Geçtiğimiz on yıl içerisinde Dünya alüminyum talebi, hızla artan nüfus, şehirleşme ve küresel ısınma etkisi ile %65 ‘lik bir artış göstermiştir. Talebe paralel artan üretim sonucunda, alüminyumun boksit olarak çıkarılmasından nihai ürünlere dönüştürülmesine kadar dünyada strateji pazarını belirleyen en önemli unsur olmuştur. Alüminyum pazarındaki stratejilerin daha kolay anlaşılabilmesi için değer zincirinin her halkasına ayrı bir bakış açısıyla bakmak ve değerlendirmek gerekmektedir.
BOKSİT
Alüminyum doğada boksit cevheri olarak bulunmaktadır.Bilinen dünya boksit rezervleri 2010 yılı itibarı ile yaklaşık 38 milyar tondur. Dünyada on ülke dünya boksit rezervlerinin %87sine sahiptir.
Türkiye’de ise bilinen boksit rezervleri dünya rezervlerinin binde 1,8’i gibi oldukça küçük bir kısmını oluşturmaktadır.(yazımın sonunda bu durumu sorgulayacağınızı düşünüyorum.)
Bu gerçeklerin yanı sıra Birleşmiş Milletler (UN) verilerine göre gelecek 10 yıl içerisinde dünya nüfusunun 7,5 milyara çıkması beklenmektedir. Bu artıştan büyük payı, Asya, Afrika ve Güney Amerika ülkelerinin alacağı öngörülmektedir. Alüminyum talebi açısından gelecek 10 yıl içerisinde bu bölgelerde artış görülmesi beklenmektedir. Gayri safi milli hâsıla açısından bakıldığında Kuzey Amerika ve Avrupa alım gücü açısından en zengin pazarlar olarak göze çarpmaktadır ve talep açısından lider konumlarını korumaları beklenmektedir. Şehirleşme açısından ise Asya’nın 2020 yılına kadar%43’den %49’a çıkarak en fazla şehirleşen bölge olması beklenmektedir. Onu sırası ile Afrika ve Orta Doğunun takip etmesi beklenmektedir. Tüm bu göstergeler gelecek 10 yıl içerisinde alüminyum talebinin tüm dünyada %100 oranında artacağına işaret etmektedir.
DÜNYA ALÜMİNYUM TİCARETİNDE TÜRKİYENİN YERİ
Türkiye, alüminyum pazarında değer zincirinin dördüncü halkasında yer alan yarı mamul alüminyum üretimi ile ön plana çıkmasıyla beraber ülkemiz dünya sıralamasında 2010 yılı alüminyum ihracatında 20. sırada yer almıştır. Türkiye’nin 2010 yılı toplam alüminyum ihracatı 500.000 tonu aşmıştır. Üretilen alüminyum ürünlerinin %50’den fazlasını ihraç edildiği bilinmektedir.
TÜRKİYE BOKSİT YATAKLARI
Türkiye boksit yatakları çoğunlukla güneyde ve batıdan doğuya uzanan bir kuşak içinde bulunmaktadır. Bunların en önemlileri Milas (Muğla)çevresinde (zımpara yatakları ile birlikte bulunur), Akseki (Antalya) -Seydişehir (Konya), İslahiye (Gaziantep) ,Payas (Hatay), Alanya(Antalya),Yalvaç(Isparta), Akşehir-Seydişehir(Konya), Adana, Kahramanmaraş, Kokaksu(Zonguldak) boksit yataklarıdır.
Akseki-Seydişehir Boksit Yatakları; Türkiye’nin boksit rezerv ve üretimi bakımından en önemli bölgesidir. Bölgede irili ufaklı yüzü aşkın boksit cevherlenmesi izlenmektedir fakat bunların ancak yüzde 20 kadarı ülkemize ekonomik katkı sağlamaktadır.
Değerli okur, veriler incelendiğinde boksit maden yataklarımızın ülkemiz ekonomisine %100 katkı sağlamadığını görmekteyiz. Bu durum dünyada insan sayısının artmasıyla beraber üretimin artmasını getirecek ve ülkemiz açısından sorunlar yaratabilecektir. Yorum sizlerin…
Şekilde ülkemizin 2020 yılında alüminyum imalatına dair ithalat beklenti oranlarını görmekteyiz, maden yatakları zengin cennet ülkemizin bu yatakları tam anlamı ile kullanıp ülkemiz ekonomisine %100 katkı sağlaması ve oranların böyle artarak gitmesi ümidi ile..
Kaynakça: TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası
TMMOB Metalurji ve Malzeme Mühendisleri Odası
