Amortisör (Şok) ve Strut (Payanda)günlük hayatımızda çukurlardan ve kötü yollardan geçildiğinde sürüşlerin yumuşatılması amacıyla kullanılır. Her ikisi de sürüşlerin yumuşatılmasında etkili olsalar da amortisör ve payanda terimi aynı şey değildir. Amortisör ve payandalar oldukça farklı roller oynayan iki farklı araç bileşenidir. Bu yazımda her birinin tam olarak ne olduğuna, ne yaptığına ve nasıl farklılık gösterdiklerine değineceğiz.
Amortisör Nedir?
Amortisörler birçok sürücünün sıklıkla başvurduğu gibi, bir aracın süspansiyon sisteminin önemli bileşenidir. Farklı arazilerde sürüş sırasında aracın yayları ve süspansiyon sistemi üzerindeki etkiyi kontrol etmekle görevlidir.
Amortisörler tekerleklerin sıçramalarını isteyebilecek herhangi bir kuvveti veya enerjiyi sönümleyerek yol boyunca her zaman teması sürdürmesini sağlamak için tasarlanmıştır. Bu nedenle, amortisörsüz bir araç kullanılması , küçük taşlara veya yüzeylere çarpıldığında bile düzensiz titreşimlere neden olur. Bu da arazilerden ilerlerken arabanın yoldan sekmesine yol açar.
Bir aracı amortisörsüz sürmek mümkün olsa da, sürüşler onlarsız oldukça rahatsız edici hale gelir. Bununla birlikte, amortisörler aracınızda hayati bir rol oynar ve bu nedenle kaliteli olması önemlidir.
Strut (Payanda) Nedir?
Payandalar, bağımsız süspansiyon sistemleri kullanan birçok modern araçta bulunan yaygın sürüş sönümleyicileridir. Süspansiyon sisteminin ayrılmaz bir parçasıdır. Geleneksel süspansiyon sistemlerinde üst bilyalı eklem ve üst kontrol kolunun yerini alırlar. Ek olarak, payandalar süspansiyon sistemini ve yayı desteklerken lastikleri de hizada tutar.
Bu nedenle payandalar araç taşımayı, sürüş konforunu, direksiyonu ve frenlemeyi etkiler. Payandaların olmaması lastiklerin düşmesine neden olabilir, yani araç hareket edemez. Direksiyonu imkansız hale getirir.
Amortisör ve Payanda Arasındaki Temel Farklar
Payandalar ve amortisörler birçok benzer işleve hizmet etse de, çeşitli yönlerden farklılık gösterirler.
1.Yapı
Bu iki bileşenin yapısı aralarındaki birincil ve en belirgin farktır. Payanda süspansiyon sistemine yerleşik bulunan bir parça iken amortisör araca eklenen ekstra bir parçadır.
Amortisörler
- Bobin
- Piston
- Hidrolik sıvı
olmak üzereüç ana bileşene sahiptir. Piston, tekerlek bir yarığa veya çukura çarptığında engebeli hissi en aza indirmek için bobini yavaşlatmak için hidrolik sıvıya baskı uygular.
Üç tipte amortisör bulunur.
- Tek Tüp Amortisör
- Çift Tüp Amortisör
- Bobin Üzerinde Bulunan Amortisör.
En temel payanda yapısı
- Bobin Yayı
- Payanda Muhafazası
- Sönümleme Ünitesi
olmak üzere 3 bileşen içerir. Bobin yayı aracın ağırlığını desteklerken, payanda gövdesi montaja yapısal destek verir ve sönümleme ünitesi süspansiyon ve yay hareketlerini kontrol eder.
2. Değiştirme Kolaylığı
Amortisörler oto dükkanında veya temel mekanik becerilere sahip olunduğunda evde değiştirilinebilir.
Amortisörlerin aracın hareketi üzerinde minimum etkiye sahip olduğu göz önüne alındığında değiştirilmesinde çok az risk taşır. Öte yandan, payandaların değiştirilmesi oldukça karmaşık olabilir ve doğru yapılmazsa potansiyel olarak tehlikeli yaratır. Çünkü payandalar aracın tekerlek ve kamber açılarını etkiler ve payandaların konumu doğru değilse bu özellikler değişebilir. Bu nedenle, bir payanda değişimi her zaman bir tekerlek hizalaması ile birlikte oluşur.
3. Maliyet
Amortisörlerin ve payandaların maliyeti büyük ölçüde satın alınan türe ve modele bağlıdır. Ancak amortisörler payandalara döre daha uygun fiyatlıdır.
Bakılmsı gereken bir diğer maliyet yönü de değiştirme maliyetidir. Amortisörler bu yönden de uygun maliyetlidir, çünkü değiştirilmesi daha ucuzdur.Aynı zamanda her daim tekerlek hizalaması gibi ekstra hizmetler gerektirmez. Öte yandan, payandalar aracın yapısal bütünlüğünü etkiler ve değiştirilmesi zorunlu tekerlek hizalaması gerektirir, bu da işi daha pahalı hale getirir.
Kaynak
www.theengineerspost.com
