Akıllı Şebekeler

Geleneksel şebekeler; otomasyon sistemi bulundurmayan şebekelerdir. Daha önceki Elektrik Şebekeleri yazımızda belirtildiği gibi; elektrik,  üretim santralinde üretilir ve gerilim seviyesi yükseltilerek iletilir. Daha sonra gerilim seviyesi  kademeli olarak düşer ve dağıtım sistemi ile son kullanıcıya ulaşır. Akıllı şebekelerde ise bunlara ek olarak otomasyon sistemi ile  üretimden son tüketiciye kadar tüm şebeke uzaktan kontrol edilebilirdir. Bu sayede sürekli olarak güvenilir ve kaliteli dağıtım gerçekleşir. Akıllı Şebeke, gerçek zamanlı bilgi  ve elektrik şebekesinin anlık arz-talep dengesini kurmak için iletişim sağlar.

Geleneksel şebeke ile Akıllı Şebeke arasındaki en önemli fark, tüketici ile şebeke arasındaki iki yönlü bilgi alışverişi sağlamaktır. Elektrik dağıtım şebekesinin herhangi bir yerindeki arızada koruma cihazları şebekenin elektriğini keser. Böylelikle bazen küçük bir arızada bile şebekenin elektriği kesilebilirdir. Akıllı şebekelerde ise durum farklıdır, kendi kendilerini onarabilme özelliğine sahiplerdir. Akıllı şebekelerde arıza oluştuğunda şebekedeki cihazlar kendi aralarında haberleşirler. Öncelikle arızanın kaynağı tespit ediliyor ve sadece arıza bölgesi  izole edilerek, elektriği kesiliyor. Bu sayede gereksiz kesintiler oluşmamış olur. 

Akıllı Şebekenin Genel İşleyişi 

Akıllı şebekelerin amacı  elektrik enerjisini  güvenli bir şekilde iletmek ve bu enerjiyi en verimli şekilde kullanmaktır. Bunların yanı sıra; yenilenebilir enerji kaynakları tarafından üretilen enerjiyi sisteme entegre etmeyi amaçlamaktadır.  Akıllı üretim; şebeke gerilimi gibi parametreleri sensörler sayesinde kontrol etmeyi ve gerekli ayarlamaları yapmayı hedeflemektedir. Enerji dağıtımını da uzaktan izleme ve analiz etme özelliği ile kesiciler vb. elemanlar kontrol ederek sağlamaktadır. Enerji tüketiciye ulaştıktan sonra kontrolünü akıllı sayaçlar ile gerçekleştirir.  Akıllı sayaçlar iki yönlü iletişimi sağlarlar. Gerçek zamanlı ölçümler, herhangi bir arıza durumunda arıza yerinin tespitini kolaylaştırır. Akıllı şebekelerdeki ilk gelişmeler sayaçları uzaktan okumak olmuştur. Akıllı şebekelerin yazılım ve donanım olarak iki temel bileşeni vardır. Şebeke donanımını oluşturan cihazların kontrolü, algoritmalar ile gerçekleşir. Bu algoritmalar şebekede güvenli ve kaliteli enerjinin devamlılığını sağlar. 

Geleneksel Şebekeler ile Akıllı Şebekeler Arasındaki Farklar

Geleneksel şebekelerde elektromekanik  sistemler, elektronik sistemler ile kumanda edilirken, akıllı şebekelerde dijital bir sistem vardır ve mikroişlemciler ile kontrol edilirler. Bunun yanı sıra akıllı şebekeler dağınık üretim içinde uygun bir sisteme sahiptir. Geleneksel şebekeler tek yönlü iletişim sağlar ve izleme yapmaya izin vermez. Akıllı şebekelerde ise entegre iki yönlü iletişimin yanı sıra kendinden izleme sistemine sahiptir. Arıza durumunda tespit etme özelliğine sahiptir ve güvenirliliği yüksektir. Geleneksel şebekelerde ise arıza olasılıkları sınırlıdır. Akıllı şebekelerin aksine manuel onarım ve manuel kontrol gerektirir.

Akıllı Şebekelerin Avantajları 

• Acil durumları önceden algılayıp düzeltebilecek veya oluşmasını önleyebilecek şekilde tasarlanır.
• Elektrik üretim ve dağıtım işlemlerinin dağınık halde yapılmasına imkan sağlar.
• Bu sayede herhangi bir arızada diğer tüketicilerin etkilenmesini  engeller.
• Elektrik giderlerinde tasarruf sağlar ve tüketiciler elektriğe daha uygun fiyatlarla ulaşır. 
• Enerji sektörünün yanı sıra ulaşım sektörüne de katkı sağlar. Bunun en önemli örneği son zamanlarda taleplerin arttığı elektrikli araçlardır.
• Akıllı şebekeler, elektrik araçlar için altyapı oluşturur. 
• Çevre dostu bir sistemdir ve karbon salınımı azaltır.
• Akıllı bir teknoloji olduğu için sürekli olarak insan müdahalesine ihtiyaç duymaz.

Sonuç olarak; akıllı şebekeler yenilenebilir enerji kaynaklarının yaygınlaşmasına olanak sağlarken enerjide verimliliği sağlar. Bu sayede tüketiciye için de daha ekonomik bir enerji sunarak ilgi çekmeye devam etmektedir. 

    Kaynakça:

• https://ied.eu
• https://www.emo.org.tr
• https://www.gazbir.org.tr
• https://www.akillisebekelerturkiye.org
• https://tr.wikipedia.org