Yazar: Talha SEVİNÇ

Günlük hayatımızda kullandığımız ve çalışma prensibi elektronik haberleşme üzerine olan televizyon, Wi-Fi, GSM gibi elektronik yapılar belirli özellikte elektriksel sinyal üretir. Bu özelliklerin en temeli frekanstır. Elektronik cihazların günlük hayatımızda bulunmadığı yer neredeyse yok. Buna rağmen bu sinyaller birbiri ile nasıl karışmıyor olabilir? Bu sorunun cevabı filtre devreleri. Filtre Nedir? Farklı frekanslara sahip sinyallerden belirli bir frekans bandını geçirirken geri kalan bandları geçirmeyen elektronik devrelere filtre devresi denir. Bu işlemde tasarlanan filtre, yapısına göre farklı frekansta sinyaller çıkışa yansıtır. Bu yapılar, günümüz elektroniği için çok kritik bir öneme sahip. Pek çok farklı amaç doğrultusunda kullanılan bu devreler ağırlıklı olarak haberleşme…

Geçmişten günümüze kadar bilgi ve veri iletimi her daim hayatımızın vazgeçilmez parçalarından biri olmuş ve olmaya devam ediyor. Özellikle günümüz teknolojisinde veri iletiminin güvenliği çok büyük bir öneme sahip. Veri iletiminde, iletilecek veriyi şifreleme  ve alıcı tarafından şifreli veriyi çözme işlemi için kriptoloji bilimi kullanılıyor. Şimdi bu alanın tarihine ve derinliklerine biraz daha yakından bakalım. Kriptoloji Nedir? Kriptoloji, bir şifre bilimidir. Kişiler arasında sağlanması gereken iletişim verilerinin belli bir algoritma çerçevesinde şifrelenmesini, şifrelenmiş verinin alıcı tarafına iletilmesini ve alıcı tarafından şifrelenen bu verinin doğru bir şekilde deşifre edilmesi ile uğraşır. Günümüz teknolojisinin göz kamaştırıcı seviyelere ulaşması, beraberinde güvenlik zafiyetini ortaya…

Bileşik sayısal devrelere hafıza oluşturma amaçlı geri besleme ekleme sonucu ardışıl devreler oluşur. Ardışıl devreler ise kendi içerisinde senkron ve asenkron devreler olacak şekilde ikiye ayrılmaktadır. Bu iki sistem, çalışmasının tetiklenmesi doğrultusunda birbirinden ayrılır. Şimdi bu sistemlere bir göz atalım. Clock Nedir? Dijital sistemlerde çalışma hızını belirten, aynı zamanda işlemcilerin içinde bulunan, devreye gerekli iş yapma kabiliyetini sağlayan kare dalga sinyalidir. Bu kavram, bilgisayarlarımızdan telefonlara, tabletlere kadar içerisinde işlemci bulunduran tüm sistemler için şarttır.  İşlemci, bir işi yerine getirmek için belli komutlara sahiptir. Komutlar, ‘clock’ sinyali sayesinde işleme alınıp işlenmektedir. Asenkron Devre Bir sistemin sıralı devre olması için en…

Günümüzün en önemli teknolojilerinin başında gelen işlemcilerin her biri farklı özelliklere sahip. Her işlemci, donanımsal özellikleri ile birbirinden ayrılabilir. İşlemcilerin birbirinden ayrıldığı önemli noktalardan biri de sahip oldukları komut işleme mimarileri. Günümüzde işlemcilerin kullandığı öncü iki farklı mimari bulunur. Bu mimariler RISC ve CISC mimarileridir. CISC Mimarisi İki mimarinin de çıkış yaptığı yıllara bakılırsa CISC mimarisi daha eski bir mimari. “Complex Instruction Set Computer” açılımına sahip. Türkçe’ ye ise “Kompleks Komut Seti Bilgisayarı” olarak çevrilebilir. Bilgisayarların ve dijital elektronik ürünlerinin henüz yaygınlaşmaya başladığı 70’ li yıllarda, teknolojinin o dönem özelinde yeniliği ve gelişme seviyesinin başlangıç aşamasında olması , beraberinde…

İnsan hayatının vazgeçilmez parçaları arasında elektronik cihazlar büyük bir öneme sahip. Bu cihazları gün içerisinde neredeyse her an kullanıyoruz. Dikkat etmek gerekirse bu cihazlar, kullanıcıdan aldığı başlangıç talimatından sonra yapması gereken işlemleri kendi kendine kavrıyor ve işlem yapmaya başlıyor. Burda bize düşen görev ise cihaza sadece başlaması için gerekli talimatı vermek ve arkamıza yaslanmak. Peki bu cihazlar, nasıl oluyor da tıpkı biz insanlar gibi bir beyine sahipmiş gibi işlem basamaklarını sırasıyla takip edip yapacakları işi kusursuz bir şekilde yerine getiriyor? Bu sorunun cevabı bünyelerinde barındırdığı gömülü sistemler. Gömülü sistemler için içerisinde bulunduğu sisteme akıllılık özelliği getiren sistem diyebiliriz. Şimdi bu…

Hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline gelen bilgisayar içerisinde bir çok bilgi ve belgeler bulunur. Aynı zamanda bilgisayarın kendini çalıştırabilmesi, işlevleri yerine getirebilmesi için içerisinde bulunması zorunlu olan yapılar mevcut. Verilerin dijital ortamda tutulabilmesi için ise bellek yapılarına ihtiyaç var. Bilgisayarda bellek tipleri ROM, RAM, PROM, EPROM, EEPROM, Flash Memory, Önbellek olarak sayılabilir.  Bu yazımızda bellek türlerinden biri olan ROM yapılarını inceleyeceğiz. ROM kelimesi,  “Read Only Memory” açılımına sahipken dilimize “Sadece Okunabilir Bellek” olarak çevrilebilir. İsminden anlaşılacağı gibi sadece okuma izni verilen, yazmaya izin vermeyen bir bellek türü. ROM bellekler, yapılarına göre farklı çeşitlere ayrılabilir. Bu yapılar; 1-)ROM 2-)PROM 3-)EPROM 4-)EEPROM…

Günümüzün en önemli isteklerinin başında taşınabilir elektronik cihazlar geliyor. Evde, işyerinde, otobüste, yolda, kısacası her yerde çalıştırma imkanı olan cihazlar isteniyor. Taşınma imkanı olan cihazların ise bir bataryaya ihtiyacı bulunuyor. Günümüzde bu işlev için yoğun olarak lityum iyon pil teknolojisi kullanılıyor. Yeniden şarj edilme imkanı olan pillere ikincil pil ismi verilir. Lityum iyon piller de bu kategoride yer alır. Deşarj olduktan sonra şarj edilerek kullanılabilirler. Şarj işleminden sorumlu üç ana bileşen görev alır. Anot, katot ve elektrolit. Aynı zamanda yardımcı eleman olarak, anot ve katotu gerekli durumlarda birbirinden ayıran bariyerler kullanılmaktadır. Anot malzeme negatif elektrot, katot malzeme ise pozitif elektrot…

Günümüzün en önemli ihtiyaçlarından biri şüphesiz iletişim. Bu kavram, insan hayatında olduğu gibi teknoloji alanında da vazgeçilmez bir gereç konumunda. Hayatımızın vazgeçilmez parçalarının başında gelen bilgisayarlar da birbirleri ile haberleşme gerçekleştiriyor. Haberleşme sistemleri için ise belli bir protokole ihtiyaç duyulur. Bu protokolün adı ise TCP/IP protokolü. TCP/IP,”Transmission Control Protocol/Internet Protocol” kavramının kısaltmasıdır ve bilgisayarlar ile veri iletme/alma birimleri arasında bir sistem oluşturarak , cihazlar arasında veri iletişimini olanaklı kılan iletişim protokollerinin geneline verilen bir ifadedir. Bu protokol, veri alma/verme işlemleri sırasında yapılacak işlemlerin kurallarını belirler. TELNET, dosya alma/gönderme protokolü, elektronik posta iletişim protokolü(SMTP), TCP/IP protokollerinden birkaç tanesidir. Çalışma Prensibi…

Dijital sistemlerde kullanılan en önemli sinyal kare sinyaldir. Bu sinyal sadece lojik-1 ve lojik-0 dan  oluşur. Elektronikte lojik-1, sistemin yapısına göre 3.3 ve ya 5 volt olur. Lojik-0 ise referansa göre toprak olarak kabul edilir. Peki dijital bir sistemden sadece lojik-1 ve ya lojik-0 değil de, bu iki değer arasında gerilim elde etmek istersek ne yapabiliriz? Dijital sistemden analog bir değerde çıkış almak isteniyorsa, modülasyon tekniklerinden darbe genişlik modülasyonu tekniği uygulanabilir.   Kare Dalga Bu tekniği anlamak için, ilk olarak kare dalga incelemesi yapalım. Bir kare dalga, yukarıda bahsedildiği gibi 1 ve 0 lojik seviyelerden meydana gelir. Bir sinyalde ise…

Günümüz elektroniğinde en önemli kavramlarının başında sinyal kavramı bulunuyor. Sinyal olarak ifade edilen şey, aslında bilgi parçacıklarının taşındığı bir elektriksel işaret ve bu kavram sayesinde, elektronik cihazlar, çevresi ile iletişim halinde olup yapılacak işleri ve bu işleri yapması gereken zamanları belirliyor. Ama sorun şu ki çevremizde bulunan her sinyal aslında analog yapıda ve bilindiği üzere bilgisayar ve türevleri olan yapılar dijital bir yapıda çalışıyor. Bilgisayar ve ya herhangi bir mikrodenetleyicinin dış ortamda bulunan analog sinyali işleyebilmesi, yorumlayabilmesi için bu sinyali dijital ortama çevirmesi gerekiyor. Bu işlem için analog-dijital dönüştürücü kullanılıyor. Öncelikli olarak analog ve dijital sinyal kavramları incelenirse bu çevrim…