İnsanlığın ilk gününden bugüne kadar en önemli ihtiyaçlarının başında barınma ve güvenlik gelmektedir. Tarihin tozlu raflarına bakıldığı zaman, insanların bu ihtiyaçlarını gidermek için çeşitli yapılar içerisinde yaşadığı ve daha sonrasında bunları kendilerinin inşa ettiğini görmek mümkündür. Bu yapılara barınak, sığınak, kulübe gibi örnekler verilebilir. Bunun devamındaki süreçte ise hem sağlamlık anlamında hem de konfor anlamında pek çok avantaj sağlayan ev yapıları inşa edilmeye başlanmış ve günümüze kadar ulaşmıştır. Günümüzde ise elimizde bulunan imkanlar ve teknoloji sayesinde evler, güvenlik ve barınma ihtiyacının yanında konfor ve rahatlık hissini de son raddesine kadar sağlayabilmektedir. Bu sistemlerin ismi akıllı ev sistemleri. Peki nedir bu akıllı ev ? Bu sorunun cevabını bulmaya çalışalım.
Akıllı Ev
Akıllı ev, içerisinde bulunan elektronik sistemler ve gerekli protokoller sayesinde ev içerisinde bulunan cihazların, lambaların, mutfak eşyalarının ve ya her hangi bir sistemin gerek akıllı telefon, gerekse tablet üzerinden otomatik olarak ev içerisinden ve ya uzaktan kontrolüne imkan tanıyan sistemlerdir. Bu sayede yaşam alanımızda bulunan her şeyin tek bir noktadan kontrolü sağlanabilmektedir.
Akıllı ev içerisinde birçok sensör, tetikleyici mekanizmalar, sensörlerin ana sistem ve de birbirleriyle haberleşmesi için haberleşme modülleri ve de yönetim birimleri bulunmaktadır. Akıllı evler, rahatlık ve konfor anlamında insan hayatına pek çok şey katmasının yanı sıra güvenlik anlamında da pek çok getirisi olan yapılardır.
Avantajları Nelerdir?
Akıllı ev sistemlerinin avantajları, önemli birkaç başlık altında toplanabilir.
Güvenlik
Şüphesiz ki her canlı için en önce güvenlik hissi gelir. Akıllı evler, bünyesinde bulunan sensörler sayesinde ev içerisinde oluşan her hangi bir sıkıntıyı algılayabilir ve ev sahibine anında bu konuda uyarı verebilir. Aynı zamanda sıkıntının önüne geçmek için önlemler alabilir. Bu işlemler kullanılan sistemle doğrudan alakalıdır.Örnek vermek gerekirse, ev içerisinde oluşacak herhangi bir gaz kaçağı, gerekli sensörlerden okunacak veriler ile algılanabilir ve uyarı sistemleri devreye girebilir. Bir başka örnek olarak yangın algılama verilebilir. Sistemde bulunan duman sensörleri vasıtasıyla oluşan yangın algılanır ve gerekli sistemler ile uyarı verilir. Bu çeşitlilik sistem içerisinde bulunan sensörlere göre değişiklik gösterir.
Enerji Tasarrufu
Enerji verimliliği konusu Dünya genelinde insanlar için ön planda olmayan bir kavram olabiliyor. Günlük işlerde olduğu gibi ev ortamında da enerji israfı çok yaygın olarak görülen bir durum. Ev ortamında kullanılmayan lambaların söndürülmesi, fazla kullanılmayan odaların ısıtılması, elektronik aletlerin kullanılmadığı durumlarda hala açık bırakılması gibi durumlar, çok değerli bir kavram olan enerjinin israfına yol açabilmekte. Akıllı ev sistemlerinde bunlar için bir çok otomatik önlem alınabiliyor. Sistemde bulunan sensörler sayesinde günün ışık alan saatlerine göre perdeleri açabilir ve ısıtma alanında tasarruf sağlayabilir. İzlenmeyen bir televizyonu, kumanda hareketlerinden algılayıp kapatabilir, oda içerisinde bulunan ışık ve ya hareket sensörleri vasıtasıyla gereksiz lamba kullanımı algılayabilir ve bunları kapatabilir. Aynı zamanda akıllı prizler sayesinde elektrikli cihazlar kontrol edilebilir, enerji tüketimi ölçülebilir ve cihazlar uzaktan otomatik olarak kapatılabilir. Bu sayede enerji tasarrufu sağlanabilir.
Konfor
Ev içerisinden ve ya uzaktan, akıllı telefon ve ya tabletler üzerinden evdeki cihazların kontrolü sağlanabilir. Otomatik olarak bir perde ve ya pencere, odada bulunan bir lamba açılabilir. Eve gelmeden fırın aktif edilip, yemeğin hazırlanması sağlanabilir. Birçok işlem uzaktan kontrol edilebilir.
Konfor anlamında sağlanan avantajlar, bir bakıma kullanıcının oluşturduğu senaryolar ve yapmak istediklerine göre şekillenir. Örnek olarak , televizyonda sinema filmi izlerken, perdeler kapatılıp oda ışıkları sinema moduna geçerken, film esnasında içilecek kahve için kahve makinesi otomatik olarak çalıştırılabilir. Bu çeşitlilik doğrudan kullanıcının isteği doğrultusunda gerçekleşecektir.
Görüntüleme
Sistem içerisinde bulunan kameralar, günün her saatinde internet üzerinden evin durumunu izleme imkanı sağlamaktadır.
Dezavantajları Nelerdir?
Her sistemde olduğu gibi akıllı ev sistemlerinin de bazı dezavantajları mevcuttur. Bunlardan birkaçı şu şekildedir.
. Uzaktan ev kontrolü için sistemin bir internet ağına bağlı olması gerekmektedir. Bu sebeple kötü niyetli kişiler tarafından internet ağına sızılırsa evin kontrolü başka bir kişinin eline geçebilir. Aynı zamanda ev içerisinde görüntüleme sistemleri bulunmasından dolayı, ev sahibinin ve ailenin özel hayatı dışarıya sızabilir.
. Sistem içerisinde yapılan işler için gerekli olan sensörler, bazı zamanlarda zarar görebilir ya da ölçüm hatası yapabilir. Bu durumda istenmeyen tetiklemeler ve uyarı sistemleri devreye girebilir. Örnek verecek olunursa, sistemde bulunan gaz sensörü, bir an için yanlış ölçüm alırsa gaz kaçağı olduğunu düşünüp alarm sistemlerini devreye sokabilir.
. İnsan, doğası gereği içinde bulunduğu ortama çabucak adapte olma eğilimindedir. Ev içerisinde ki bir çok işlemi, hareket etmeden telefon ve ya tablet üzerinden yönetmeye alışması, insanı tembelliğe ve hareketsizliğe alıştırabilir.
. Ses ile tetikleme sistemleri, bazı durumlarda farklı sesleri algılayarak istenmeyen işlemler yapabilir. Alkış sesi ile lamba açılması istenen bir sistemde, televizyondan ve ya herhangi bir yerden gelen ses, yanlış algılanıp lambalar kullanıcı isteminden bağımsız olarak açılabilir.
İletişim Protokolleri
Akıllı ev otomasyonlarında elektriksel bağlantı olarak üç farklı yöntem izlenebilir. Bu yöntemler, bir çok farklı ve detaylı özelliğe sahiptir. Genel özelliklerine göre bu teknolojileri incelemeye çalışalım.
KNX
KNX protokolünde bir veri yolu hattı ve bu veri yolu hattına bağlı sensörler ve sistem tetikleme sürücü donanımlarından oluşurlar. Sistemde kullanılan her bir eleman, hizmet amacına göre programlanır ve gerekli parametreler ışığında verilen görevi yerine getirirler. Bu sayede merkezi bir işlem birimine ihtiyaç duymadan KNX veri yolu üzerinden sistem elemanları iletişim kurarak kullanıcının isteği doğrultusunda çalışırlar. Otomasyonda görevli olan algılayıcı sensörler ölçümlerini yaparken, tetikleyici sistemler gelen komutları yerine getirirler.
Zigbee Teknolojisi
Kablosuz haberleşme protokolüdür. Temelinde RF teknolojisini kullanır. Sistem içerisinde kullanılan ekipmanların tetiklenme işlemleri, radyo frekansları ile sağlanmaktadır. Aynı zamanda sensör verilerinin iletimini de sağlamaktadır. Kendi içerisinde farklı topolojilere sahiptir. En çok kullanılan ise örgün topolojisidir.
RS485 Protokolü
Kablolu haberleşme protokolüdür. Akıllı ev otomasyon sistemlerinde sıklıkla tercih edilen yöntemlerden biridir. Ev içerisinde bulunan donanımlar, veri yolu kablosu ile gerekli haberleşmeyi sağlar ve istenen görevi gerçekleştirir.
Akıllı ev sistemlerinde her bir iletişim protokolü, bir ve ya daha çok haberleşme protokolü ile kombinasyon yapılarak kullanılır. Aynı zamanda sistemin uzaktan incelenmesi ve gerekli talimatların verilmesi için “IoT(internet of things)” olarak geçen nesnelerin interneti isimli iletişim ağı kullanılır.
Genel olarak günümüzde, akıllı ev kavramı biraz lüks ve konfor odaklı olarak düşünülse de güvenlik ve enerji tasarrufu anlamında sahip olduğu avantajlar sayesinde gelecekte ihtiyaç olarak düşünülmeye başlanabilir. Belki de gelecekte, akıllı telefonlar gibi hayatımızın vazgeçilmez bir parçası konuma gelecektir.
Kaynakça
- wikipedia.org
- emo.org.tr
- knx.org
