Angels of Our Nature: Why Violence Has Declined olurdu demiş ve bunun üzerine bu kitap birdenbire Amazon’da çok satanlarda 2.sıraya yükselmiştir.
8-Sustainable Energy- Without The Hot Air (Sıcak Hava Olmadan- Sürdürülebilir Enerji)- David MacKay
“Enerjinin nereden geldiğini, nasıl kullanıldığını ve yeni kaynaklara geçişte hangi zorlukların bulunduğunu öğrenmekle ilgileniyorsanız, bu kitabı şiddetle öneriyorum- ve listemdeki bir sonraki kitaptan daha fazla yararlanmanıza yardımcı olacak.”
9-Energy Myths and Realities (Enerji Mitleri ve Gerçekleri)- Vaclav Smil
“Smil, günümüzdeki enerji altyapımızın devam edeceğini ikna edici bir şekilde savunuyor. O ve ben, karbon altyapısını azaltırken aynı zamanda mevcut altyapıyı kullanabilen nükleer enerjinin onlarca yılca önemli bir elektrik kaynağı olacağına inanıyoruz.”
Bu Vlaclav Smil’in 2.kitabı ve ilk kitap (ve yazarın diğer kitapları) gibi bu kitabı da çevrilmiş ve basılı bulmak şimdilik mümkün değil gibi görünüyor.
10- The Most Powerful Idea in the World (Dünyadaki En Güçlü Fikir)- William Rosen
“Yeniliklerin dünyayı nasıl değiştirdiğini ve zaman içinde nasıl geliştiğini anlamak için, Rosen’ın buhar makinesinin kapsamlı geçmişi, bulabileceğiniz en iyi kitaptır.”
Listede yer alan pek çok kitap gibi bu kitap da bir basıma ve Türkçe çeviriye sahip değil.
Bence bu listeden kitaplar bir yana 2 önemli fikir çıkarabiliriz. İlki, hepimiz vakitsizlikten yakınarak kitap okumazken ve çok kısıtlı konularda okurken Bill Gates gibi insanların çeşitli konular hakkında yüzlerce sayfalık kitaplar okuyabilecek zaman bulması belki de biraz bizim vakitsizliğimizin bahane olduğunu gösteriyor. İkincisi ise, listede görüldüğü üzere kitapların çok az bir kısmına Türkçe olarak ulaşabiliyoruz. Lisan bilmeden ulaşabileceğimiz ve bilerek ulaşabileceğimiz bilgiler ve sınırlar arasındaki fark da işte böyle.
Kaynakça:
https://www.technologyreview.com/s/612950/10-of-bill-gatess-favorite-books-about-technology/
